24. Uttarasāmaṇerassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
So kira purimabuddhesu [ purimabuddhe itisabbattha ] katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā himavati paṭivasati .
Tadā sumedho nāma sammāsambuddho viveka manubrūhanto himavantaṃ gantvā ramaṇīye padese pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi .
Tadā vijjādharo ākāsena gacchanto chabbaṇṇaraṃsīhi virājamānaṃ bhagavantaṃ disvā tīhi kaṇikārapupphehi pūjesi , pupphāni buddhānubhāvena satthu upari chattākārena aṭṭhaṃsu , so tena bhīyyoso mattāya pasannacitto hutvā aparabhāge kālaṃkatvā tāvatiṃsabhavane nibbattitvā uḷāraṃ dibbasampattimanubhavanto yāvatāyukaṃ tattha ṭhatvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahanagare brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā nibbatti .
Uttarotissa nāmaṃ ahosi .
So uttamarūpadharo viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ patvā jātiyā rūpena vijjāya sīlācārena ca lokassa mahanīyo jāto , tassa taṃ paññāsampattiṃdisvā vassakāro magadhamahāmatto attano dhītaraṃ dātukāmo hutvā attano adhippāyaṃ pavedesi .
So nissaraṇajjhāsayatāya taṃ paṭikkhipitvā kālenakālaṃ dhammasenāpatiṃ payirupāsanto tassa
M0.89 santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vattasampanno hutvā theraṃ upaṭṭhahati .Tena ca samayena therassa aññataro ābādho uppanno hoti , tassa bhesajjatthāya uttarasāmaṇero pātova pattacīvara mādāya vihārato nikkhamma antarāmagge taḷākassa tīre pattaṃ ṭhapetvā udakasamīpaṃ gantvā mukhaṃ dhovati , tadā aññataro ummaggacoro katakammo ārakkhapurisehi anubaddho aggadvāreneva nagarato nikkhamitvā palāyanto attanā gahitaṃ ratanabhaṇḍikaṃ sāmaṇerassa patte pakkhipitvā palāyi .
So sāmaṇeropi pattasamīpaṃ [ sattusamīpaṃ itipi katthaci ] upagato hoti , coraṃ anubandhantā rājapurisā sāmaṇerassa patte bhaṇḍikaṃ disvā ayaṃ coro , iminā coriyaṃ katanti sāmaṇeraṃ pacchābāhaṃ bandhitvā vassakārassa brāhmaṇassa dassesuṃ .
Vassakāro ca tadā rañño vinicchaye niyutto hutvā chejjabhejjaṃ anusāsati .
So eso pubbe mama vacanaṃ nādiyi .
Suddhapāsaṇḍiyesu pabbajīti ca baddhāghātattā taṃ kammaṃ asodhetvāva jīvantamevetaṃ sūle uttāsethāti āṇā pesi , rājapurisā taṃ nimbasūle uttāsesuṃ .
Sāmaṇero sūlagge nisinno upajjhāyassa me ko bhesajjaṃ āharissatīti sāriputtattheraṃ sari .
Tato thero taṃ pavattiṃ ñatvā sammāsambuddhassa kathesi , bhagavāpi mahāsāvakaparivuto tassa ñāṇaparipākaṃ oloketvā taṃ ṭhānamagamāsi .
Tato bhagavato nikkhantabhāvā sakalanagare kolāhalaṃ ahosi , mahājanakāyo sannipati .
Atha bhagavā vipphurantahatthatale nakhamaṇimayūkhasambhinnapītābhāsatāya paggharantajātihiṅgulakasuvaṇṇarasadhārāviya jālāvaguṇṭhitamudutalunaṅgulaṃ hatthaṃ uttarassa sīse ṭhapetvā uttara idaṃ te pubbe katapāpakammassa phalaṃ uppannaṃ , tattha tayā paccavekkhaṇabalena adhivāsanā kātabbāti āha .
Teneva āha .
1.
Atīte
M0.90 kira ekasmiṃ , gāme tva masi dārako ;Dārekehi samāgamma , kīḷanto keḷimaṇḍale .
2.
Gahetvā sukhumaṃ sūkaṃ , tadā tvaṃ nimbajalliyā ;
Uttāsesi tattha sūle , jīvamānakamakkhikaṃ .
