问题
选择版本
( Pañcamo bhāgo )

[520]10. Gandhatindukajātakavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

[520]10. Gandhatindukajātakavaṇṇanā

AppamādotiM5.103 idaṃ satthā jetavane viharanto rājovādaṃ ārabbha kathesi .
Rājovādo heṭṭhā vitthāritova .
Atīte pana kapilaraṭṭhe uttarapañcālanagare pañcālo nāma rājā agatigamane ṭhito adhammena pamatto rajjaṃ kāresi .
Athassa amaccādayo sabbepi adhammikāva jātā .
Balipīḷitā raṭṭhavāsino puttadāre ādāya araññe migā viya cariṃsu , gāmaṭṭhāne gāmo nāma nāhosi .
Manussā rājapurisānaṃP5.99 bhayena divā gehe vasituṃ asakkontā gehāni kaṇṭakasākhāhi parikkhipitvā gehe rattiṃ vasitvā aruṇe uggacchanteyeva araññaṃ pavisanti .
Divā rājapurisā vilumpanti , rattiṃ corā .
Tadā bodhisatto bahinagare gandhatindukarukkhe devatā hutvā nibbatti , anusaṃvaccharaṃ rañño santikā sahassagghanakaṃ balikammaṃ labhati .
So cintesi –
‘‘ ayaṃ rājā pamatto rajjaṃ kāreti , sakalaraṭṭhaṃ vinassati , ṭhapetvā maṃ añño rājānaṃ patirūpe nivesetuṃ samattho nāma natthi , upakārako cāpi me anusaṃvaccharaṃ sahassagghanakabalinā pūjeti , ovadissāmi nan ’’ ti .
So rattibhāge rañño sirigabbhaṃ pavisitvā ussīsakapasse ṭhatvā obhāsaṃ vissajjetvā ākāse aṭṭhāsi .
Rājā taṃ bālasūriyaṃ viya jalamānaṃ disvā ‘‘ kosi tvaṃ , kena vā kāraṇena idhāgatosī ’’ ti pucchi .
So tassa vacanaṃ sutvā ,‘‘ mahārāja , ahaṃ gandhatindukadevatā ,‘ tuyhaṃ ovādaṃ dassāmī ’ ti āgatomhī ’’ ti āha .
‘‘ Kiṃ nāma ovādaṃ dassasī ’’ tiV5.94 evaṃ vutte mahāsatto ,‘‘ mahārāja , tvaṃ pamatto hutvā rajjaṃ kāresi , tena te sakalaraṭṭhaṃ hataviluttaṃ viya vinaṭṭhaṃ , rājāno nāma pamādena rajjaṃ kārentā sakalaraṭṭhassa sāmino na honti , diṭṭheva dhamme vināsaṃ patvā samparāye puna mahāniraye nibbattanti .
Tesu ca pamādaṃ āpannesu antojanā bahijanāpissa pamattāva honti , tasmā raññā atirekena appamattena bhavitabban ’’ ti vatvā dhammadesanaṃ paṭṭhapento imā ekādasa gāthā āha –
332.
‘‘ Appamādo amatapadaṃ , pamādo maccuno padaṃ ;
Appamattā na mīyanti , ye pamattā yathā matā .
333.
‘‘ MadāM5.104 pamādo jāyetha , pamādā jāyate khayo ;
Khayā padosā jāyanti , mā mado bharatūsabha .
334.
‘‘ Bahū hi khattiyā jīnā , atthaṃ raṭṭhaṃ pamādino ;
Athopi gāmino gāmā , anagārā agārino .
335.
‘‘ KhattiyassaP5.100 pamattassa , raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana ;
Sabbe bhogā vinassanti , rañño taṃ vuccate aghaṃ .
336.
‘‘ Nesa dhammo mahārāja , ativelaṃ pamajjasi ;
Iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ , corā viddhaṃsayanti naṃ .
