Issues
Select Version
Udānapāḷi
Udānapāḷi

4. Meghiyavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Meghiyavaggo

1. Meghiyasuttaṃ

31. EvaṃP0.34 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā cālikāyaṃ viharati cālike pabbate .
TenaV0.107 kho pana samayena āyasmā meghiyo bhagavato upaṭṭhāko hoti .
Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ icchāmahaṃ , bhante , jantugāmaṃ piṇḍāya pavisitun ’’ ti .
‘‘ Yassadāni tvaṃ , meghiya , kālaṃ maññasī ’’ ti .
Atha kho āyasmā meghiyo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisi .
Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami .[ upasaṅkamitvā ( sabbattha ) a . ni .9.3 passitabbaṃ ] AddasāM0.117 kho āyasmā meghiyo [ upasaṅkamitvā ( sabbattha ) a . ni .9.3 passitabbaṃ ] kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ [ jaṅghavihāraṃ ( ka .)] anucaṅkamamāno anuvicaramāno [ anuvicaramāno addasā kho ( sī . syā . pī .), anuvicaramāno addasa ( ka .)] ambavanaṃ pāsādikaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ .
Disvānassa etadahosi –
‘‘ pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ manuññaṃ [ idaṃ padaṃ videsapotthakesu natthi , aṅguttarepi ] ramaṇīyaṃ .
Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya .
Sace maṃ bhagavā anujāneyya , āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā ’’ ti .
Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvāT0.124 bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Idhāhaṃ , bhante , pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ .
Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkamiṃ [ upasaṅkamitvā ( sabbattha )].
Addasaṃ kho ahaṃ , bhante [ upasaṅkamitvā ( sabbattha )], kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno [ anuvicaramāno addasaṃ ( sabbattha )] ambavanaṃ pāsādikaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ .
Disvāna me etadahosi –
‘ pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ .
Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya .
Sace maṃ bhagavā anujāneyya , āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā ’ ti .
Sace maṃ , bhante , bhagavā anujānāti [ anujāneyya ( a . ni .9.3)], gaccheyyāhaṃ taṃP0.35 ambavanaṃ padhānāyā ’’ ti .
Evaṃ vutte , bhagavā āyasmantaṃ meghiyaṃ etadavoca –
‘‘ āgamehi tāva , meghiya , ekakamhi [ ekakamhā ( sī . pī .), ekakomhi ( syā .)] tāva , yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī ’’ ti .
Dutiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ bhagavato , bhante , natthi kiñciV0.108 uttari [ uttariṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] karaṇīyaṃ , natthi katassa vā paticayo .
Mayhaṃ kho pana , bhante , atthi uttari karaṇīyaṃ , atthi katassa paticayo .
Sace maṃ bhagavā anujānāti , gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā ’’ ti .
Dutiyampi khoM0.118 bhagavā āyasmantaṃ meghiyaṃ etadavoca –
‘‘ āgamehi tāva , meghiya , ekakamhi tāva , yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī ’’ ti .
Tatiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃT0.125 etadavoca –
‘‘ bhagavato , bhante , natthi kiñci uttari karaṇīyaṃ , natthi katassa vā paticayo .
Mayhaṃ kho pana , bhante , atthi uttari karaṇīyaṃ , atthi katassa paticayo .
Sace maṃ bhagavā anujānāti , gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā ’’ ti .
‘‘ Padhānanti kho , meghiya , vadamānaṃ kinti vadeyyāma ?
Yassadāni tvaṃ , meghiya , kālaṃ maññasī ’’ ti .
Atha kho āyasmā meghiyo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena taṃ ambavanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ ambavanaṃ ajjhogāhetvā [ ajjhogahetvā ( sī . syā . pī .)] aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi .
Atha kho āyasmato meghiyassa tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti , seyyathidaṃ – kāmavitakko , byāpādavitakko , vihiṃsāvitakko [ vitakkoti ( sī . pī . ka .)].
Atha kho āyasmato meghiyassa etadahosi –
‘‘ acchariyaṃ vata bho , abbhutaṃ vata bho !
Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā .
Atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā , seyyathidaṃ – kāmavitakkena , byāpādavitakkena , vihiṃsāvitakkena ’’.
