[348]8. Araññajātakavaṇṇanā
Araññā
M3.136 gāmamāgammāti idaṃ satthā jetavane viharanto thullakumārikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi .Vatthu cūḷanāradakassapajātake ( jā .1.13.40 ādayo ) āvi bhavissati .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo bhariyāya kālakatāya puttaṃ gahetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto puttaṃ assamapade ṭhapetvā phalāphalatthāya gacchati .
Tadā coresu paccantagāmaṃ paharitvā karamare gahetvā gacchantesu ekā kumārikā palāyitvā taṃ assamapadaṃ patvā tāpasakumāraṃ
P3.148 palobhetvā sīlavināsaṃ pāpetvā ‘‘ ehi gacchāmā ’’ ti āha .‘‘ Pitā tāva
V3.127 me āgacchatu , taṃ passitvā gamissāmī ’’ ti .‘‘ Tena hi disvā āgacchā ’’ ti nikkhamitvā antarāmagge nisīdi .
Tāpasakumāro pitari āgate paṭhamaṃ gāthamāha –
185.
‘‘ Araññā gāmamāgamma , kiṃsīlaṃ kiṃvataṃ ahaṃ ;
Purisaṃ tāta seveyyaṃ , taṃ me akkhāhi pucchito ’’ ti .
Tattha araññā gāmamāgammāti tāta ahaṃ ito araññato manussapathaṃ vasanatthāya gato vasanagāmaṃ patvā kiṃ karomīti .
Athassa pitā ovādaṃ dadanto tisso gāthā abhāsi –
186.
‘‘ Yo taṃ vissāsaye tāta , vissāsañca khameyya te ;
Sussūsī ca titikkhī ca , taṃ bhajehi ito gato .
187.
‘‘ Yassa kāyena vācāya , manasā natthi dukkaṭaṃ ;
Urasīva patiṭṭhāya , taṃ bhajehi ito gato .
188.
‘‘ Haliddirāgaṃ kapicittaṃ , purisaṃ rāgavirāginaṃ ;
Tādisaṃ tāta mā sevi , nimmanussampi ce siyā ’’ ti .
Tattha
M3.137 yo taṃ vissāsayeti yo puriso taṃ vissāseyya na parisaṅkeyya .Vissāsañca khameyya teti yo ca attani kayiramānaṃ tava vissāsaṃ patto nirāsaṅko taṃ khameyya .
Sussūsīti yo ca tava vissāsavacanaṃ sotumicchati .
Titikkhīti yo ca tayā kataṃ aparādhaṃ khamati .
Taṃ bhajehīti taṃ purisaṃ bhajeyyāsi payirupāseyyāsi .
Urasīva patiṭṭhāyāti yathā tassa urasi patiṭṭhāya vaḍḍhito orasaputto tvampi tādiso urasi patiṭṭhitaputto viya hutvā evarūpaṃ purisaṃ bhajeyyāsīti attho .
Haliddirāgan ti haliddirāgasadisaṃ athiracittaṃ .
Kapicittan ti lahuparivattitāya makkaṭacittaṃ .
Rāgavirāginan ti muhutteneva rajjanavirajjanasabhāvaṃ .
Nimmanussampi ce siyāti sacepi sakalaṃ jambudīpatalaṃ kāyaduccaritādivirahitassa manussassa abhāvena nimmanussaṃ siyā
V3.128 , tathāpi , tāta , tādisaṃ lahucittaṃ mā sevi , sabbampi manussapathaṃ vicinitvā heṭṭhā vuttaguṇasampannameva bhajeyyāsīti attho .Taṃ
P3.149 sutvā tāpasakumāro ‘‘ ahaṃ , tāta , imehi guṇehi samannāgataṃ purisaṃ kattha labhissāmi , na gacchāmi , tumhākaññeva santike vasissāmī ’’ ti vatvā nivatti .Athassa pitā kasiṇaparikammaṃ ācikkhi .
Ubhopi aparihīnajjhānā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā putto ca kumārikā ca eteyeva ahesuṃ , pitā tāpaso pana ahameva ahosin ’’ ti .
Araññajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .