Issues
Select Version
Navakanipātapāḷi
Navakanipātapāḷi

Sattāvāsavaggo

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Sattāvāsavaggo

1. Tiṭhānasuttavaṇṇanā

21. TatiyassaM3.273V3.271P4.188 paṭhame uttarakurukāti uttarakuruvāsino . Adhiggaṇhantīti adhibhavanti , adhikā visiṭṭhā jeṭṭhakā honti .
Amamāti nittaṇhā . Aṭṭhakathāyaṃ pana niddukkhāti vuttaṃ . Apariggahāti ‘‘ idaṃ mayhan ’’ ti pariggaharahitā . Niyatāyukāti tesañhi nibaddhaṃ āyu vassasahassameva , gatipi nibaddhā , tato cavitvā saggeyeva nibbattanti .
Satimantoti devatānañhi ekantasukhitāya sati thirā na hoti , nerayikānaṃ ekantadukkhitāya . Imesaṃ pana vokiṇṇasukhadukkhattā sati thirā hoti . Idha brahmacariyavāsoti jambudīpe buddhapaccekabuddhānaṃ uppajjanato aṭṭhaṅgikamaggabrahmacariyavāsopi idheva hoti .

2. Assakhaḷuṅkasuttavaṇṇanā

22. Dutiye javasampannoti padajavena sampanno . Na vaṇṇasampannoti na sarīravaṇṇena sampanno . Purisakhaḷuṅkesu javasampannoti ñāṇajavena sampanno . Na vaṇṇasampannoti na guṇavaṇṇena sampanno . Sesaṃ pāḷinayeneva veditabbaṃ . Yañhettha vattabbaṃ siyā , taṃ tikanipātavaṇṇanāyaṃ vuttameva .

3. Taṇhāmūlakasuttavaṇṇanā

23. Tatiye taṇhaṃ paṭiccāti dve taṇhā esanataṇhā esitataṇhā ca . Yāya taṇhāya ajapathasaṅkupathādīni paṭipajjitvāP4.189 bhoge esati gavesati , ayaṃ esanataṇhā nāma . Yā tesu esitesu gavesitesu paṭiladdhesu taṇhā , ayaṃ esitataṇhā nāma . Idha pana esanataṇhā daṭṭhabbā . Pariyesanāti rūpādiārammaṇapariyesanā . Sā hi esanataṇhāya sati hoti . Lābhoti rūpādiārammaṇapaṭilābho . So hi pariyesanāya sati hoti . VinicchayoV3.272 pana ñāṇataṇhādiṭṭhivitakkavasena catubbidho . Tattha ‘‘ sukhavinicchayaṃ jaññā , sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā ’’ ti ( ma . ni .3.323) ayaṃ ñāṇavinicchayoM3.274 . ‘‘ Vinicchayāti dve vinicchayā taṇhāvinicchayo ca diṭṭhivinicchayo cā ’’ ti ( mahāni .102) evaṃ āgatāni aṭṭhasatataṇhāvicaritāni taṇhāvinicchayo . Dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo diṭṭhivinicchayo . ‘‘ Chando kho , devānaminda , vitakkanidāno ’’ ti ( dī . ni .2.358) imasmiṃ pana sutte idha vinicchayoti vutto vitakkoyeva āgato . Lābhaṃ labhitvā hi iṭṭhāniṭṭhaṃ sundarāsundaraṃ vitakkeneva vinicchinanti ‘‘ ettakaṃ me rūpārammaṇatthāya bhavissati , ettakaṃ saddhārammaṇatthāya , ettakaṃ mayhaṃ bhavissati , ettakaṃ parassa , ettakaṃ paribhuñjissāmi , ettakaṃ nidahissāmī ’’ ti . Tena vuttaṃ – lābhaṃ paṭicca vinicchayoti . ChandarāgotiP4.190 evaṃ akusalavitakkena vitakkite vatthusmiṃ dubbalarāgo ca balavarāgo ca uppajjati . Idañhi idha chandoti dubbalarāgassādhivacanaṃ . Ajjhosānan ti ahaṃ mamanti balavasanniṭṭhānaṃ . Pariggahoti taṇhādiṭṭhivasena pariggahakaraṇaṃ . Macchariyan ti parehi sādhāraṇabhāvassa asahanatā . Tenevassa porāṇā evaṃ vacanatthaṃ vadanti – ‘‘ idaṃ acchariyaṃ mayhameva hotu , mā aññassa acchariyaṃ hotūti pavattattā macchariyanti vuccatī ’’ ti . Ārakkhoti dvārapidahanamañjūsāgopanādivasena suṭṭhu rakkhanaṃ . Adhikarotīti adhikaraṇaṃ , kāraṇassetaṃ nāmaṃ . Ārakkhādhikaraṇan ti bhāvanapuṃsakaṃ , ārakkhāhetūti attho . Daṇḍādānā dīsu paranisedhanatthaṃ daṇḍassa ādānaṃ daṇḍādānaṃ . Ekato dhārādino satthassa ādānaṃ satthādānaṃ . Kalahoti kāyakalahopi vācākalahopi . Purimo viggaho , pacchimo vivādo ( dī . ni . aṭṭha .2.103). Tuvaṃtuvanti agāravavasena tuvaṃtuvaṃvacanaṃ .

4. Sattāvāsasuttavaṇṇanā

24. Catutthe sattāvāsāti sattānaṃ āvāsā , vasanaṭṭhānānīti attho . Tattha suddhāvāsāpi sattāvāsova , asabbakālikattā pana na gahitā . Suddhāvāsā hi buddhānaṃ khandhāvāraṭṭhānasadisā , asaṅkheyyakappe buddhesu anibbattesu taṃ ṭhānaṃ suññaṃ hoti . Iti asabbakālikattā na gahitā . SesametthaP4.191 viññāṇaṭṭhitīsu vuttanayeneva veditabbaṃ .

5. Paññāsuttavaṇṇanā

25. PañcameM3.275V3.273 yatoti yasmiṃ kāle . Suparicitaṃ hotīti suṭṭhu upacitaṃ suvaḍḍhitaṃ hoti . Kallaṃ vacanāyāti yuttaṃ vattuṃ .
Vītarāgan ti vigatarāgaṃ .
Asarāgadhamman ti na sarajjanasabhāvaṃ .
Anāvattidhamman ti anāvattanasabhāvaṃ anibbattārahaṃ , appaṭisandhikabhāveneva nirujjhanasabhāvanti attho .
Imasmiṃ sutte khīṇāsavova kathito .

6. Silāyūpasuttavaṇṇanā

26. Chaṭṭhe candikāputtoti mātu nāmavasena paññāto candikāputtatthero .
Cetasā cittaṃ hotīti cittavārapariyāyena cittavārapariyāyo cito vaḍḍhito hoti .
Cetasā cittaṃ suparicitan ti cittavārapariyāyena cittavārapariyāyo uparūpari sucito suvaḍḍhito hoti .
Nevassa cittaṃ pariyādiyantīti tāni ārammaṇāni tassa khīṇāsavassa cittuppādaṃ gahetvā khepetvā ṭhātuṃ na sakkonti . Amissīkatan ti tāni ārammaṇāni anallīnattā tehi amissīkataṃ . Āneñjappattan tiP4.192 aniñjanabhāvaṃ nipphandanabhāvaṃ pattaṃ .
Silāyūpoti silāthambho . Soḷasakukkukoti dīghato soḷasahattho .
Heṭṭhānemaṅgamāti āvāṭassa heṭṭhāgatā . Upari nemassāti upari āvāṭassa .
Sunikhātattāti ayamusalehi koṭṭetvā koṭṭetvā suṭṭhu nikhātattā .
Evameva khoti ettha silāyūpo viya khīṇāsavo daṭṭhabbo , mahāvātā viya chasu dvāresu uppajjanakā kilesā , catūhi disāhi āgantvā vātānaṃ silāyūpaṃ cāletuṃ asamatthabhāvo viya chasu dvāresu uppajjanakakilesānaṃ khīṇāsavassa cittaṃ cāletuṃ asamatthabhāvo veditabbo . Imasmimpi sutte khīṇāsavova kathito .
7-8. Verasuttadvayavaṇṇanā
27-28.
Sattame bhayaṃ veraṃ pasavatīti cittutrāsabhayañca puggalaverañca paṭilabhati . Cetasikan ti cittanissitaṃ . Dukkhan ti kāyavatthukaṃ . Domanassan tiM3.276 paṭighasampayuttadukkhaṃ .
ImasmiṃV3.274 sutte sotāpattimaggo kathito .