Atha kho āyasmā meghiyo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ idha mayhaṃ , bhante , tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayoT0.126 pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti , seyyathidaṃ – kāmavitakko , byāpādavitakko , vihiṃsāvitakkoP0.36 .
Tassa mayhaṃ , bhante , etadahosi –
‘ acchariyaṃ vata , bho , abbhutaṃ vata , bho !
Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā .
Atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehiM0.119 vitakkehi anvāsattā , seyyathidaṃ – kāmavitakkena , byāpādavitakkena , vihiṃsāvitakkena ’’’.
‘‘ AparipakkāyaV0.109 , meghiya , cetovimuttiyā pañca dhammā paripākāya saṃvattanti .
Katame pañca ?
‘‘ Idha , meghiya , bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko .
Aparipakkāya , meghiya , cetovimuttiyā ayaṃ paṭhamo dhammo paripākāya saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃ , meghiya , bhikkhu sīlavā hoti , pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno , aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī , samādāya sikkhati sikkhāpadesu .
Aparipakkāya , meghiya , cetovimuttiyā ayaṃ dutiyo dhammo paripākāya saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃ , meghiya , bhikkhu yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati , seyyathidaṃ – appicchakathā , santuṭṭhikathā , pavivekakathā , asaṃsaggakathā , vīriyārambhakathā , sīlakathā , samādhikathā , paññākathā , vimuttikathā , vimuttiñāṇadassanakathā ;
evarūpāya kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī .
Aparipākāya , meghiya , cetovimuttiyā ayaṃ tatiyo dhammo paripākāya saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃT0.127 , meghiya , bhikkhu āraddhavīriyo viharati , akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya [ uppādāya ( syā .)], thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu .
Aparipakkāya , meghiya , cetovimuttiyā ayaṃ catuttho dhammo paripākāya saṃvattati .
‘‘ Puna caparaṃ , meghiya , bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā .
Aparipakkāya , meghiya , cetovimuttiyā ayaṃ pañcamo dhammo paripākāya saṃvattati .
Aparipakkāya , meghiya , cetovimuttiyā ime pañca dhammā paripākāya saṃvattanti .
‘‘ KalyāṇamittassetaṃM0.120 , meghiya , bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ sīlavā bhavissati , pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissati , ācāragocarasampanno , aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī , samādāya sikkhissati sikkhāpadesu .
‘‘ KalyāṇamittassetaṃV0.110 , meghiya , bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃP0.37 yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati , seyyathidaṃ – appicchakathā , santuṭṭhikathā , pavivekakathā , asaṃsaggakathā , vīriyārambhakathā , sīlakathā , samādhikathā , paññākathā , vimuttikathā , vimuttiñāṇadassanakathā ;
evarūpāya kathāya nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī .
‘‘ Kalyāṇamittassetaṃ , meghiya , bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ āraddhavīriyo viharissatiT0.128 akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya , thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu .
‘‘ Kalyāṇamittassetaṃ , meghiya , bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ paññavā bhavissati , udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā .
‘‘ Tena ca pana , meghiya , bhikkhunā imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cattāro dhammā uttari bhāvetabbā – asubhā bhāvetabbā rāgassa pahānāya , mettā bhāvetabbā byāpādassa pahānāya , ānāpānassati bhāvetabbā vitakkupacchedāya , aniccasaññā bhāvetabbā asmimānasamugghātāya .
Aniccasaññino hi , meghiya , anattasaññā saṇṭhāti , anattasaññī asmimānasamugghātaṃ pāpuṇāti diṭṭheva dhamme nibbānan ’’ ti .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ KhuddāM0.121 vitakkā sukhumā vitakkā ,
Anugatā [ anuggatā ( sī . ka . aṭṭhakathāyaṃ pāṭhantaraṃ )] manaso uppilāvā [ ubbilāpā ( sī . syā . pī .)];
Ete avidvā manaso vitakke ,
Hurā huraṃ dhāvati bhantacitto .
‘‘ Ete ca vidvā manaso vitakke ,
Ātāpiyo saṃvaratī satīmā ;
AnugateV0.111T0.129 manaso uppilāve ,
Asesamete pajahāsi buddho ’’ ti .
paṭhamaṃ ;

2. Uddhatasuttaṃ

32. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane .
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato avidūre araññakuṭikāyaṃ viharanti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā .
Addasā kho bhagavā te sambahuleP0.38 bhikkhū avidūre araññakuṭikāyaṃ viharante uddhate unnaḷe capale mukhare vikiṇṇavāce muṭṭhassatino asampajāne asamāhite vibbhantacitte pākatindriye .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Arakkhitena kāyena [ cittena ( nettiyaṃ )], micchādiṭṭhihatena [ micchādiṭṭhigatena ( bahūsu )] ca ;
Thinamiddhā [ thīnamiddhā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] bhibhūtena , vasaṃ mārassa gacchati .
‘‘ Tasmā rakkhitacittassa , sammāsaṅkappagocaro ;
Sammādiṭṭhipurekkhāro , ñatvāna udayabbayaṃ ;
Thīnamiddhābhibhū bhikkhu , sabbā duggatiyo jahe ’’ ti .
dutiyaṃ ;

3. Gopālakasuttaṃ

33. EvaṃM0.122 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ .
Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Atha kho aññataro gopālako yena bhagavā tenupasaṅkamiT0.130 ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvāV0.112 ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gopālakaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi [ samādāpesi (?)] samuttejesi sampahaṃsesi .
Atha kho so gopālako bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito [ samādipito (?)] samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ adhivāsetu me , bhante , bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’ ti .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha kho so gopālako bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho so gopālako tassā rattiyā accayena sake nivesane pahūtaṃ appodakapāyasaṃ [ appodakapāyāsaṃ ( sabbattha )] paṭiyādāpetvā navañca sappiṃ bhagavato kālaṃ ārocesi –
‘‘ kālo , bhante , niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena tassa gopālakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Atha kho so gopālako buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ appodakapāyasena [ appodakapāyāsena ca ( syā . pī .)] navena ca sappinā sahatthā santappesi sampavāresi .
Atha kho so gopālako bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃP0.39 āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gopālakaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
Atha kho acirapakkantassa bhagavato taṃ gopālakaṃ aññataroT0.131 puriso sīmantarikāya jīvitā voropesi .
AthaM0.123 kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ yena , bhante , gopālakena ajja buddhappamukho bhikkhusaṅgho appodakapāyasena navena ca sappinā sahatthā santappito sampavārito so kira , bhante , gopālako aññatarena purisena sīmantarikāya jīvitā voropito ’’ ti .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Diso disaṃ yaṃ taṃ kayirā , verī vā pana verinaṃ ;
Micchāpaṇihitaṃ cittaṃ , pāpiyo naṃ tato kare ’’ ti .
tatiyaṃ ;

4. Yakkhapahārasuttaṃ

34. EvaṃV0.113 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno kapotakandarāyaṃ viharanti .
Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinno hoti aññataraṃ samādhiṃ samāpajjitvā .
Tena kho pana samayena dve yakkhā sahāyakā uttarāya disāya dakkhiṇaṃ disaṃ gacchanti kenacideva karaṇīyena .
Addasaṃsu kho te yakkhā āyasmantaṃ sāriputtaṃ juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinnaṃ .
Disvāna eko yakkho dutiyaṃ yakkhaṃ etadavocaT0.132 –
‘‘ paṭibhāti maṃ , samma , imassa samaṇassa sīse pahāraṃ dātun ’’ ti .
Evaṃ vutte , so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca –
‘‘ alaṃ , samma , mā samaṇaṃ āsādesi .
Uḷāro so , samma , samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo ’’ ti .
Dutiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca –
‘‘ paṭibhāti maṃ , samma , imassa samaṇassaP0.40 sīse pahāraṃ dātun ’’ ti .
Dutiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca –
‘‘ alaṃ , samma , mā samaṇaṃ āsādesi .
Uḷāro so , samma , samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo ’’ ti .
Tatiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca –
‘‘ paṭibhāti maṃ , samma , imassa samaṇassa sīse pahāraṃM0.124 dātun ’’ ti .
Tatiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca –
‘‘ alaṃ , samma , mā samaṇaṃ āsādesi .
Uḷāro so , samma , samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo ’’ ti .
Atha kho so yakkho taṃ yakkhaṃ anādiyitvā āyasmato sāriputtattherassa sīse pahāraṃ adāsi .
Tāva mahā pahāro ahosi , api tena pahārena sattaratanaṃ vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā nāgaṃ osādeyya , mahantaṃ vā pabbatakūṭaṃ padāleyya .
Atha ca pana so yakkho ‘ ḍayhāmi ḍayhāmī ’ ti vatvā tattheva mahānirayaṃ apatāsi [ avatthāsi ( ka . sī .)].
Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tena yakkhena āyasmato sāriputtattherassa sīse pahāraṃ dīyamānaṃ .
Disvā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
‘‘ kacciV0.114 te , āvuso , khamanīyaṃ , kacci yāpanīyaṃ , kacci na kiñci dukkhan ’’ tiT0.133 ?
‘‘ Khamanīyaṃ me , āvuso moggallāna , yāpanīyaṃ me , āvuso moggallāna ;
api ca me sīsaṃ thokaṃ dukkhan ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , āvuso sāriputta , abbhutaṃ , āvuso sāriputta !
Yāva [ yaṃ tvaṃ ( sī . ka .), yaṃ ( syā .)] mahiddhiko āyasmā sāriputto mahānubhāvo !
Idha te , āvuso sāriputta , aññataro yakkho sīse pahāraṃ adāsi .
Tāva mahā pahāro ahosi , api tena pahārena sattaratanaṃ vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā nāgaṃ osādeyya , mahantaṃ vā pabbatakūṭaṃ padāleyya , atha ca panāyasmā sāriputto evamāha –
‘ khamanīyaṃ me , āvuso moggallāna , yāpanīyaṃ me , āvuso moggallāna ;
api ca me sīsaṃ thokaṃ dukkhan ’’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , āvuso moggallāna , abbhutaṃ , āvuso moggallāna !
Yāva [ yaṃ ( syā .)] mahiddhiko āyasmā mahāmoggallāno mahānubhāvo yatra hi nāma yakkhampi passissati !
Mayaṃ panetarahi paṃsupisācakampi na passāmā ’’ ti .
Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya tesaṃ ubhinnaṃ mahānāgānaṃ imaṃ evarūpaṃ kathāsallāpaṃ .
AthaM0.125 kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ YassaP0.41 selūpamaṃ cittaṃ , ṭhitaṃ nānupakampati ;
Virattaṃ rajanīyesu , kopaneyye na kuppati ;
Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ , kuto taṃ dukkhamessatī ’’ ti .
catutthaṃ ;

