Paṭiccavāro
Paccayapaccanīyavaṇṇanā
86-87.
‘‘ Ahetukaṃ vipākābyākatanti idaṃ rūpasamuṭṭhāpakavaseneva veditabban ’’ ti vuttaṃ , sabbasaṅgāhakavasena panetaṃ na na sakkā yojetuṃ .
93. Sahajātapurejātapaccayā saṅgahaṃ gacchantīti ettha ca sahajātā ca hetādayo purejātā ca ārammaṇādayo paccayā saṅgahaṃ gacchantīti attho daṭṭhabbo .
Na hi napacchājātapaccayā uppajjamānā dvīheva sahajātapurejātapaccayehi uppajjanti , atha kho pacchājātavajjehi sabbehīti .
94-97.
Nāhārapaccaye ekaccaṃ rūpameva paccayapaccayuppannan ti yaṃ paṭicca uppajjati , so paccayo
V0.222 rūpamevāti katvā vuttaṃ .Yasmā pana paccayā uppajjati , so arūpampi hoti yathā kammaṃ kaṭattārūpassa .
99-102.
Namaggapaccaye yadipi cittasamuṭṭhānādayo sabbe rūpakoṭṭhāsā labbhanti , tathāpi yaṃ maggapaccayaṃ labhati , tassa pahīnattā ‘‘ ekaccaṃ rūpaṃ
M0.213 paccayuppannan ’’ ti vuttaṃ , evameva pana nahetupaccayādīsupi ekaccarūpassa paccayuppannatā daṭṭhabbā . 107-130.
Nāhāranaindriyanajhānanamaggapaccayā sabbattha sadisavissajjanāti idaṃ etesu mūlabhāvena ṭhitesu gaṇanāya samānataṃ sandhāya vuttaṃ .
Mūlānañhi idha vissajjanaṃ gaṇanāyeva , na sarūpadassananti .
Nasahajātādicatukkaṃ idhāpi parihīnamevāti suddhikanaye viya mūlesupi parihīnamevāti attho .
Paccayapaccanīyavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paccayānulomapaccanīyavaṇṇanā
131-189.
Hetādhipatimaggapaccayesu anulomato ṭhitesu … pe … aṭṭha paccanīyato na labbhantīti tiṇṇampi sādhāraṇānaṃ paccanīyato alabbhamānānaṃ sabbesaṃ saṅgahavasena vuttaṃ , tasmā maggapaccaye itarehi sādhāraṇā satteva yojetabbā .
Adhipatipaccaye anulomato ṭhite hetupaccayopi paccanīyato na labbhati , so pana maggena asādhāraṇoti katvā na vuttoti daṭṭhabbo .
Yehi vinā arūpaṃ na uppajjati , te ekantikattā arūpaṭṭhānikāti idha vuttāti daṭṭhabbā , tena purejātāsevanapaccayā tehi vināpi arūpassa uppattito vajjitā honti .
Sabbaṭṭhānikā aññamaññaāhārindriyā ca tehi vinā arūpassa anuppattito saṅgahitāti .
Ūnataragaṇanānaṃyeva vasenāti yadi anulomato ṭhitā ekakādayo dvāvīsatipariyosānā ūnataragaṇanā honti , tesaṃ vasena paccanīyato yojitassa tassa tassa gaṇanā veditabbā .
Atha paccanīyato yojito ūnataragaṇano , tassa vasena anulomato ṭhitassapi gaṇanā veditabbāti
V0.223 attho .‘‘ Aññamaññapaccayā nārammaṇe ekan ’’ tiādivacanato ( paṭṭhā .1.1.146) pana na idaṃ lakkhaṇaṃ ekantikaṃ .
Paccayānulomapaccanīyavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paccayapaccanīyānulomavaṇṇanā
190. Sabbatthevāti
M0.214 na kevalaṃ hetumhiyeva , atha kho sabbesu paccayesu paccanīkato ṭhitesūti attho .Purejātaṃ āsevanañca alabhantaṃ kañci nidassanavasena dassento ‘‘ paṭisandhivipāko panā ’’ tiādimāha .
‘‘ Purejātapacchājātāsevanavipākavippayuttesu paccanīkato ṭhitesu ekaṃ ṭhapetvā avasesā anulomato labbhantī ’’ ti idaṃ avasesānaṃ lābhamattaṃ sandhāya vuttaṃ .
Na sabbesaṃ avasesānaṃ lābhanti daṭṭhabbaṃ .
Yadipi hi pacchājāte pasaṅgo natthi ‘‘ anulomato sabbattheva na labbhatī ’’ ti apavādassa katattā , purejāto pana vippayutte paccanīkato ṭhite anulomato labbhatīti idampi avasesā sabbeti atthe gayhamāne āpajjeyya .
Yampi keci ‘‘ vippayuttapaccayarahite āruppepi ārammaṇapurejātassa sambhavaṃ ñāpetuṃ evaṃ vuttan ’’ ti vadanti , tampi tesaṃ rucimattameva .
Na hi yattha vatthupurejātaṃ na labbhati , tattha ārammaṇapurejātabhāvena upakārakaṃ hotīti dassitoyaṃ nayoti .
Yujjamānakavasenāti paccanīkato ṭhitassa ṭhapetabbattā vuttaṃ , yujjamānakapaccayuppannavasena vāti attho .