337.
‘‘ Na te puttā bhavissanti , na hiraññaṃ na dhāniyaṃ ;
Raṭṭhe viluppamānamhi , sabbabhogehi jīyasi .
338.
‘‘ Sabbabhogā parijiṇṇaṃ , rājānaṃ vāpi khattiyaṃ ;
Ñātimittā suhajjā ca , na taṃ maññanti māniyaṃ .
339.
‘‘ Hatthārohā anīkaṭṭhā , rathikā pattikārakā ;
Tamevamupajīvantā , na taṃ maññanti māniyaṃ .
340.
‘‘ AsaṃvihitakammantaṃV5.95 , bālaṃ dummantimantinaṃ ;
Sirī jahati dummedhaṃ , jiṇṇaṃva urago tacaṃ .
341.
‘‘ Susaṃvihitakammantaṃ , kāluṭṭhāyiṃ atanditaṃ ;
Sabbe bhogābhivaḍḍhanti , gāvo sausabhāmiva .
342.
‘‘ Upassutiṃ mahārāja , raṭṭhe janapade cara ;
Tattha disvā ca sutvā ca , tato taṃ paṭipajjasī ’’ ti .
Tattha appamādoti satiyā avippavāso .
Amatapadan ti amatassa nibbānassa padaṃ adhigamakāraṇaṃ .
Maccuno padan ti maraṇassa kāraṇaṃ .
Pamattā hi vipassanaṃ avaḍḍhetvā appaṭisandhikabhāvaṃ pattuṃ asakkontā punappunaṃ saṃsāre jāyanti ceva mīyanti ca , tasmā pamādo maccuno padaṃ nāmaM5.105 .
Na mīyantīti vipassanaṃ vaḍḍhetvā appaṭisandhikabhāvaṃ pattā puna saṃsāre anibbattattā na mīyanti nāma .
Ye pamattāti , mahārāja , ye puggalā pamattā , te yathā matā , tatheva daṭṭhabbā .
Kasmā ?
Akiccasādhanatāya .
Matassapi hi ‘‘ ahaṃ dānaṃ dassāmi , sīlaṃ rakkhissāmi , uposathakammaṃ karissāmi , kalyāṇakammaṃ pūressāmī ’’ ti ābhogo vā patthanā vā pariyuṭṭhānaṃ vā natthi apagataviññāṇattā , pamattassapi appamādābhāvāti tasmā ubhopete ekasadisāva .
Madāti , mahārāja , ārogyayobbanajīvitamadasaṅkhātā tividhā madā pamādo nāma jāyati .
So madappatto pamādāpanno pāṇātipātādīni pāpakammāni karoti .
Atha naṃ rājāno chindāpenti vā hanāpenti vā , sabbaṃ vā dhanamassa haranti , evamassa pamādā ñātidhanajīvitakkhayo jāyati .
Puna so dhanakkhayaṃP5.101 vā yasakkhayaṃ vā patto jīvituṃ asakkonto jīvitavuttatthāya kāyaduccaritādīni karoti , iccassa khayā padosā jāyanti , tena taṃ vadāmi mā mado bharatūsabhāti , raṭṭhabhārakajeṭṭhaka bharatūsabha mā pamādamāpajjīti attho .
Atthaṃ raṭṭhan ti janapadavāsīnaṃ vuddhiñceva sakalaraṭṭhañca bahū pamādino jīnā .
Tesaṃ āvibhāvatthāya khantivādijātaka-mātaṅgajātaka-bharujātaka-sarabhaṅgajātaka-cetiyajātakāni kathetabbāni .
Gāminoti gāmabhojakāpi te gāmāpi bahū pamādadosena jīnā parihīnā vinaṭṭhā .
Anagārā agārinoti pabbajitāpi pabbajitapaṭipattito , gihīpi gharāvāsato ceva dhanadhaññādīhi ca bahū jīnā parihīnāti vadati .