5. Nāgasuttaṃ

35. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāmeT0.134 .
Tena kho pana samayena bhagavā ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi .
Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharati .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhiV0.115 bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi .
Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharāmi .
Yaṃnūnāhaṃ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisi .
Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṃ senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhākaṃ anapaloketvā bhikkhusaṅghaṃ eko adutiyo yena pālileyyakaṃ tena cārikaṃ pakkāmi .
Anupubbena cārikaṃ caramāno yena pālileyyakaṃ tadavasari .
Tatra sudaṃ bhagavā pālileyyake viharati rakkhitavanasaṇḍe bhaddasālamūle .
Aññataropi kho hatthināgo ākiṇṇo viharati hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi .
Chinnaggāni ceva tiṇāni khādati , obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṃ khādanti , āvilāni ca pānīyāni pivati , ogāhā cassa uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti .
Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharati .
Atha kho tassa hatthināgassa etadahosi –
‘‘ ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmiT0.135 hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi , chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi , obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ khādanti , āvilāni ca pānīyāni pivāmi , ogāhā ca me uttiṇṇassaM0.126 hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti , ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharāmi .
Yaṃnūnāhaṃ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyan ’’ ti .
Atha kho so hatthināgo yūthā apakkamma yena pālileyyakaṃ rakkhitavanasaṇḍoP0.42 bhaddasālamūlaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami .
Tatra sudaṃ [ upasaṅkamitvā tatra sudaṃ ( syā . pī . ka .)] so hatthināgo yasmiṃ padese bhagavā viharati taṃ padesaṃ [ appaharitañca karoti , soṇḍāya ( bahūsu )] appaharitaṃ karoti , soṇḍāya ca [ appaharitañca karoti , soṇḍāya ( bahūsu )] bhagavato pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpeti [ upaṭṭhapeti ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ bhikkhūhi bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi , ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu vihāsiṃ .
Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi , anākiṇṇo sukhaṃ phāsu viharāmī ’’ ti .
TassapiV0.116 kho hatthināgassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi , chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṃ , obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ khādiṃsu , āvilāni ca pānīyāni apāyiṃ , ogāhāT0.136 ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo agamaṃsu , ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu vihāsiṃ .
Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi , acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi , obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ na khādanti , anāvilāni ca pānīyāni pivāmi , ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo na kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti , anākiṇṇo sukhaṃ phāsu viharāmī ’’ ti .
Atha kho bhagavā attano ca pavivekaṃ viditvā tassa ca hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ EtaṃM0.127 [ evaṃ ( ka .)] nāgassa nāgena , īsādantassa hatthino ;
Sameti cittaṃ cittena , yadeko ramatī mano ’’ ti .
pañcamaṃ ;