Aṭṭhamaṃ bhikkhusaṅghassa kathitaṃ , imasmiṃ pana sotāpannova kathitoti vuttaṃ . 9. Āghātavatthusuttavaṇṇanā

27-28.
Sattame bhayaṃ veraṃ pasavatīti cittutrāsabhayañca puggalaverañca paṭilabhati . Cetasikan ti cittanissitaṃ . Dukkhan ti kāyavatthukaṃ . Domanassan tiM3.276 paṭighasampayuttadukkhaṃ .
ImasmiṃV3.274 sutte sotāpattimaggo kathito .
Aṭṭhamaṃ bhikkhusaṅghassa kathitaṃ , imasmiṃ pana sotāpannova kathitoti vuttaṃ .

9. Āghātavatthusuttavaṇṇanā

29. Navame āghātavatthūnīti āghātakāraṇāni . Āghātaṃ bandhatīti kopaṃ bandhati uppādeti .

10-11. Āghātapaṭivinayasuttādivaṇṇanā

30-31. Dasame āghātapaṭivinayāti āghātassa paṭivinayakāraṇāni .
TaṃP4.193 kutettha labbhāti ‘‘ taṃ anatthacaraṇaṃ mā ahosī ’’ ti etasmiṃ puggale kuto labbhā , kena kāraṇena sakkā laddhuṃ ,‘‘ paro nāma parassa attano cittaruciyā anatthaṃ karotī ’’ ti evaṃ cintetvā āghātaṃ paṭivineti . Atha vā sacāhaṃ kopaṃ kareyyaṃ , taṃ kopakaraṇaṃ ettha puggale kuto labbhā , kena kāraṇena laddhabbanti attho . Kuto lābhātipi pāṭho . Sacāhaṃ ettha kopaṃ kareyyaṃ , tasmiṃ me kopakaraṇe kuto lābhā lābhā , nāma ke siyunti attho . Imasmiñca atthe tan ti nipātamattameva hoti .

Ekādasame anupubbanirodhāti anupaṭipāṭinirodhā . Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti . Sattāvāsavaggo tatiyo . 4. Mahāvaggo 1-2. Anupubbavihārasuttādivaṇṇanā

30-31.
Dasame āghātapaṭivinayāti āghātassa paṭivinayakāraṇāni . TaṃP4.193 kutettha labbhāti ‘‘ taṃ anatthacaraṇaṃ mā ahosī ’’ ti etasmiṃ puggale kuto labbhā , kena kāraṇena sakkā laddhuṃ ,‘‘ paro nāma parassa attano cittaruciyā anatthaṃ karotī ’’ ti evaṃ cintetvā āghātaṃ paṭivineti . Atha vā sacāhaṃ kopaṃ kareyyaṃ , taṃ kopakaraṇaṃ ettha puggale kuto labbhā , kena kāraṇena laddhabbanti attho . Kuto lābhātipi pāṭho . Sacāhaṃ ettha kopaṃ kareyyaṃ , tasmiṃ me kopakaraṇe kuto lābhā lābhā , nāma ke siyunti attho . Imasmiñca atthe tan ti nipātamattameva hoti .
Ekādasame anupubbanirodhāti anupaṭipāṭinirodhā .
Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti .
Sattāvāsavaggo tatiyo .