3.
Aparampi te pāpakammaṃ , pavakkhāmi suṇohi me ;
Ovadantiṃ hitena tvaṃ , atīte sakamātaraṃ .
4.
Jīvasūle nisīdāti , kopenābhisapī tuvaṃ ;
Imehi dvīhi pāpehi , saraṃ saṃsārasāgare .
5.
Pañcajātisate acchi , jīvasūlamhi nimbaje ;
Ayaṃ te carimā jāti , etthāpica vipacci soti .
Evamādinā nayena tassa ajjhāsayānurūpena dhammaṃ desesi , uttaro amatābhisekasadisena satthuno hatthasamphassasañjātapasādasomanassatāya uḷāraṃ pītipāmojjaṃ paṭilabhitvā yathāparicitaṃ vipassanāmaggaṃ samārūḷho ñāṇassa paripākaṃ gatattā satthu desanāvilāsena maggapaṭipāṭiyā sabbakilese khepetvā chaḷabhiñño ahosi .
Dhammaṃ sutvā tattha samāgatānaṃ devamanussānaṃ caturāsītipāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti vadanti .
Uttaro pana chaḷabhiñño hutvā sūlato uṭṭhahitvā ākāse ṭhatvā pāṭihāriyaṃ dassesi .
Mahājanā acchariyabbhutacittā jātā ahesuṃ .
Tāvadevassa vaṇorundhi , so bhikkhūhi āvuso tādisaṃ dukkhaṃ anubhavanto kathaṃ tvaṃ vipassanaṃ anuyuñjituṃ sakkhīti puṭṭho pageva me āvuso saṃsāre ādīnavo saṅkhārānañca sabhāvo sudiṭṭho .
Tasmāhaṃ tādisaṃ dukkhaṃ anubhavantopi asakkhiṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā visesaṃ adhigantuṃti āha .
Athāparabhāge so bhikkhusaṅghamajjhe attano pubbacaritā padānaṃ pakāsento imā gāthā abhāsi .
6.
Sumedho
M0.91 nāma sambuddho , dvattiṃsavaralakkhaṇo ;Vivekakāmo sambuddho , himavanta mupāgami .
7.
Ajjhogahetvā himavantaṃ , aggo kāruṇiko muni ;
Pallaṅkaṃ ābhujitvāna , nisīdi purisuttamo .
8.
Vijjādharo tadā āsiṃ , antalikkhacaro ahaṃ ;
Tisūlaṃ sukataṃ gayha , gacchāmi ambare tadā .
9.
Pabbatagge yathā aggi , puṇṇamāseva candimā ;
Vanaṃ obhāsate buddho , sālarājāva phullito .
10.
Vanaggā nikkhamitvāna , buddharaṃsī vidhāvare ;
Nalaggivaṇṇasaṅkāsā , disvā cittaṃ pasādayiṃ .
11.
Vicinaṃ addasaṃ pupphaṃ , kaṇikāraṃ devagandhikaṃ ;
Tīṇi pupphāni ādāya , buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ .
12.
Buddhassa ānubhāvena , tīṇi pupphāni me tadā ;
Uddhavaṇṭā adhopattā , chāyaṃ kubbanti satthuno .
13.
Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhica ;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagañchahaṃ .
14.
Tattha me sukataṃ byamhaṃ , kaṇikārīti ñāyati ;
Saṭṭhiyojana mubbedhaṃ , tiṃsayojanavitthataṃ .
15.
Sahassakhaṇḍaṃ satabheṇḍu , dhajālu haritāmayaṃ ;
Satasahassāni byūhāni , byamhe pāturahaṃsu me .
16.
Soṇṇamayā maṇimayā , lohitaṅkamayā pica ;
Phalikā pica pallaṅkā , yadicchaka yadicchakā .
17.
Mahārahañca sayanaṃ , tūlikaṃ vikatīyakaṃ ;
Uddalomikaekantaṃ , bimbohanasamāyutaṃ .
18.
Bhavanā
M0.92 nikkhamitvāna , caranto devacārikaṃ ;Yadā icchāmi gamanaṃ , devasaṃghapurakkhato .
19.
Pupphassa heṭṭhā tiṭṭhāmi , uparicchadanaṃ mama ;
Samantā yojanasataṃ , kaṇikārehi chāditaṃ .
20.
Saṭṭhituriyasahassāni , sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhahuṃ ;
Parivārenti maṃ niccaṃ , rattindivamatanditā .
21.
Tattha naccehi gītehi , tālehi vāditehi ca ;
Ramāmi khiḍḍāratiyā , modāmi kāmakāmahaṃ .
22.
Tattha bhutvā ca pitvā ca , modāmi tidase tadā ;
Nārīgaṇehi sahito , modāmi byamhamuttame .
23.
Satānaṃ pañcakkhattuñca , devarajja makārayiṃ ;
Satānaṃ tīṇikkhattuṃca , cakkavattī ahosahaṃ ;
Padesarajjaṃ vipulaṃ , gaṇanāto asaṃkhiyaṃ .
24.
Bhavābhave saṃsaranto , mahābhogaṃ labhāmahaṃ ;
Bhoge me ūnatā natthi , buddhapūjāyi daṃ phalaṃ .
25.
Dve me bhave saṃsarāmi , devatte atha mānuse ;
Aññaṃ gatiṃ na jānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
26.
Dve me kule pajānāmi , khattiye cāpi brāhmaṇe ;
Nīce kule na jānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
27.
Hatthiyānaṃ assayānaṃ , sivikaṃ sandamānikaṃ ;
Labhāmi sabbameve taṃ , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
28.
Dāsīgaṇaṃ dāsagaṇaṃ , nāriyo ca alaṅkatā ;
Labhāmi sabba meve taṃ , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
29.
Koseyyakambaliyāni , khomakappāsikānica ;
Labhāmi sabbamevetaṃ , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
30.
Navavatthaṃ
M0.93 navaphalaṃ , navaggarasabhojanaṃ ;Labhāmi sabbamevetaṃ , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
31.
Imaṃ khāda imaṃ bhuñja , imamhi sayane saya ;
Labhāmi sabbamevetaṃ , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
32.
Sabbattha pūjito homi , yaso accuggato mama ;
Mahesakkho ghadā homi , abhejjapariso sadā ;
Ñātīnaṃ uttamo homi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
33.
Sītaṃ uṇhaṃ na jānāmi , pariḷāho na vijjati ;
Atho cetasikaṃ dukkhaṃ , hadaye me na vijjati .
34.
Suvaṇṇavaṇṇo hutvāna , saṃsarāmi bhavābhave ;
Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
35.
Devalokā cavitvāna , sukkamūlena codito ;
Sāvatthiyaṃ pure jāto , mahāsāle suaḍḍhake .
36.
Pañcakāmaguṇe hitvā , pabbajiṃanagāriyaṃ ;
Jātiyā sattavassohaṃ , arahattamapāpuṇiṃ .
37.
Upasampādayī buddho , guṇamaññāya cakkhumā ;
Taruṇova pūjanīyo haṃ , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
38.
Dibbacakkhuṃ visuddhaṃ me , samādhikusalo ahaṃ ;
Abhiññāpāramippatto , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
39.
Paṭisambhidā anuppatto , iddhipādesu kovido ;
Saddhamme pāramippatto , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
40.
Tiṃsakappasahassamhi , yaṃ buddhamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
41.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ , bhavā sabbe samūhatā ;
Nāgova bandhanaṃ chetvā , viharāmi anāsavo .
42.
Svāgataṃ
M0.94 vata me āsi , buddhaseṭṭhassa santikaṃ ;Tisso vijjā anuppatto , kataṃ buddhassa sāsanaṃ .
43.
Paṭisambhidā catasso ca , vimekkhā pica aṭṭhime ;
Chaḷabhiññā sacchikatā , kataṃ buddhassa sāsanaṃti ;
Taṃ sutvā bahū kusalakammaparāyaṇā ahesuṃ .
44.
Sahetukā pacchimikāpi sattā ,
Pāpaṃ na sakkonti jahātumevaṃ ;
Anicchamānehi janehi dukkhaṃ ,
Ārāva pāpaṃ parivajjanīyaṃti .
Uttarasāmaṇerassa vatthuṃ catutthaṃ .