6. Piṇḍolasuttaṃ

36. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena āyasmā piṇḍolabhāradvājo bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya āraññiko piṇḍapātiko paṃsukūliko tecīvariko appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo [ āraddhaviriyo ( sī . syā . kaṃ . pī .)] dhutavādo adhicittamanuyutto .
Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ piṇḍolabhāradvājaṃP0.43 avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya āraññikaṃ piṇḍapātikaṃ paṃsukūlikaṃ tecīvarikaṃ appicchaṃ santuṭṭhaṃ pavivittaṃ asaṃsaṭṭhaṃ āraddhavīriyaṃ dhutavādaṃ adhicittamanuyuttaṃT0.137 .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ AnūpavādoV0.117 anūpaghāto [ anupavādo anupaghāto ( syā . pī . ka .)], pātimokkhe ca saṃvaro ;
Mattaññutā ca bhattasmiṃ , pantañca sayanāsanaṃ ;
Adhicitte ca āyogo , etaṃ buddhāna sāsanan ’’ ti .
chaṭṭhaṃ ;

7. Sāriputtasuttaṃ

37. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo adhicittamanuyutto .
AddasāM0.128 kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya appicchaṃ santuṭṭhaṃ pavivittaṃ asaṃsaṭṭhaṃ āraddhavīriyaṃ adhicittamanuyuttaṃ .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Adhicetaso appamajjato ,
Munino monapathesu sikkhato ;
Sokā na bhavanti tādino ,
Upasantassa sadā satīmato ’’ ti .
sattamaṃ ;