Taṃ vuccate aghan ti , mahārāja , yasabhogaparihāniV5.96 nāmetaṃ rañño dukkhaṃ vuccati .
Bhogābhāvena hi niddhanassa yaso hāyati , hīnayaso mahantaṃ kāyikacetasikadukkhaṃ pāpuṇāti .
Nesa dhammoti , mahārāja , esa porāṇakarājūnaṃ dhammo na hoti .
Iddhaṃ phītan ti annapānādinā samiddhaṃ hiraññasuvaṇṇādinā phītaṃ pupphitaṃ .
Na te puttāti , mahārāja , paveṇipālakā te puttā na bhavissanti .
Raṭṭhavāsino hi ‘‘ adhammikarañño esa putto , kiṃ amhākaṃ vuḍḍhiṃ karissati , nāssa chattaṃ dassāmā ’’ ti chattaṃ na denti .
Evametesaṃ paveṇipālakā puttā na honti nāma .
Parijiṇṇan ti parihīnaṃ .
Rājānaṃ vāpīti sacepi so rājā hoti , atha naṃ rājānaṃ samānampi .
Māniyan ti ‘‘ ayaṃ rājā ’’ ti garucittenaM5.106 sammānetabbaṃ katvā na maññanti .
Upajīvantāti upanissāya jīvantāpi ete ettakā janā garucittena maññitabbaṃ na maññanti .
Kiṃkāraṇā ?
Adhammikabhāvena .
Sirīti yasavibhavo .
Tacan ti yathā urago jiṇṇatacaṃ jigucchanto jahati , na puna oloketi , evaṃ tādisaṃ rājānaṃ sirī jahati .
Susaṃvihitakammantan ti kāyadvārādīhi pāpakammaṃ akarontaṃ .
Abhivaḍḍhantīti abhimukhaṃ gacchantā vaḍḍhanti .
Sausabhāmivāti sausabhā iva .
Appamattassa hi sausabhajeṭṭhako gogaṇo viya bhogā vaḍḍhanti .
Upassutin ti janapadacārittasavanāya cārikaṃ attano sakalaraṭṭhe ca janapade ca cara .
Tatthāti tasmiṃ raṭṭhe caranto daṭṭhabbaṃ disvā sotabbaṃ sutvā attano guṇāguṇaṃ paccakkhaṃ katvā tato attano hitapaṭipattiṃ paṭipajjissasīti .
Iti mahāsatto ekādasahi gāthāhi rājānaṃ ovaditvā ‘‘ gaccha papañcaṃ akatvā pariggaṇha raṭṭhaṃ , mā nāsayī ’’ ti vatvā sakaṭṭhānameva gato .
Rājāpi tassa vacanaṃ sutvā saṃvegappatto punadivase rajjaṃ amacce paṭicchāpetvā purohitena saddhiṃ kālasseva pācīnadvārena nagarā nikkhamitvāP5.102 yojanamattaṃ gato .
Tattheko gāmavāsī mahallako aṭavito kaṇṭakasākhaṃ āharitvā gehadvāraṃ parikkhipitvā pidahitvā puttadāraṃ ādāya araññaṃ pavisitvā sāyaṃ rājapurisesu pakkantesu attano gharaṃ āgacchanto gehadvāre pāde kaṇṭakena viddho ukkuṭikaṃ nisīditvā kaṇṭakaṃ nīharanto –
343.
‘‘ Evaṃ vedetu pañcālo , saṅgāme saramappito ;
Yathāhamajja vedemi , kaṇṭakena samappito ’’ ti .
–
ImāyaV5.97 gāthāya rājānaṃ akkosi .
Taṃ panassa akkosanaṃ bodhisattānubhāvena ahosi .
Bodhisattena adhiggahitova so akkosīti veditabbo .
Tasmiṃ pana samaye rājā ca purohito ca aññātakavesena tassa santikeva aṭṭhaṃsu .
