Issues
Select Version
Udānapāḷi
Udānapāḷi

3. Nandavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Nandavaggo

1. Kammavipākajasuttaṃ

21. EvaṃP0.21 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya purāṇakammavipākajaṃ dukkhaṃ tibbaṃ kharaṃ kaṭukaṃ vedanaṃ adhivāsento sato sampajāno avihaññamāno .
Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya purāṇakammavipākajaṃ dukkhaṃ tibbaṃ kharaṃ kaṭukaṃ vedanaṃ adhivāsentaṃ sataṃ sampajānaṃ avihaññamānaṃ .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Sabbakammajahassa bhikkhuno ,
Dhunamānassa pure kataṃ rajaṃ ;
AmamassaV0.92 ṭhitassa tādino ,
Attho natthi janaṃ lapetave ’’ ti .
paṭhamaṃ ;

2. Nandasuttaṃ

22. EvaṃM0.101T0.103 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena āyasmā nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti –
‘‘ anabhirato ahaṃ , āvuso , brahmacariyaṃ carāmi ;
na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ , sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’’ ti .
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ āyasmā , bhante , nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti –
‘ anabhirato ahaṃ , āvuso , brahmacariyaṃ carāmi , na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ , sikkhaṃ paccakkhāyaP0.22 hīnāyāvattissāmī ’’’ ti .
Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi –
‘‘ ehi tvaṃ , bhikkhu , mama vacanena nandaṃ bhikkhuṃ āmantehi –
‘ satthā taṃ , āvuso nanda , āmantetī ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā nando tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nandaṃ etadavoca –
‘‘ satthā taṃ , āvuso nanda , āmantetī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho āyasmā nando tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ nandaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Saccaṃ kira tvaṃ , nanda , sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamārocesi –
‘ anabhirato ahaṃ , āvuso , brahmacariyaṃ carāmi , na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ , sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’’’ tiT0.104 ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Kissa pana tvaṃ , nanda , anabhirato brahmacariyaṃ carasi , na sakkosi brahmacariyaṃ sandhāretuṃV0.93 , sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissasī ’’ ti ?
‘‘ Sākiyānī maṃ [ mama ( syā ., aṭṭhakathā oloketabbā )], bhante , janapadakalyāṇī gharā nikkhamantassa [ nikkhamantaṃ ( aṭṭhakathāyaṃ pāṭhantaraṃ )] upaḍḍhullikhitehi kesehi apaloketvā maṃ etadavoca –
‘ tuvaṭaṃ kho , ayyaputta , āgaccheyyāsī ’ ti .
SoM0.102 kho ahaṃ , bhante , tamanussaramāno anabhirato brahmacariyaṃ carāmi , na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ , sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī ’’ ti .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ bāhāyaṃ gahetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ [ sammiñjitaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya [ sammiñjeyya ( sī . syā . kaṃ . pī .)], evameva – jetavane antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi .
Tena kho pana samayena pañcamattāni accharāsatāni sakkassa devānamindassa upaṭṭhānaṃ āgatāni honti kakuṭapādāni .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ āmantesi –