8. Sundarīsuttaṃ

38. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃT0.138 .
Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .
Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .
Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa caV0.118 yena sundarī paribbājikā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvāP0.44 sundariṃ paribbājikaṃ etadavocuṃ –
‘‘ ussahasi tvaṃ , bhagini , ñātīnaṃ atthaṃ kātun ’’ ti ?
‘‘ Kyāhaṃ , ayyā , karomi ?
Kiṃ mayā na sakkā [ kiṃ mayā sakkā ( syā . pī .)] kātuṃ ?
Jīvitampi me pariccattaṃ ñātīnaṃ atthāyā ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhagini , abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ gacchāhī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ayyā ’’ ti kho sundarī paribbājikā tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ paṭissutvā abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ agamāsi .
YadāM0.129 te aññiṃsu aññatitthiyā paribbājakā –
‘‘ vodiṭṭhā kho sundarī paribbājikā bahujanena abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ gacchatī ’’ ti [ gacchatīti ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
Atha naṃ jīvitā voropetvā tattheva jetavanassa parikhākūpe nikkhipitvā [ nikhanitvā ( sī . syā . pī .)] yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavocuṃ –
‘‘ yā sā , mahārāja , sundarī paribbājikā ;
sā no na dissatī ’’ ti .
‘‘ Kattha pana tumhe āsaṅkathā ’’ tiT0.139 ?
‘‘ Jetavane , mahārājā ’’ ti .
‘‘ Tena hi jetavanaṃ vicinathā ’’ ti .
Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā jetavanaṃ vicinitvā yathānikkhittaṃ parikhākūpā uddharitvā mañcakaṃ āropetvā sāvatthiṃ pavesetvā rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā manusse ujjhāpesuṃ –
‘‘ Passathāyyā samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ kammaṃ !
Alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino .
Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti !
Natthi imesaṃ sāmaññaṃ , natthi imesaṃ brahmaññaṃ .
Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ , naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ .
Kuto imesaṃ sāmaññaṃ , kuto imesaṃ brahmaññaṃ ?
Apagatā ime sāmaññā , apagatā ime brahmaññā .
Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī ’’ ti !
Tena kho pana samayena sāvatthiyaṃ manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti –
‘‘ Alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārinoV0.119 .
Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti !
Natthi imesaṃ sāmaññaṃ , natthi imesaṃ brahmaññaṃ .
Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ , naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ .
Kuto imesaṃ sāmaññaṃ , kuto imesaṃ brahmaññaṃ ?
Apagatā ime sāmaññā , apagatā imeT0.140 brahmaññā .
Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī ’’ ti !
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu .
SāvatthiyaṃP0.45 piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantāM0.130 yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Etarahi , bhante , sāvatthiyaṃ manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti –
‘ alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino .
Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti .
Natthi imesaṃ sāmaññaṃ , natthi imesaṃ brahmaññaṃ .
Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ , naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ .
Kuto imesaṃ sāmaññaṃ , kuto imesaṃ brahmaññaṃ ?
Apagatā ime sāmaññā , apagatā ime brahmaññā .
Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī ’’’ ti !
‘‘ Neso , bhikkhave , saddo ciraṃ bhavissati sattāhameva bhavissati .
Sattāhassa accayena antaradhāyissati .
Tena hi , bhikkhave , ye manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti , te tumhe imāya gāthāya paṭicodetha –
‘‘‘ AbhūtavādīT0.141 nirayaṃ upeti ,
Yo vāpi [ yo cāpi ( sī . pī . ka .)] katvā na karomi cāha ;
Ubhopi te pecca samā bhavanti ,
Nihīnakammā manujā paratthā ’’’ ti .
Atha kho te bhikkhū bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā ye manussā bhikkhū disvāV0.120 asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti te imāya gāthāya paṭicodenti –
‘‘ Abhūtavādī nirayaṃ upeti ,
Yo vāpi katvā na karomicāha ;
Ubhopi te pecca samā bhavanti ,
Nihīnakammā manujā paratthā ’’ ti .
ManussānaṃM0.131 etadahosi –
‘‘ akārakā ime samaṇā sakyaputtiyā .
Nayimehi kataṃ .
Sapantime samaṇā sakyaputtiyā ’’ ti .
Neva so saddo ciraṃ ahosi .
Sattāhameva ahosi .
Sattāhassa accayena antaradhāyi .
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavato etadavocuṃ –
‘‘ Acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !
Yāva subhāsitaṃ cidaṃ bhante bhagavatā –
‘ neso , bhikkhave , saddo ciraṃ bhavissati .
Sattāhameva bhavissati .
Sattāhassa accayenaT0.142 antaradhāyissatī ’ ti .
Antarahito so , bhante , saddo ’’ ti .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Tudanti vācāya janā asaññatā ,
Sarehi saṅgāmagataṃva kuñjaraṃ ;
Sutvāna vākyaṃ pharusaṃ udīritaṃ ,
Adhivāsaye bhikkhu aduṭṭhacitto ’’ ti .
aṭṭhamaṃ ;

9. Upasenasuttaṃ

39. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Atha kho āyasmato upasenassaP0.46 vaṅgantaputtassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakkoV0.121 udapādi –
‘‘ lābhā vata me , suladdhaṃ vata me , satthā ca me bhagavā arahaṃ sammāsambuddho ;
svākkhāte camhi dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ;
sabrahmacārino ca me sīlavanto kalyāṇadhammā ;
sīlesu camhi paripūrakārī ;
susamāhito camhi ekaggacitto ;
arahā camhi khīṇāsavo ;
mahiddhiko camhi mahānubhāvo .
Bhaddakaṃ me jīvitaṃ , bhaddakaṃ maraṇan ’’ ti .
Atha kho bhagavā āyasmato upasenassa vaṅgantaputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ YaṃM0.132 jīvitaṃ na tapati , maraṇante na socati ;
Sa ve diṭṭhapado dhīro , sokamajjhe na socati .
‘‘ UcchinnabhavataṇhassaT0.143 , santacittassa bhikkhuno ;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro , natthi tassa punabbhavo ’’ ti .
navamaṃ ;

10. Sāriputtaupasamasuttaṃ

40. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano upasamaṃ paccavekkhamāno .
Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano upasamaṃ paccavekkhamānaṃ .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Upasantasantacittassa , netticchinnassa bhikkhuno ;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro , mutto so mārabandhanā ’’ ti .
dasamaṃ ;
Meghiyavaggo catuttho niṭṭhito .
TassuddānaṃV0.122 –
Meghiyo uddhatā gopālo , yakkho [ juṇhā ( sī . syā . pī .), juṇhaṃ ( ka .)] nāgena pañcamaṃ ;
Piṇḍolo sāriputto ca , sundarī bhavati aṭṭhamaṃ ;
Upaseno vaṅgantaputto , sāriputto ca te dasāti .