Athassa vacanaṃ sutvā purohito itaraṃ gāthamāha –
344.
‘‘ Jiṇṇo dubbalacakkhūsi , na rūpaṃ sādhu passasi ;
Kiṃ tattha brahmadattassa , yaṃ taṃ maggeyya kaṇṭako ’’ ti .
TatthaM5.107 maggeyyāti vijjheyya .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yadi tvaṃ attano abyattatāya kaṇṭakena viddho , ko ettha rañño doso .
Yena rājānaṃ akkosi , kiṃ te raññā kaṇṭako oloketvāva ācikkhitabboti .
Taṃ sutvā mahallako tisso gāthā abhāsi –
345.
‘‘ Bahvettha brahmadattassa , sohaṃ maggasmi brāhmaṇa ;
Arakkhitā jānapadā , adhammabalinā hatā .
346.
‘‘ Rattiñhi corā khādanti , divā khādanti tuṇḍiyā ;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa , bahu adhammiko jano .
347.
‘‘ Etādise bhaye jāte , bhayaṭṭā tāta māṇavā ;
Nillenakāni kubbanti , vane āhatva kaṇṭakan ’’ ti .
Tattha bahvetthāti , brāhmaṇa , sohaṃ sakaṇṭake magge patito sannisinno , bahu ettha brahmadattassa doso , tvaṃ ettakaṃ kālaṃ rañño dosenaP5.103 mama sakaṇṭake magge vicaraṇabhāvaṃ na jānāsi .
Tassa hi arakkhitā jānapadā … pe … kaṇṭakanti .
Tattha khādantīti vilumpanti .
Tuṇḍiyāti vadhabandhādīhi pīḷetvā adhammena balisādhakā .
Kūṭarājassāti pāparañño .
Adhammikoti paṭicchannakammanto .
Tātāti purohitaṃ ālapati .
Māṇavāti manussā .
Nillenakānīti nilīyanaṭṭhānāni .
Vane āhatva kaṇṭakan ti kaṇṭakaṃ āharitvā dvārāni pidahitvā gharaṃ chaḍḍetvā puttadāraṃ ādāya vanaṃ pavisitvā tasmiṃ vane attano nilīyanaṭṭhānāni karontiV5.98 .
Atha vā vane yo kaṇṭako , taṃ āharitvā gharāni parikkhipanti .
Iti rañño dosenevamhi kaṇṭakena viddho , mā evarūpassa rañño upatthambho hohīti .
Taṃ sutvā rājā purohitaṃ āmantetvā ,‘‘ ācariya , mahallako yuttaṃ bhaṇati , amhākameva doso , ehi nivattāma , dhammena rajjaṃ kāressāmā ’’ ti āha .
Bodhisatto purohitassa sarīre adhimuccitvā purato gantvā ‘‘ pariggaṇhissāma tāva , mahārājā ’’ ti āha .
Te tamhā gāmā aññaṃ gāmaṃ gacchantā antarāmagge ekissā mahallikāya saddaṃ assosuṃ .
Sā kirekā dalidditthī dve dhītaro vayappattā rakkhamānāM5.108 tāsaṃ araññaṃ gantuṃ na deti .
Sayaṃ araññato dārūni ceva sākañca āharitvā dhītaro paṭijaggati .
Sā taṃ divasaṃ ekaṃ gumbaṃ āruyha sākaṃ gaṇhantī pavaṭṭamānā bhūmiyaṃ patitvā rājānaṃ maraṇena akkosantī gāthamāha –
348.
‘‘ Kadāssu nāmayaṃ rājā , brahmadatto marissati ;
Yassa raṭṭhamhi jīyanti , appatikā kumārikā ’’ ti .
Tattha appatikāti assāmikā .
Sace hi tāsaṃ sāmikā assu , maṃ poseyyuṃ .