‘‘ Maggapaccaye paccanīkato ṭhite hetupaccayo anulomato na labbhatī ’’ ti purimapāṭho , adhipatipaccayopi pana na labbhatīti ‘‘ hetādhipatipaccayā anulomato na labbhantī ’’ ti paṭhanti .
Adhipatipaccaye paccanīkato ṭhite pacchājātato añño anulomato alabbhamāno nāma natthīti na vicāritaṃ .
Aññamaññe paccanīkato ṭhite ‘‘ arūpānaṃyevā ’’ ti vuttā nava anulomato na labbhanti , tampi paccanīkato ṭhitehi ārammaṇapaccayādīhi sadisatāya suviññeyyanti na vicāritaṃ bhavissatīti .
191-195.
Yāva
V0.224 āsevanā sabbaṃ sadisan ti na aññamaññena ghaṭitassa mūlassa vitthāritattā tato parāni mūlāni sandhāya vuttaṃ .Tesu hi anulomato yojetabbapaccayā ca pañhā cāti sabbaṃ sadisanti .
Imasmiṃ paccanīyānulometi etassa ‘‘ imesampi pakiṇṇakānaṃ vasenettha gaṇanavāro asammohato veditabbo ’’ ti etena saha sambandho
M0.215 .Tattha etthāti etesu paccayesūti attho veditabbo .
Imasmiṃ paccanīyānulome labbhamānesu paccayuppannadhammesupīti vā yojetabbaṃ .
Tattha pi -saddena imamatthaṃ dīpeti – na kevalaṃ paccayesveva kismiñci paccanīkato ṭhite keci anulomato na labbhanti , atha kho paccayuppannadhammesupi koci ekaccaṃ paccayaṃ labhamāno kañci paccayaṃ na labhatīti .
Tattha kammapaccayaṃ labhamāno yebhuyyena indriyapaccayaṃ labhati , maggapaccayaṃ labhamāno yebhuyyena hetupaccayaṃ , tathā ca jhānapaccayaṃ labhamāno maggapaccayanti etesveva lābhālābhā vicāritā .
Yatthāti pañcavokārapavatte asaññesu ca .
Rūpadhammāti yathāvuttāni kaṭattārūpāneva sandhāya vadati .
Na hi pañcavokārapavatte sabbe rūpadhammā hetādīni na labhantīti .
‘‘ Hetādhipativipākindriyapaccaye na labhantī ’’ ti purimapāṭho , jhānamaggepi pana na labhantīti ‘‘ hetādhipativipākindriyajhānamaggapaccaye na labhantī ’’ ti paṭhanti .
Ye rūpadhammānaṃ paccayā honti , tesu arūpaṭṭhānikavajjesu eteyeva na labhantīti adhippāyo .
Pacchājātāhāravippayuttapaccayepi hi pavatte kaṭattārūpaṃ labhatīti .
Labbhamānālabbhamānapaccayadassanamattañcetaṃ , na tehi paccayehi uppattianuppattidassananti .
Evaṃ indriyapaccayālābho jīvitindriyaṃ sandhāya vutto siyā .
Yathāvuttesu hi dhammavasena pacchājātādittayampi alabhantaṃ nāma kaṭattārūpaṃ natthi .
Ko pana vādo sabbaṭṭhānikakammesu .
Indriyaṃ pana alabhantaṃ atthi , kintaṃ ?
Jīvitindriyanti .
Yadi evaṃ upādārūpāni sandhāya aññamaññapaccayampi na labhantīti vattabbaṃ , taṃ pana pākaṭanti na vuttaṃ siyā .
Arūpindriyālābhaṃ vā sandhāya indriyapaccayālābho vuttoti daṭṭhabbo .
196-197.
Nārammaṇamūlakesu dukādīsu hetuyā pañcāti yadipi tikādīsu ‘‘ hetuyā pañcā ’’ ti idaṃ natthi , tathāpi dukādīsu sabbattha anuttānaṃ vattukāmo ‘‘ dukādīsū ’’ ti sabbasaṅgahavasena vatvā tattha yaṃ ādiduke vuttaṃ ‘‘ hetuyā pañcā ’’ ti , taṃ niddhāreti .
Keci pana ‘‘ nārammaṇamūlake hetuyā pañcā ’’ ti pāṭhaṃ vadanti .
‘‘ Aññamaññe ekanti bhūtarūpameva sandhāya
V0.225 vuttan ’’ ti purimapāṭho , vatthupi pana labbhatīti ‘‘ bhūtarūpāni ceva vatthuñca sandhāya vuttan ’’ ti paṭhanti .Timūlaketi idhāpi dumūlakaṃ timūlakanti vadanti .
203-233.
Nakammamūlake
M0.216 hetuyā tīṇītiādīsu cetanāva paccayuppannāti idaṃ ‘‘ hetuyā tīṇī ’’ ti evaṃpakāre cetanāmattasaṅgāhake sandhāya vuttanti daṭṭhabbaṃ .Ādi -saddo hi pakāratthova hotīti .
Sahajātaaññamaññanissayāhāraatthiavigatesu pana rūpampi labbhatīti .
Paccayapaccanīyānulomavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭiccavāravaṇṇanā niṭṭhitā .