Senāsanakkhandhakakathā
2827.
Āsandiko atikkanta-pamāṇopi ca vaṭṭati ;
Tathā pañcaṅgapīṭhampi , sattaṅgampi ca vaṭṭati .
2828.
Tūlonaddhā ghareyeva , mañcapīṭhā nisīdituṃ ;
Sīsapādūpadhānañca , agilānassa vaṭṭati .
2829.
Santharitvā gilānassa , upadhānāni tattha ca ;
Paccattharaṇakaṃ datvā , nipajjantassa vaṭṭati .
2830.
Tiriyaṃ muṭṭhiratanaṃ , hoti bimbohanaṃ mitaṃ ;
Dīghato ca diyaḍḍhaṃ vā , dvihatthanti kurundiyaṃ .
2831.
Pūritā coḷapaṇṇuṇṇa-tiṇavākehi pañcahi ;
Bhisiyo bhāsitā pañca , tūlānaṃ gaṇanāvasā .
2832.
Bhisitūlāni pañceva , tathā tūlāni tīṇipi ;
Lomāni migapakkhīnaṃ , gabbhā bimbohanassime .
2833.
Manussalomaṃ lomesu , pupphesu bakulādikaṃ ;
Suddhaṃ tamālapattañca , paṇṇesu na ca vaṭṭati .
2834.
Uṇṇādikaṃ pañcavidhañca tūlaṃ ;
Mahesinā yaṃ bhisiyaṃ pavuttaṃ ;
Masūrake
V0.240 taṃ pana vaṭṭatīti ;Kurundiyaṃ aṭṭhakathāya vuttaṃ .
2835.
Yadetaṃ
M0.272 tividhaṃ tūlaṃ , bhisiyaṃ taṃ akappiyaṃ ;Missaṃ tamālapattaṃ tu , sabbattha pana vaṭṭati .
2836.
Rūpaṃ tu purisitthīnaṃ , tiracchānagatassa vā ;
Kārentassa karoto vā , hoti āpatti dukkaṭaṃ .
2837.
Jātakaṃ pana vatthuṃ vā , kārāpetuṃ parehi vā ;
Mālākammaṃ latākammaṃ , sayaṃ kātumpi vaṭṭati .
2838.
Samānāsaniko nāma , dvīhi vassehi yo pana ;
Vuḍḍho vā daharo vāpi , vassenekena vā pana .
2839.
Samānavasse vattabbaṃ , kiñca nāmidha vijjati ;
Sattavassativassehi , pañcavasso nisīdati .
2840.
Heṭṭhā dīghāsanaṃ tiṇṇaṃ , yaṃ pahoti nisīdituṃ ;
Ekamañcepi pīṭhe vā , dve nisīdanti vaṭṭati .
2841.
Ubhatobyañjanaṃ itthiṃ , ṭhapetvā paṇḍakaṃ pana ;
Dīghāsane anuññātaṃ , sabbehipi nisīdituṃ .
2842.
Purimiko pacchimiko , tathevantaramuttako ;
Tayo senāsanaggāhā , sambuddhena pakāsitā .
2843.
Pubbāruṇā pāṭipadassa yāva ;
Punāruṇo bhijjati neva tāva ;
Idañhi senāsanagāhakassa ;
Khettanti vassūpagame vadanti .
2844.
Pātova gāhite añño , bhikkhu senāsane pana ;
Sace yācati āgantvā , vattabbo gāhitanti so .
2845.
Saṅghikaṃ apaloketvā , gahitaṃ vassavāsikaṃ ;
Antovassepi vibbhanto , labhate tatrajaṃ sace .
2846.
Vuṭṭhavasso
M0.273 sace bhikkhu , kiñci āvāsihatthato ;Gahetvā kappiyaṃ bhaṇḍaṃ , datvā tassattano pana .
2847.
‘‘ Asukasmiṃ
V0.241 kule mayhaṃ , vassāvāsikacīvaraṃ ;Gāhitaṃ gaṇha ’’ iccevaṃ , vatvā gacchati so disaṃ .
2848.