Pāparañño pana rajje ahaṃ dukkhaṃ anubhomi , kadā nu kho esa marissatīti .
Evaṃ bodhisattānubhāveneva sā akkosi .
Atha naṃ purohito paṭisedhento gāthamāha –
349.
‘‘ Dubbhāsitañhi te jammi , anatthapadakovide ;
Kuhiṃ rājā kumārīnaṃ , bhattāraṃ pariyesatī ’’ ti .
TaṃP5.104 sutvā mahallikā dve gāthā abhāsi –
350.
‘‘ Na me dubbhāsitaṃ brahme , kovidatthapadā ahaṃ ;
Arakkhitā jānapadā , adhammabalinā hatā .
351.
‘‘ Rattiñhi corā khādanti , divā khādanti tuṇḍiyā ;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa , bahu adhammiko jano ;
Dujjīve dubbhare dāre , kuto bhattā kumāriyo ’’ ti .
TatthaV5.99 kovidatthapadāti ahaṃ atthapade kāraṇapade kovidā chekā , mā tvaṃ etaṃ pāparājānaṃ pasaṃsi .
Dujjīveti dujjīve raṭṭhe dubbhare dāre jāte manussesu bhītatasitesu araññe vasantesu kuto bhattā kumāriyo , kuto kumāriyo bhattāraṃ labhissantīti attho .
Te tassā vacanaṃ sutvā ‘‘ yuttaṃ sā kathetī ’’ ti tato paraṃ gacchantā ekassa kassakassa saddaṃ assosuṃ .
Tassa kira kasantassa sāliyoM5.109 nāma balibaddo phālena pahaṭo sayi .
So rājānaṃ akkosanto gāthamāha –
352.
‘‘ Evaṃ sayatu pañcālo , saṅgāme sattiyā hato ;
Yathāyaṃ kapaṇo seti , hato phālena sāliyo ’’ ti .
Tattha yathāti yathā ayaṃ vedanāppatto sāliyabalibaddo seti , evaṃ sayatūti attho .
Atha naṃ purohito paṭisedhento gāthamāha –
353.
‘‘ Adhammena tuvaṃ jamma , brahmadattassa kujjhasi ;
Yo tvaṃ sapasi rājānaṃ , aparajjhitvāna attano ’’ ti .
Tattha adhammenāti akāraṇena asabhāvena .
Taṃ sutvā so tisso gāthā abhāsi –
354.
‘‘ Dhammena brahmadattassa , ahaṃ kujjhāmi brāhmaṇa ;
Arakkhitā jānapadā adhammabalinā hatā .
355.
‘‘ Rattiñhi corā khādanti , divā khādanti tuṇḍiyā ;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa , bahu adhammiko jano .
356.
‘‘ SāP5.105 nūna puna re pakkā , vikāle bhattamāhari ;
Bhattahāriṃ apekkhanto , hato phālena sāliyo ’’ ti .
TatthaV5.100 dhammenāti kāraṇeneva , akāraṇena akkosatīti saññaṃ mā kari .
Sā nūna puna re pakkā , vikāle bhattamāharīti , brāhmaṇa , sā bhattahārikā itthī pātova mama bhattaṃ pacitvā āharantī adhammabalisādhakehi brahmadattassa dāsehi palibuddhā bhavissati , te parivisitvā puna mayhaṃ bhattaṃ pakkaṃ bhavissati , tena kāraṇena vikāle bhattaṃ āhari ,‘‘ ajja vikāle bhattaṃ āharī ’’ ti cintetvā chātajjhatto ahaṃ taṃ bhattahāriṃ olokento goṇaṃ aṭṭhāne patodena vijjhiṃ , tenesa pādaṃ ukkhipitvā phālaṃ paharanto hato phālena sāliyo .
Tasmā ‘‘ esa mayā hato ’’ ti saññaṃ mā kari , pāparaññoyeva hato nāmesa , mā tassa vaṇṇaṃ bhaṇīti .