‘‘ passasi no tvaṃ , nanda , imāni pañca accharāsatāni kakuṭapādānī ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , nanda , katamā nu kho abhirūpatarā vā dassanīyatarā vā pāsādikatarā vā , sākiyānī vā janapadakalyāṇī , imāni vā pañca accharāsatāni kakuṭapādānī ’’ ti ?
‘‘ Seyyathāpi , bhante , paluṭṭhamakkaṭī kaṇṇanāsacchinnā , evameva kho , bhante , sākiyānī janapadakalyāṇīT0.105 imesaṃ pañcannaṃ accharāsatānaṃP0.23 upanidhāya saṅkhyampi [ saṅkhampi ( sī .)] nopeti kalabhāgampi nopeti upanidhimpi nopeti .
Atha kho imāni pañca accharāsatāni abhirūpatarāni ceva dassanīyatarāni ca pāsādikatarāni cā ’’ ti .
‘‘ Abhirama , nanda , abhirama , nanda !
Ahaṃ te pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānan ’’ ti .
‘‘ Sace me , bhante , bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ , abhiramissāmahaṃ , bhante , bhagavati brahmacariye ’’ ti [ bhagavā brahmacariyeti ( syā . pī .), bhagavā brahmacariyanti ( ka .)].
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ bāhāyaṃ gahetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya , evameva – devesu tāvatiṃsesu antarahito jetavane pāturahosi .
AssosuṃM0.103 kho bhikkhū –
‘‘ āyasmā kira nando bhagavato bhātā mātucchāputto accharānaṃV0.94 hetu brahmacariyaṃ carati ;
bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānan ’’ ti .
Atha kho āyasmato nandassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṃ nandaṃ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca samudācaranti –
‘‘ bhatako kirāyasmā nando upakkitako kirāyasmā nando accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carati ;
bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānan ’’ ti .
Atha kho āyasmā nandoT0.106 sahāyakānaṃ bhikkhūnaṃ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .
Aññataro kho panāyasmā nando arahataṃ ahosi .
Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ āyasmā , bhante , nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññāP0.24 sacchikatvā upasampajja viharatī ’’ ti .
Bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādi –
‘‘ nando āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī ’’ ti .
Atha kho āyasmā nando tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā nandoT0.107 bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ yaṃ me , bhante , bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ , muñcāmahaṃ , bhante , bhagavantaṃ etasmā paṭissavā ’’ ti .
‘‘ Mayāpi khoM0.104 tvaṃ , nanda [ kho te nanda ( sī . syā . pī .), kho nanda ( ka .)], cetasā ceto paricca vidito –
‘ nando āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī ’ ti .
Devatāpi me etamatthaṃ ārocesi –
‘ āyasmā , bhante , nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṃ khayāV0.95 anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī ’ ti .
Yadeva kho te , nanda , anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ , athāhaṃ mutto etasmā paṭissavā ’’ ti .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Yassa nittiṇṇo paṅko ,
Maddito kāmakaṇṭako ;
Mohakkhayaṃ anuppatto ,
Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū ’’ ti .
dutiyaṃ ;