Uppabbajati ce tattha , gataṭṭhāne , na labbhati ;
Gahetuṃ tassa sampattaṃ , saṅghikaṃyeva taṃ siyā .
2849.
Manusse sammukhā tattha , paṭicchāpeti ce pana ;
Sabbaṃ labhati sampattaṃ , vassāvāsikacīvaraṃ .
2850.
Ārāmo ca vihāro ca , vatthūni duvidhassapi ;
Bhisi bimbohanaṃ mañca-pīṭhanti tatiyaṃ pana .
2851.
Lohakumbhī kaṭāhañca , bhāṇako lohavārako ;
Vāsi pharasu kuddālo , kuṭhārī ca nikhādanaṃ .
2852.
Valli veḷu tiṇaṃ paṇṇaṃ , muñjapabbajameva ca ;
Mattikā dārubhaṇḍañca , pañcamaṃ tu yathāha ca .
2853.
‘‘ Dvīhi saṅgahitāni dve , tatiyaṃ catusaṅgahaṃ ;
Catutthaṃ navakoṭṭhāsaṃ , pañcamaṃ aṭṭhadhā mataṃ .
2854.
Iti pañcahi rāsīhi , pañcanimmalalocano ;
Pañcavīsavidhaṃ nātho , garubhaṇḍaṃ pakāsayi ’’.
2855.
Idañhi pana saṅghassa , santakaṃ garubhaṇḍakaṃ ;
Vissajjento vibhājento , bhikkhu thullaccayaṃ phuse .
2856.
Bhikkhunā garubhaṇḍaṃ tu , saṅghena hi gaṇena vā ;
Vissajjitamavissaṭṭhaṃ , vibhattamavibhājitaṃ .
2857.
Purimesu hi tīsvettha , na catthāgarubhaṇḍakaṃ ;
Lohakumbhī kaṭāho ca , lohabhāṇakameva ca .
2858.
Tividhaṃ
M0.274 khuddakaṃ vāpi , garubhaṇḍakamevidaṃ ;Pādagaṇhanako loha-vārako bhājiyo mato .
2859.
Uddhaṃ pana tato loha-vārako garubhaṇḍakaṃ ;
Bhiṅkārādīni sabbāni , garubhaṇḍāni honti hi .
2860.
Bhājetabbo ayopatto ;
Tambāyothālakāpi ca ;
Dhūmanettādikaṃ
V0.242 neva ;Bhājetabbanti dīpitaṃ .
2861.
Attanā paṭiladdhaṃ taṃ , lohabhaṇḍaṃ tu kiñcipi ;
Na puggalikabhogena , bhuñjitabbañhi bhikkhunā .
2862.
Kaṃsavaṭṭakalohānaṃ , bhājanānipi sabbaso ;
Na puggalikabhogena , vaṭṭanti paribhuñjituṃ .
2863.
Tipubhaṇḍepi eseva , nayo ñeyyo vibhāvinā ;
Na doso saṅghike atthi , gihīnaṃ santakesu vā .
2864.
Khīrapāsāṇasambhūtaṃ , garukaṃ taṭṭakādikaṃ ;
Pādagaṇhanato uddhaṃ , ghaṭako garubhaṇḍako .
2865.
Siṅgisajjhumayaṃ hāra-kūṭajaṃ phalikubbhavaṃ ;
Bhājanāni na vaṭṭanti , gihīnaṃ santakānipi .
2866.
Vāsi bhājaniyā khuddā , garubhaṇḍaṃ mahattarī ;
Tathā pharasu vejjānaṃ , sirāvedhanakampi ca .
2867.
Kuṭhāri vāsi kuddālo , garubhaṇḍaṃ nikhādanaṃ ;
Sikharampi ca teneva , gahitanti pakāsitaṃ .
2868.
Caturassamukhaṃ doṇi-mukhaṃ vaṅkampi tattha ca ;
Sadaṇḍaṃ khuddakaṃ sabbaṃ , garubhaṇḍaṃ nikhādanaṃ .
2869.
Muṭṭhikamadhikaraṇī
M0.275 , saṇḍāso vā tulādikaṃ ;Kiñci saṅghassa dinnaṃ ce , taṃ sabbaṃ garubhaṇḍakaṃ .
2870.
Nhāpitassa ca saṇḍāso , kattarī ca mahattarī ;
Mahāpipphalakaṃ tunna-kārānaṃ garubhaṇḍakaṃ .
2871.
Valli saṅghassa dinnā vā , tatthajātāpi rakkhitā ;
Aḍḍhabāhuppamāṇāpi , garu vettalatādikā .
2872.
Suttavākādinibbattā , rajjukā yottakāni vā ;
Saṅghassa dinnakāle tu , gacchanti garubhaṇḍataṃ .
2873.
Nāḷikerassa hīre vā , vāke vā pana kenaci ;
Vaṭṭetvā hi katā eka-vaṭṭāpi garubhaṇḍakaṃ .
2874.
Veḷu
V0.243 saṅghassa dinno vā , rakkhito tatthajātako ;Aṭṭhaṅgulāyato sūci-daṇḍamatto garuṃ siyā .
2875.
Chattadaṇḍasalākāyo , daṇḍo kattarayaṭṭhipi ;
Pādagaṇhanakā tela-nāḷī bhājaniyā ime .
2876.
Muñjādīsupi yaṃ kiñci , muṭṭhimattaṃ garuṃ siyā ;
Tālapaṇṇādimekampi , dinnaṃ vā tatthajātakaṃ .
2877.
Aṭṭhaṅgulappamāṇopi , garukaṃ rittapotthako ;
Mattikā pakatī vāpi , pañcavaṇṇā sudhāpi vā .
2878.
Silesādīsu vā kiñci , dinnaṃ vā tatthajātakaṃ ;
Tālapakkapamāṇaṃ tu , garubhaṇḍanti dīpitaṃ .
2879.
Valliveḷādikaṃ kiñci , arakkhitamagopitaṃ ;
Garubhaṇḍaṃ na hoteva , gahetabbaṃ yathāsukhaṃ .
2880.
Rakkhitaṃ gopitaṃ vāpi , gahetabbaṃ tu gaṇhatā ;
Samakaṃ atirekaṃ vā , datvā phātikameva vā .
2881.
Añjanaṃ
M0.276 haritālañca , tathā hiṅgu manosilā ;Bhājetabbanti viññeyyaṃ , viññunā vinayaññunā .
2882.
Dārubhaṇḍepi yo koci , sūcidaṇḍappamāṇako ;
Aṭṭhaṅgulāyato dāru-bhaṇḍako garubhaṇḍakaṃ .
2883.
Mahāaṭṭhakathāyaṃ tu , vibhajitvāva dassitaṃ ;
Āsandikopi sattaṅgo , bhaddapīṭhañca pīṭhikā .
2884.
Pīṭhameḷakapādañca , tathāmaṇḍakavaṭṭakaṃ ;
Kocchaṃ palālapīṭhañca , dhovane phalakampi ca .
2885.
Bhaṇḍikā muggaro ceva , vatthaghaṭṭanamuggaro ;
Ambaṇampi ca mañjūsā , nāvā rajanadoṇikā .
2886.
Uḷuṅkopi samuggopi , karaṇḍampi kaṭacchupi ;
Evamādi tu sabbampi , saṅghikaṃ garubhaṇḍakaṃ .
2887.
Sabbaṃ dārumayaṃ geha-sambhāraṃ garukaṃ mataṃ ;
Bhājiyaṃ kappiyaṃ cammaṃ , akappiyamabhājiyaṃ .
2888.
Eḷacammaṃ
V0.244 garuṃ vuttaṃ , tathevodukkhalādikaṃ ;Pesakārādibhaṇḍañca , kasibhaṇḍañca saṅghikaṃ .
2889.
Tathevādhārako patta-pidhānaṃ tālavaṇṭakaṃ ;
Bījanī pacchi caṅkoṭaṃ , sabbā sammuñjanī garu .
2890.
Yaṃ kiñci bhūmattharaṇaṃ , yo koci kaṭasārako ;
Cakkayuttakayānañca , sabbampi garubhaṇḍakaṃ .
2891.
Chattañca muṭṭhipaṇṇañca , visāṇaṃtumbabhājanaṃ ;
Upāhanāraṇīdhamma-karaṇādi lahuṃ idaṃ .
2892.
Hatthidanto visāṇañca , yathāgatamatacchitaṃ ;
Mañcapādādi yaṃ kiñci , bhājanīyamaniṭṭhitaṃ .
2893.
Niṭṭhito
M0.277 tacchito vāpi , vidho hiṅgukaraṇḍako ;Añjanī ca salākāyo , bhājanī udapuñchanī .
2894.
Sabbaṃ kulālabhaṇḍampi , paribhogārahaṃ pana ;
Pattaṅgārakaṭāhañca , dhūmadānaṃ kapallikā .
2895.
Thūpikā dīparukkho ca , cayanacchadaniṭṭhakā ;
Saṅghikaṃ pana sabbampi , garubhaṇḍanti dīpitaṃ .
2896.
Patto kañcanako ceva , thālakaṃ kuṇḍikāpi ca ;
Ghaṭako lohabhaṇḍepi , kuṇḍikāpi ca bhājiyā .
2897.
Garunā garubhaṇḍañca , thāvarena ca thāvaraṃ ;
Saṅghassa parivattetvā , gaṇhituṃ pana vaṭṭati .
2898.
Adhotena ca pādena , nakkame sayanāsanaṃ ;
Allapādena vā bhikkhu , tatheva saupāhano .
2899.
Bhūmiyā niṭṭhubhantassa , parikammakatāya vā ;
Parikammakataṃ bhittiṃ , apassentassa dukkaṭaṃ .
2900.
Parikammakataṃ bhūmiṃ , saṅghikaṃ mañcapīṭhakaṃ ;
Attano santakeneva , pattharitvāna kenaci .
2901.
Nipajjitabbaṃ , sahasā , tassa niddāyato yadi ;
Sarīrāvayavo koci , mañcaṃ phusati dukkaṭaṃ .
2902.
Lomesu
V0.245 pana lomānaṃ , gaṇanāyeva dukkaṭaṃ ;Talena hatthapādānaṃ , vaṭṭatakkamituṃ pana .
2903.
Sahassagghanako koci , piṇḍapāto sacīvaro ;
Patto avassikaṃ bhikkhuṃ , likhitvā ṭhapitopi ca .
2904.
Tādiso piṇḍapātova , saṭṭhivassānamaccaye ;
Uppanno saṭṭhivassassa , ṭhitikāya dade budho .
2905.
Uddesabhattaṃ
M0.278 bhuñjitvā , jāto ce sāmaṇerako ;Gahetuṃ labhati taṃ pacchā , sāmaṇerassa pāḷiyā .
2906.
Sampuṇṇavīsavasso yo , sve uddesaṃ labhissati ;
Ajja so upasampanno , atītā ṭhitikā siyā .
2907.
Sace pana salākā tu , laddhā bhattaṃ na taṃdine ;
Laddhaṃ , punadine tassa , gāhetabbaṃ , na saṃsayo .
2908.
Uttaruttaribhaṅgassa , bhattassekacarassa hi ;
Visuñhi ṭhitikā katvā , dātabbā tu salākikā .
2909.
Bhattameva sace laddhaṃ , na panuttaribhaṅgakaṃ ;
Laddhamuttaribhaṅgaṃ vā , na laddhaṃ bhattameva vā .
2910.
Yena yena hi yaṃ yaṃ tu , na laddhaṃ , tassa tassa ca ;
Taṃ taṃ punadine cāpi , gāhetabbanti dīpitaṃ .
2911.
Saṅghuddesādikaṃ bhattaṃ , idaṃ sattavidhampi ca ;
Āgantukādibhattañca , catubbidhamudīritaṃ .
2912.
Vihāravārabhattañca , niccañca kuṭibhattakaṃ ;
Pannarasavidhaṃ bhattaṃ , uddiṭṭhaṃ sabbamevidha .
2913.
Pāḷimaṭṭhakathañceva , oloketvā punappunaṃ ;
Saṅghike paccaye sammā , vibhajeyya vicakkhaṇo .
Senāsanakkhandhakakathā .