TeM5.110 purato gantvā ekasmiṃ gāme vasiṃsu .
Punadivase pātova ekā kūṭadhenu godohakaṃ pādena paharitvā saddhiṃ khīrena pavaṭṭesi .
So brahmadattaṃ akkosanto gāthamāha –
357.
‘‘ Evaṃ haññatu pañcālo , saṅgāme asinā hato ;
Yathāhamajja pahato , khīrañca me pavaṭṭitan ’’ ti .
Taṃ sutvā purohito paṭisedhento gāthamāha –
358.
‘‘ Yaṃ pasu khīraṃ chaḍḍeti , pasupālaṃ vihiṃsati ;
Kiṃ tattha brahmadattassa , yaṃ no garahate bhavan ’’ ti .
Brāhmaṇena gāthāya vuttāya puna so tisso gāthā abhāsi –
359.
‘‘ Gārayho brahme pañcālo , brahmadattassa rājino ;
Arakkhitā jānapadā , adhammabalinā hatā .
360.
‘‘ Rattiñhi corā khādanti , divā khādanti tuṇḍiyā ;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa , bahu adhammiko jano .
361.
‘‘ Caṇḍā aṭanakā gāvī , yaṃ pure na duhāmase ;
Taṃ dāni ajja dohāma , khīrakāmehupaddutā ’’ ti .
TatthaV5.101 caṇḍāti pharusā .
Aṭanakāti palāyanasīlā .
Khīrakāmehīti adhammikarañño purisehi bahuṃ khīraṃ āharāpentehi upaddutā duhāma .
Sace hi so dhammena rajjaṃ kāreyya , na no evarūpaṃ bhayaṃ āgaccheyyāti .
TeP5.106 ‘‘ so yuttaṃ kathetī ’’ ti tamhā gāmā nikkhamma mahāmaggaṃ āruyha nagarābhimukhā gamiṃsu .
Ekasmiñca gāme balisādhakā asikosatthāya ekaṃ taruṇaṃ kabaravacchakaṃ māretvā cammaṃ gaṇhiṃsu .
Vacchakamātā dhenu puttasokena tiṇaṃ na khādati pānīyaṃ na pivati , paridevamānā āhiṇḍati .
Taṃ disvā gāmadārakā rājānaṃ akkosantā gāthamāhaṃsu –
362.
‘‘ Evaṃ kandatu pañcālo , viputto vippasukkhatu ;
Yathāyaṃ kapaṇā gāvī , viputtā paridhāvatī ’’ ti .
Tattha paridhāvatīti paridevamāno dhāvati .
TatoM5.111 purohito itaraṃ gāthamāha –
363.
‘‘ Yaṃ pasu pasupālassa , sambhameyya raveyya vā ;
Konīdha aparādhatthi , brahmadattassa rājino ’’ ti .
Tattha sambhameyya raveyya vāti bhameyya vā viraveyya vā .
Idaṃ vuttaṃ hoti – tātā , pasu nāma pasupālassa rakkhantasseva dhāvatipi viravatipi , tiṇampi na khādati pānīyampi na pivati , idha rañño ko nu aparādhoti .
Tato gāmadārakā dve gāthā abhāsiṃsu –
364.
‘‘ Aparādho mahābrahme , brahmadattassa rājino ;
Arakkhitā jānapadā , adhammabalinā hatā .
365.
‘‘ RattiñhiV5.102 corā khādanti , divā khādanti tuṇḍiyā ;
Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa , bahu adhammiko jano ;
Kathaṃ no asikosatthā , khīrapā haññate pajā ’’ ti .
Tattha mahābrahmeti mahābrāhmaṇa .
Rājinoti rañño .
Kathaṃ noti kathaṃ nu kena nāma kāraṇena .