3. Yasojasuttaṃ

23. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni honti bhagavantaṃ dassanāya .
Tedha kho āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā [ uccāsaddamahāsaddā ( ka .)] ahesuṃT0.108 .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ ke panete , ānanda , uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope ’’ ti ?
‘‘ Etāni , bhante , yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni bhagavantaṃ dassanāya .
Tete āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā ’’ ti .
‘‘ Tenahānanda , mama vacanena te bhikkhū āmantehi –
‘ satthā āyasmante āmantetī ’’’ ti .
‘‘ EvaṃM0.105 , bhante ’’ ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena te bhikkhū tenupasaṅkamiP0.25 ;
upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca –
‘‘ satthā āyasmante āmantetī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsuV0.96 ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca –
‘‘ Kiṃ nu tumhe , bhikkhave , uccāsaddā mahāsaddā , kevaṭṭā maññe macchavilope ’’ ti ?
Evaṃ vutte , āyasmā yasojo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ imāni , bhante , pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni bhagavantaṃ dassanāya .
Teme āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā ’’ ti .
‘‘ Gacchatha , bhikkhave , paṇāmemiT0.109 vo [ vo paṇāmemi ( sabbattha ) ma . ni .2.157 passitabbaṃ ];
na vo mama santike vatthabban ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā [ paṭisaṃsāmetvā ( syā .)] pattacīvaramādāya yena vajjī tena cārikaṃ pakkamiṃsu .
Vajjīsu anupubbena cārikaṃ caramānā yena vaggumudā nadī tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā vaggumudāya nadiyā tīre paṇṇakuṭiyo karitvā vassaṃ upagacchiṃsu .
Atha kho āyasmā yasojo vassūpagato [ vassūpagate ( ka .)] bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhagavatā mayaṃ , āvuso , paṇāmitā atthakāmena hitesinā , anukampakena anukampaṃ upādāya .
Handa mayaṃ , āvuso , tathā vihāraṃ kappema yathā no viharataṃ bhagavā attamano assā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato yasojassa paccassosuṃ .
Atha kho te bhikkhū vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā tenevantaravassena sabbeva tisso vijjā sacchākaṃsu .
Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena vesālī tena cārikaṃ pakkāmi .
Anupubbena cārikaṃ caramāno yena vesālī tadavasari .
Tatra sudaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ .
AthaM0.106 kho bhagavā vaggumudātīriyānaṃ bhikkhūnaṃ cetasā ceto paricca manasi karitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ ālokajātā viya me , ānanda , esā disā , obhāsajātā viya me , ānanda , esā disā ;
yassaṃ disāyaṃ [ yāyaṃ ( ka .)] vaggumudātīriyā bhikkhūT0.110 viharanti .
Gantuṃ appaṭikūlāsiP0.26 me manasi kātuṃ .
Pahiṇeyyāsi tvaṃ , ānanda , vaggumudātīriyānaṃV0.97 bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ –
‘ satthā āyasmante āmanteti , satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca –
‘‘ ehi tvaṃ , āvuso , yena vaggumudātīriyā bhikkhū tenupasaṅkama ;
upasaṅkamitvā vaggumudātīriye bhikkhū evaṃ vadehi –
‘ satthā āyasmante āmanteti , satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo ’’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho so bhikkhu āyasmato ānandassa paṭissutvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya , evameva – mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ antarahito vaggumudāya nadiyā tīre tesaṃ bhikkhūnaṃ purato pāturahosi .
Atha kho so bhikkhu vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca –
‘‘ satthā āyasmante āmanteti , satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya , evameva – vaggumudāya nadiyā tīre antarahitā mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ bhagavato sammukhe pāturahesuṃ .
Tena kho pana samayena bhagavā āneñjena samādhinā nisinnoT0.111 hoti .
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –
‘‘ katamena nu kho bhagavā vihārena etarahi viharatī ’’ ti ?
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –
‘‘ āneñjena kho bhagavā vihārena etarahi viharatī ’’ ti .
Sabbeva āneñjasamādhinā nisīdiṃsu .
AthaM0.107 kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā , nikkhante paṭhame yāme , uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ [ cīvaraṃ ( sabbattha )] karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantā , bhante , ratti ;
nikkhanto paṭhamo yāmo ;
ciranisinnā āgantukā bhikkhū ;
paṭisammodatu , bhante , bhagavā āgantukehi bhikkhūhī ’’ ti .
Evaṃ vutte , bhagavā tuṇhī ahosi .
Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā , nikkhante majjhime yāme , uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvāP0.27 bhagavantaṃ etadavocaV0.98 –
‘‘ abhikkantā , bhante , ratti ;
nikkhanto majjhimo yāmo ;
ciranisinnā āgantukā bhikkhū ;
paṭisammodatu , bhante , bhagavā āgantukehi bhikkhūhī ’’ ti .
Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi .
Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā , nikkhante pacchime yāme , uddhaste aruṇe , nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantā , bhante , ratti ;
nikkhanto pacchimo yāmo ;
uddhasto aruṇo ;
nandimukhī ratti ;
ciranisinnā āgantukā bhikkhū ;
paṭisammodatu , bhante , bhagavā , āgantukehiT0.112 bhikkhūhī ’’ ti .
Atha kho bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ sace kho tvaṃ , ānanda , jāneyyāsi ettakampi te nappaṭibhāseyya [ nappaṭibheyya (?)].
Ahañca , ānanda , imāni ca pañca bhikkhusatāni sabbeva āneñjasamādhinā nisīdimhā ’’ ti .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Yassa jito kāmakaṇṭako ,
Akkoso ca vadho ca bandhanañca ;
Pabbatova [ pabbato viya ( sī . syā . pī .)] so ṭhito anejo ,
Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū ’’ ti .
tatiyaṃ ;

4. Sāriputtasuttaṃ

24. EvaṃM0.108 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ YathāpiV0.99 pabbato selo , acalo suppatiṭṭhito ;
Evaṃ mohakkhayā bhikkhu , pabbatova na vedhatī ’’ ti .
catutthaṃ ;

5. Mahāmoggallānasuttaṃ

25. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayenaP0.28 āyasmāT0.113 mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ sūpaṭṭhitāya .
Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ sūpaṭṭhitāya .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Sati kāyagatā upaṭṭhitā ,
Chasu phassāyatanesu saṃvuto ;
Satataṃ bhikkhu samāhito ,
Jaññā nibbānamattano ’’ ti .
pañcamaṃ ;

6. Pilindavacchasuttaṃ

26. EvaṃM0.109 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena āyasmā pilindavaccho [ pilindivaccho ( sī .)] bhikkhū vasalavādena samudācarati .
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ āyasmā , bhante , pilindavaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī ’’ ti .
Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi –
‘‘ ehi tvaṃ , bhikkhu , mama vacanena pilindavacchaṃ bhikkhuṃ āmantehi –
‘ satthā taṃ , āvuso pilindavaccha [ vaccha ( syā .)], āmantetī ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā pilindavaccho tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvāV0.100 āyasmantaṃT0.114 pilindavacchaṃ etadavoca –
‘‘ satthā taṃ , āvuso pilindavaccha , āmantetī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho āyasmā pilindavaccho tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ pilindavacchaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ saccaṃ kira tvaṃ , vaccha , bhikkhū vasalavādena samudācarasī ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti .
Atha kho bhagavā āyasmato pilindavacchassa pubbenivāsaṃ manasi karitvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ mā kho tumhe , bhikkhave , vacchassa bhikkhuno ujjhāyittha .
Na , bhikkhave , vaccho dosantaro bhikkhū vasalavādena samudācarati .
Vacchassa , bhikkhave , bhikkhuno pañca jātisatāni abbokiṇṇāni brāhmaṇakule paccājātāni .
So tassa vasalavādo dīgharattaṃP0.29 samudāciṇṇo [ ajjhāciṇṇo ( syā . pī . ka . aṭṭhakathāyaṃ pāṭhantaraṃ )].
Tenāyaṃ vaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī ’’ ti .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ YamhīM0.110 na māyā vasatī na māno ,
Yo vītalobho amamo nirāso ;
Panuṇṇakodho [ paṇunnakodho ( pī .)] abhinibbutatto ,
So brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhū ’’ ti .
chaṭṭhaṃ ;

7. Sakkudānasuttaṃ

27. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ viharati , sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti aññataraṃT0.115 [ nisinno aññataraṃ ( syā . ka .)] samādhiṃ samāpajjitvā .
Atha kho āyasmā mahākassapo tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi .
Atha kho āyasmato mahākassapassa tamhā samādhimhā vuṭṭhitassa etadahosi –
‘‘ yaṃnūnāhaṃ rājagahaṃ piṇḍāya paviseyyan ’’ ti .
Tena kho pana samayena pañcamattāni devatāsatāni ussukkaṃ āpannāni honti āyasmatoV0.101 mahākassapassa piṇḍapātapaṭilābhāya .
Atha kho āyasmā mahākassapo tāni pañcamattāni devatāsatāni paṭikkhipitvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi .
Tena kho pana samayena sakko devānamindo āyasmato mahākassapassa piṇḍapātaṃ dātukāmo hoti .
Pesakāravaṇṇaṃ abhinimminitvā tantaṃ vināti .
Sujā [ sujātā ( syā . pī . ka .)] asurakaññā tasaraṃ pūreti .
Atha kho āyasmā mahākassapo rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakkassa devānamindassa nivesanaṃ tenupasaṅkami .
Addasā kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahākassapaṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna gharā nikkhamitvā paccugantvā hatthato pattaṃ gahetvā gharaṃ pavisitvā [ pavisetvā ( ka .)] ghaṭiyā odanaṃ uddharitvā pattaṃ pūretvā āyasmato mahākassapassa adāsi .
So ahosi piṇḍapāto anekasūpo anekabyañjano anekarasabyañjano [ anekasūparasabyañjano ( sī . pī .)].
Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi –
‘‘ ko nu kho ayaṃ satto yassāyaṃP0.30 evarūpo iddhānubhāvo ’’ tiM0.111 ?
Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi –
‘‘ sakko khoT0.116 ayaṃ devānamindo ’’ ti .
Iti viditvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca –
‘‘ kataṃ kho te idaṃ , kosiya ;
mā [ māssu ( sī . syā .)] punapi evarūpamakāsī ’’ ti .
‘‘ Amhākampi , bhante kassapa , puññena attho ;
amhākampi puññena karaṇīyan ’’ ti .
Atha kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahākassapaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ aho dānaṃ paramadānaṃ [ paramaṃ dānaṃ ( pī . ka .)] kassape suppatiṭṭhitaṃ !
Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ !!
Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitan ’’ ti !!!
Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sakkassa devānamindassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe tikkhattuṃ udānaṃ udānentassa –
‘‘ aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ !
Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ !!
Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitan ’’ ti !!!
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Piṇḍapātikassa bhikkhuno ,
Attabharassa anaññaposino ;
DevāV0.102 pihayanti tādino ,
Upasantassa sadā satīmato ’’ ti .
sattamaṃ ;

8. Piṇḍapātikasuttaṃ

28. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ karerimaṇḍalamāḷeT0.117 sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –
‘‘ Piṇḍapātiko , āvuso , bhikkhu piṇḍāya caranto labhati kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ , labhati kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ , labhati kālena kālaṃ manāpike ghānenaM0.112 gandhe ghāyituṃ , labhati kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ , labhati kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ .
Piṇḍapātiko , āvuso , bhikkhu sakkato garukato mānito pūjito apacito piṇḍāya carati .
Handāvuso , mayampi piṇḍapātikā homa .
Mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ , mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ , mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ , mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ , mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbeP0.31 phusituṃ ;
mayampi sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā piṇḍāya carissāmā ’’ ti .
Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā .
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā , kā ca pana vo antarākathā vippakatā ’’ ti ?
‘‘ Idha , bhante , amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṃT0.118 sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –
‘ Piṇḍapātiko , āvuso , bhikkhu piṇḍāya caranto labhati kālena kālaṃ manāpike cakkhunāV0.103 rūpe passituṃ , labhati kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ , labhati kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ , labhati kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ , labhati kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ .
Piṇḍapātiko , āvuso , bhikkhu sakkato garukato mānito pūjito apacito piṇḍāya carati .
Handāvuso , mayampi piṇḍapātikā homa .
Mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ … pe … kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ .
Mayampi sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā piṇḍāya carissāmā ’ ti .
Ayaṃ kho no , bhante , antarākathā vippakatā , atha bhagavā anuppatto ’’ ti .
‘‘ NaM0.113 khvetaṃ , bhikkhave , tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha .
Sannipatitānaṃ vo , bhikkhave , dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo ’’ ti .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃT0.119 udānaṃ udānesi –
‘‘ Piṇḍapātikassa bhikkhuno ,
Attabharassa anaññaposino ;
Devā pihayanti tādino ,
No ce saddasilokanissito ’’ ti .
aṭṭhamaṃ ;

9. Sippasuttaṃ

29. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –
‘‘ ko nu kho , āvuso , sippaṃ jānāti ?
Ko kiṃ sippaṃ sikkhi ?
Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti ?
Tatthekacce evamāhaṃsu –
‘‘ hatthisippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ assasippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ rathasippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ dhanusippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ tharusippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ muddāsippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsuV0.104 –
‘‘ gaṇanāsippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsuP0.32 –
‘‘ saṅkhānasippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ lekhāsippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ kāveyyasippaṃ [ kābyasippaṃ ( syā .)] sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ lokāyatasippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘‘ khattavijjāsippaṃ sippānaṃ aggan ’’ ti .
Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā .
Atha kho bhagavāT0.120 sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
NisajjaM0.114 kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā , kā ca pana vo antarākathā vippakatā ’’ ti ?
‘‘ Idha , bhante , amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ ayamantarākathā udapādi –
‘ ko nu kho , āvuso , sippaṃ jānāti ?
Ko kiṃ sippaṃ sikkhi ?
Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ?
‘‘ Tatthekacce evamāhaṃsu –
‘ hatthisippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti .
Ekacce evamāhaṃsu –
‘ assasippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ;
ekacce evamāhaṃsu –
‘ rathasippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ;
ekacce evamāhaṃsu –
‘ dhanusippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ;
ekacce evamāhaṃsu –
‘ tharusippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti , ekacce evamāhaṃsu –
‘ muddāsippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ekacce evamāhaṃsu –
‘ gaṇanāsippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ;
ekacce evamāhaṃsu –
‘ saṅkhānasippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ;
ekacce evamāhaṃsu –
‘ lekhāsippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ;
ekacce evamāhaṃsu –
‘ kāveyyasippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ;
ekacce evamāhaṃsu –
‘ lokāyatasippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti ;
ekacce evamāhaṃsu –
‘ khattavijjāsippaṃ sippānaṃ aggan ’ ti .
Ayaṃ kho no , bhante , antarākathā hoti vippakatā , atha bhagavā anuppatto ’’ ti .
‘‘ Na khvetaṃ , bhikkhave , tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha .
SannipatitānaṃT0.121 vo , bhikkhave , dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo ’’ ti .
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ AsippajīvīV0.105 lahu atthakāmo ,
Yatindriyo sabbadhi vippamutto ;
Anokasārī amamo nirāso ,
Hitvā mānaṃ ekacaro sa bhikkhū ’’ ti .
navamaṃ ;

10. Lokasuttaṃ

30. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho .
Tena kho pana samayenaM0.115 bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī .
Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā buddhacakkhunā lokaṃ volokesi .
Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā volokento satte anekehi santāpehi santappamāne , anekehi ca pariḷāhehi pariḍayhamāne – rāgajehipi , dosajehipi , mohajehipi [ mohajehipīti ( sabbattha )].
Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Ayaṃ loko santāpajāto ,
Phassapareto rogaṃ vadati attato ;
Yena yena hi maññati [ yena hi maññati ( syā . pī .)],
Tato taṃ hoti aññathā .
‘‘ Aññathābhāvī bhavasatto loko ,
Bhavapareto bhavamevābhinandati ;
YadabhinandatiP0.33T0.122 taṃ bhayaṃ ,
Yassa bhāyati taṃ dukkhaṃ ;
Bhavavippahānāya kho panidaṃ brahmacariyaṃ vussati ’’.
‘‘‘ Ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā bhavena bhavassa vippamokkhamāhaṃsu , sabbe te avippamuttāV0.106 bhavasmā ’ ti vadāmi .
‘ Ye vā pana keci samaṇā vā brāhmaṇā vā vibhavena bhavassa nissaraṇamāhaṃsu , sabbe te anissaṭā bhavasmā ’ ti vadāmi .
‘‘ Upadhiñhi paṭicca dukkhamidaṃ sambhoti , sabbupādānakkhayā natthi dukkhassa sambhavo .
Lokamimaṃ passa ;
puthū avijjāya paretā bhūtā bhūtaratā aparimuttā ;
ye hi keci bhavā sabbadhi sabbatthatāya sabbe te bhavā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā ’’ ti .
‘‘ EvametaṃM0.116 yathābhūtaṃ , sammappaññāya passato ;
Bhavataṇhā pahīyati , vibhavaṃ nābhinandati .
‘‘ Sabbaso taṇhānaṃ khayā ,
Asesavirāganirodho nibbānaṃ ;
Tassa nibbutassa bhikkhuno ,
Anupādā [ anupādānā ( sī .)] punabbhavo na hoti ;
Abhibhūto māro vijitasaṅgāmo ,
Upaccagā sabbabhavāni tādī ’’ ti .
dasamaṃ ;
Nandavaggo tatiyo niṭṭhito .
Tassuddānaṃ –
KammaṃT0.123 nando yasojo ca , sāriputto ca kolito ;
Pilindo [ pilindi ( sī .)] kassapo piṇḍo , sippaṃ lokena te dasāti .