Khīrapā haññate pajāti pāparājassa sevakehi khīrapako vacchako haññati , idāni sā dhenu puttasokena paridevati , sopi rājā ayaṃ dhenu viya paridevatūti rājānaṃ akkosiṃsuyeva .
Te ‘‘ sādhu vo kāraṇaṃ vadathā ’’ ti vatvā pakkamiṃsu .
Athantarāmagge ekissā sukkhapokkharaṇiyā kākā tuṇḍehi vijjhitvā maṇḍūke khādanti .
Bodhisatto tesu taṃ ṭhānaṃ sampattesu attano ānubhāvena maṇḍūkena –
366.
‘‘ EvaṃP5.107 khajjatu pañcālo , hato yuddhe saputtako ;
Yathāhamajja khajjāmi , gāmikehi araññajo ’’ ti .
–
Rājānaṃ akkosāpesi .
Tattha gāmikehīti gāmavāsīhi .
TaṃM5.112 sutvā purohito maṇḍūkena saddhiṃ sallapanto gāthamāha –
367.
‘‘ Na sabbabhūtesu vidhenti rakkhaṃ , rājāno maṇḍūka manussaloke ;
Nettāvatā rājā adhammacārī , yaṃ tādisaṃ jīvamadeyyu dhaṅkā ’’ ti .
Tattha jīvan ti jīvantaṃ .
Adeyyun ti khādeyyuṃ .
Dhaṅkāti kākā .
Ettāvatā rājā adhammiko nāma na hoti , kiṃ sakkā araññaṃ pavisitvā raññā taṃ rakkhantena caritunti .
Taṃ sutvā maṇḍūko dve gāthā abhāsi –
368.
‘‘ AdhammarūpoV5.103 vata brahmacārī , anuppiyaṃ bhāsasi khattiyassa ;
Viluppamānāya puthuppajāya , pūjesi rājaṃ paramappamādaṃ .
369.
‘‘ Sace idaṃ brahme surajjakaṃ siyā , phītaṃ raṭṭhaṃ muditaṃ vippasannaṃ ;
Bhutvā baliṃ aggapiṇḍañca kākā , na mādisaṃ jīvamadeyyu dhaṅkā ’’ ti .
Tattha brahmacārīti purohitaṃ garahanto āha .
Khattiyassāti evarūpassa pāparañño .
Viluppamānāyāti vilumpamānāya , ayameva vā pāṭho .
Puthuppajāyāti vipulāya pajāya vināsiyamānāya .
Pūjesīti pasaṃsi .
Surajjakan ti chandādivasena agantvā dasa rājadhamme akopentena appamattena raññā rakkhiyamānaṃ sace idaṃ surajjakaṃ bhaveyya .
Phītan ti devesu sammādhāraṃ anuppavecchantesu sampannasassaṃ .
Na mādisan ti evaṃ sante mādisaṃ jīvamānaññeva kākā na khādeyyuṃ .
Evaṃ chasupi ṭhānesu akkosanaṃ bodhisattasseva ānubhāvena ahosi ;
TaṃP5.108 sutvā rājā ca purohito ca ‘‘ araññavāsiṃ tiracchānagataṃ maṇḍūkaṃ upādāya sabbe amheyeva akkosantī ’’ ti vatvā tato nagaraṃM5.113 gantvā dhammena rajjaṃ kāretvā mahāsattassovāde ṭhitā dānādīni puññāni kariṃsu .
Satthā kosalarañño imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ,‘‘ mahārāja , raññā nāma agatigamanaṃ pahāya dhammena rajjaṃ kāretabban ’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi ‘‘ tadā gandhatindukadevatā ahameva ahosin ’’ ti .
Gandhatindukajātakavaṇṇanā dasamā .
Jātakuddānaṃ
Kiṃchanda kumbha jayaddisa chaddanta , atha paṇḍitasambhava sirakapi ;
Dakarakkhasa paṇḍaranāgavaro , atha sambula tindukadevasutoti .
Tiṃsanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .