3. Suttādhiṭṭhānatatiyabhūmi
32. Tattha
V0.209P0.60 katamaṃ suttādhiṭṭhānaṃ ?Lobhādhiṭṭhānaṃ dosādhiṭṭhānaṃ mohādhiṭṭhānaṃ alobhādhiṭṭhānaṃ adosādhiṭṭhānaṃ amohādhiṭṭhānaṃ kāyakammādhiṭṭhānaṃ vācākammādhiṭṭhānaṃ manokammādhiṭṭhānaṃ saddhindriyādhiṭṭhānaṃ vīriyindriyādhiṭṭhānaṃ satindriyādhiṭṭhānaṃ samādhindriyādhiṭṭhānaṃ paññindriyādhiṭṭhānaṃ .
Tattha katamaṃ lobhādhiṭṭhānaṃ ?
Vitakkamathitassa [ vitakkanimmathitassa ( ka .) dha . pa .349] jantuno , tibbarāgassa subhānupassino ;
Bhiyyo taṇhā pavaḍḍhati , esa kho gāḷhaṃ karoti bandhanaṃ .
Vitakkamathitassāti kāmarāgo .
Subhānupassinoti kāmarāgavatthu .
Bhiyyo taṇhā pavaḍḍhatīti kāmataṇhā .
Esa gāḷhaṃ karoti bandhananti rāgaṃ , iti yo yo dhammo mūlanikkhitto , so yevettha dhammo uggāvahitabbo [ uggāpayitabbo ( pī . ka .)].
Na bhagavā ekaṃ dhammaṃ ārabbha aññaṃ dhammaṃ deseti .
Yassa vitakketi kāmavitakko tameva vitakkaṃ kāmavitakkena niddisīyati .
Tibbarāgassāti tasseva vitakkassa vatthuṃ niddisati .
Subhānupassino bhiyyo taṇhā pavaḍḍhatīti tameva rāgaṃ kāmataṇhāti
P0.61 niddisati .Esa gāḷhaṃ karoti bandhananti tameva taṇhāsaṃyojanaṃ niddisati .
Evaṃ gāthāsu anuminitabbaṃ .
Evaṃ saveyyākaraṇesu .
Tattha
M0.210 bhagavā ekaṃ dhammaṃ tividhaṃ niddisati , nissandato hetuto phalato .Dadaṃ piyo [ passa saṃyuttanikāye ] hoti bhajanti naṃ bahū , kittiñca pappoti yaso ca vaḍḍhati ;
Amaṅkubhūto parisaṃ vigāhati , visārado hoti naro amaccharī .
Dadanti
V0.210 yaṃ yaṃ dānaṃ , idaṃ dānamayikaṃ puññakriyaṃ .Tattha hetu .
Yaṃ cetaṃ .
Bhajanti naṃ bahū , kittinti yo ca kalyāṇo kittisaddo loke abbhuggacchati , yaṃ bahukassa janassa piyo bhavati manāpo ca .
Yañca avippaṭisārī kālaṅkaroti ayaṃ nissando .
Yaṃ kāyassa bhedā devesu upapajjatīti idaṃ phalaṃ .
Idaṃ lobhādhiṭṭhānaṃ .
33. Tattha katamaṃ dosādhiṭṭhānaṃ ?
Yo pāṇamatipāteti , musāvādañca bhāsati ;
Loke adinnaṃ ādiyati , paradārañca gacchati ;
Surāmerayapānañca , yo naro anuyuñjati [ abhigijjhati ( pī . ka .) passa a . ni .5.174].
Appahāya pañca verāni , dussīlo iti vuccati ;
Kāyassa bhedā duppañño , nirayaṃ sopapajjati .
Yo pāṇamatipātetīti duṭṭho pāṇamatipāteti .
Musāvādañca bhāsatīti dosopaghātāya musāvādañca bhāsati .
Surāmerayapānañca , yo naro anuyuñjatīti doso nidānaṃ .
Yo
P0.62 ca surāmerayapānaṃ anuyuñjati yathāparadāravihārī [ yathāpamuditavihārī ( ka .)] amittā janayanti .Pañca verāni appahāyāti pañcannaṃ bhikkhāpadānaṃ samatikkamanaṃ sabbesaṃ dosajānaṃ sā paṇṇatti , teneva dosajanitena kammena dussīlo iti vuccati sopi dhammo hetunā niddisitabbo , nissandena phalena ca .
Tīṇi bālassa bālalakkhaṇāni – dubbhāsitabhāsī [ dubbhāsitabhāsitā ( pī . ka .) passa a . ni .3.3] ca hoti , duccintitacintī ca dukkaṭakammakārī ca .
Tattha yaṃ kāyena ca vācāya ca parakkamati , idamassa dukkaṭakammakārī .
Tāyaṃ yathā ca musāvādaṃ bhāsati yathā pubbaniddiṭṭhaṃ
M0.211 , idamassa dubbhāsitā .Yañca saṅkappeti manoduccaritaṃ byāpādaṃ , idamassa duccintitacintitā .
Yaṃ so imehi tīhi bālalakkhaṇehi samannāgato tīṇi tajjāni dukkhāni domanassāni anubhavati , so ca hoti sabhaggato vā parisaggato vā tajjaṃ kathaṃ kathanti .
Yadā bhavati so ca pāṇātipātādidasaakusalakammapathā , so tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedetīti .
Puna caparaṃ yadā passati coraṃ rājāparādhikaṃ raññā gahitaṃ jīvitā voropetaṃ , tassevaṃ bhavati sace mamampi rājā jāneyya
V0.211 mamampi rājā gāhāpetvā jīvitā voropeyyāti , so tatonidānaṃ dukkhaṃP0.63 domanassaṃ paṭisaṃvedeti .Puna caparaṃ bālo yadā bhavati āsanā samārūḷho yāva yā me gati bhavissati ito pecca paraṃ maraṇāti so tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti iti bālalakkhaṇaṃ hetu .
Tīṇi tajjāni dukkhāni nissando .
Kāyassa bhedā nirayesu upapajjati , idaṃ phalaṃ .
Idaṃ dosādhiṭṭhānaṃ .
34. Tattha katamaṃ mohādhiṭṭhānaṃ ?
Satañceva sahassānaṃ , kappānaṃ saṃsarissati ;
Athavā pi tato bhiyyo , gabbhā gabbhaṃ gamissatha .
Anupādāya buddhavacanaṃ , saṅkhāre attato upādāya ;
Dukkhassantaṃ karissanti , ṭhānametaṃ na vijjati .
Yo yaṃ anamataggasaṃsāraṃ samāpanno jāyate ca mīyate ca , ayaṃ avijjāhetukā .
Yānipi ca saṅkhārānaṃ payojanāni , tānipi avijjāpaccayāni , yaṃ adassanaṃ buddhavacanassa , ayaṃ avijjāsutteyeva niddiṭṭhaṃ .
Yo ca saṅkhāre attato harati pañcakkhandhe pañca diṭṭhiyo upagacchati .
‘‘ Etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’ ti idaṃ suttaṃ avijjāya nikkhittaṃ , avijjāya nikkhipitaṃ .
Evaṃ satthā sutte nayena [ sutanayena ( pī .)] dhammena niddisati .
Asādhāraṇena taṃyeva tattha niddisitabbaṃ .
Na aññaṃ .
Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘‘ idaṃ dukkhan ’’ ti nappajānanti cattāri saccāni vitthārena , yaṃ tattha appajānanā , idaṃ dukkhaṃ , ayaṃ hetu .
Appajānanto vividhe saṅkhāre abhisaṅkharoti , ayaṃ nissando .
Yañca diṭṭhigatāni parāmasati ‘‘ idameva saccaṃ moghamaññan ’’ ti ayaṃ nissando .
Yaṃ
M0.212 punabbhavaṃP0.64 nibbatteti , idaṃ phalaṃ .Ayampi dhammo saniddiṭṭho hetuto ca phalato ca nissandato ca .
Ettha pana keci dhammā sādhāraṇā bhavanti .
Hetu khalu āditoyeva sutte nikkhipissanti .
Yathā kiṃ bhave cattārimāni , bhikkhave , agatigamanāni .
Tattha yañca chandāgatiṃ gacchati yañca bhayāgatiṃ gacchati , ayaṃ lobho akusalamūlaṃ .
Yaṃ dosā , ayaṃ dosoyeva
V0.212 .Yaṃ mohā , ayaṃ mohoyeva .
Evaṃ imāni tīṇi akusalamūlāni āditoyeva upaparikkhitabbāni .
Yattha ekaṃ niddisitabbaṃ , tattha ekaṃ niddisīyati .
Tathā dve yathā tīṇi , na hi ādīhi anikkhitte hetu vā nissando vā phalaṃ vā niddisitabbaṃ .
Ayañcettha gāthā –
Chandā dosā bhayā mohā , yo dhammaṃ ativattati ;
Nihīyati [ nihīyate ( pī . ka .) passa a . ni .4.17] tassa yaso , kāḷapakkheva candimā .
Kattha chandā ca ayaṃ lobho yathā niddiṭṭhaṃ pubbe .
Idaṃ mohādhiṭṭhānaṃ .
35. Tattha katamaṃ alobhādhiṭṭhānaṃ ?
‘‘ Asubhānupassiṃ [ asubhānupassī ( pī .) passa dha . pa .8] viharantaṃ , indriyesu susaṃvutaṃ ;
Bhojanamhi ca mattaññuṃ , saddhaṃ āraddhavīriyaṃ ;
Taṃ ve nappasahati māro , vāto selaṃva pabbatan ’’ ti .
Tattha yā asubhāya upaparikkhā , ayaṃ kāmesu ādīnavadassanena pariccāgo .
Indriyesu susaṃvuto tasseva alobhassa pāripūriyaṃ mama āyatanasocitaṃ anupādāya .
Bhojanamhi ca mattaññunti rasataṇhāpahānaṃ .
Iti ayaṃ alobho asubhānupassitāya vatthuto dhārayati , so alobho
P0.65 hetu .Indriyesu guttadvāratāya gocarato dhārayati , bhojanemattaññutāya parato dhārayati , ayaṃ nissando .
Taṃ ve nappasahati māro , vāto selaṃ va pabbatanti , idaṃ phalaṃ .
Iti yoyeva dhammo ādimhi nikkhitto , soyeva majjhe ceva avasāne ca .
Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi asamuppannassa kāmacchandassa anuppādāya uppannassa vā pahānāya , yathayidaṃ [ yadidaṃ ( pī . ka .) passa a . ni .1.17] asubhanimittaṃ .
Tattha asubhanimittaṃ
M0.213 manasikarontassa anuppanno ceva kāmacchando na uppajjati , uppanno ca kāmacchando pahīyati .Idaṃ alobhassa vatthu .
Yaṃ puna anuppanno kāmarāgo pariyādiyati rūparāgaṃ arūparāgaṃ , iti phalaṃ .
Iti ayampi ca dhammo niddiṭṭho hetuto ca nissandato ca phalato ca .
Idaṃ alobhādhiṭṭhānaṃ .
Tattha
V0.213 katamaṃ adosādhiṭṭhānaṃ ?Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto , mettāyati kusalo [ kusalī ( ka .) passa itivu .27] tena hoti ;
Sabbe ca pāṇe manasānukampaṃ [ anukampamāno ( pī .)], pahūtamariyo pakaroti puññaṃ .
Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto mettāyatīti ayaṃ adoso .
Nigghātena assādo , kusalo tena hotīti tena kusalena dhammena saṃyutto dhammapaññattiṃ gacchati .
Kusaloti yathā paññāya pañño paṇḍiccena paṇḍito .
Pahūtamariyo pakaroti puññanti tassāyeva vipāko ayaṃ lokiyassa , na hi lokuttarassa .
Tattha
P0.66 yā mettāyanā , ayaṃ hetu .Yaṃ kusalo bhavati ayaṃ nissando .
Yāva abyāpajjo bhūmiyaṃ bahupuññaṃ pasavati , idaṃ phalaṃ .
Iti adoso niddiṭṭho hetuto ca nissandato ca phalato ca .
Ekādasānisaṃsā mettāya cetovimuttiyā .
Tattha yā mettācetovimutti , ayaṃ ariyadhammesu rāgavirāgā cetovimutti , lokikāya bhūmikā hetu , yaṃ sukhaṃ āyatiṃ manāpo hoti manussānaṃ , ime ekādasa dhammā nissando .
Yañca akatāvī brahmakāye upapajjati .
Idaṃ phalaṃ .
Idaṃ adosādhiṭṭhānaṃ .
36. Tattha katamaṃ amohādhiṭṭhānaṃ ?
Paññā hi seṭṭhā lokasmiṃ , yāyaṃ nibbedhagāminī [ nibbedhabhāginī ( pī . ka .) passa itivu .41];
Yāya sammā pajānāti , jātimaraṇasaṅkhayaṃ .
Paññā
M0.214 hi seṭṭhāti vatthuṃ .Nibbedhagāminīti nibbānagāminiyaṃ yathābhūtaṃ paṭivijjhati .
Sammā pajānāti , jātimaraṇasaṅkhayanti amoho .
Paññāti hetu .
Yaṃ pajānāti ayaṃ nissando .
Yo jātimaraṇasaṅkhayo , idaṃ phalaṃ .
Iti amoho niddiṭṭho hetunā ca nissandena ca phalena ca .
Tīṇimāni , bhikkhave [ itivu .62 tikanipāte ], indriyāni anaññātaññassāmītindriyaṃ aññindriyaṃ aññātāvindriyaṃ .
Tattha katamaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu anabhisametassa dukkhassa ariyasaccassa abhisamayāya chandaṃ janeti vāyamati , vīriyaṃ ārabhati
V0.214 , cittaṃ paggaṇhāti padahati .Evaṃ catunnaṃ ariyasaccānaṃ kātabbaṃ .
Tattha katamaṃ aññindriyaṃ ?
Idha
P0.67 , bhikkhave , bhikkhu ‘‘ idaṃ dukkhaṃ ariyasaccan ’’ ti yathābhūtaṃ pajānāti , yā ca maggo , idaṃ aññindriyaṃ .Āsavakkhayā anāsavo hoti , idaṃ vuccati aññātāvindriyaṃ .
Tathāyaṃ paññā , ayaṃ hetu .
Yaṃ chandaṃ janeti vāyamati , yā pajānāti , ayaṃ nissando .
Yena sabbaso āsavānaṃ khayā hetu , yaṃ khaye ñāṇamuppajjati , anuppāde ñāṇañca , ayaṃ nissando .
Yaṃ arahattaṃ , idaṃ phalaṃ .
Tattha khīṇā me jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyanti , idaṃ khaye ñāṇaṃ .
Nāparaṃ itthattāyāti pajānāmīti idaṃ anuppāde ñāṇaṃ .
Iti imāni indriyāni amoho niddiṭṭho hetunā ca nissandena ca phalena ca .
Imāni asādhāraṇāni niddiṭṭhāni .
Tattha katamāni kusalamūlāni sādhāraṇāni ?
Kusalañca vo , bhikkhave , desessāmi kusalamūlañceva .
Tattha katamaṃ kusalamūlaṃ ?
Alobho adoso amoho .
Tattha katamaṃ kusalaṃ ?
Aṭṭha sammattāni sammādiṭṭhi yāva sammāsamādhi .
Tattha yāni kusalamūlāni , ayaṃ hetu .
Yañca alobho tīṇi kammāni samuṭṭhāpeti saṅkappaṃ vāyāmaṃ samādhiñca , ayaṃ alobhassa nissando .
Tattha yo adoso , ayaṃ hetu .
Yaṃ tayo dhamme paṭṭhapeti sammāvācaṃ sammākammantaṃ sammāājīvañca , ayaṃ nissando .
Tattha
P0.68 yo amoho hetu , yaṃ dve dhamme upaṭṭhapeti aviparītadassanampi ca anabhilāpanaṃ , ayaṃ nissando .Imassa brahmacariyassa yaṃ phalaṃ , tā dve vimuttiyo rāgavirāgā cetovimutti avijjā virāgā ca paññāvimutti , idaṃ phalaṃ .
Iti imāni tīṇi kusalamūlāni niddiṭṭhāni hetuto
M0.215 ca nissandato ca phalato ca .Evaṃ sādhāraṇāni kusalāni paṭivijjhitabbāni .
Yattha duve yattha tīṇi .
Ayañcettha gāthā .
‘‘ Tulamatulañca sambhavaṃ , bhavasaṅkhāramavassaji muni ;
Ajjhattarato samāhito , abhindi kavacamivattasambhavan ’’ ti .
Tulamatulañca sambhavanti tulasaṅkhataṃ atulasaṅkhataṃ .
Tattha ye saṅkhatā tulaṃ , te dve dhammā assādo ca ādīnavo ca tulitā bhavanti .
Ettako kāmesu assādo .
Ettako ādīnavo imassa , idaṃ nissaraṇanti iti nibbānaṃ pajānāti .
Dvīhi kāraṇehi atulaṃ na ca sakkā tulayituṃ .
Ettakaṃ etaṃ netaṃ paramatthīti tena atulaṃ .
Atha pāpuṇā ratanaṃ karitvā acchariyabhāvena
V0.215 atulaṃ .Tattha kusalassa ca abhisambhavā jānanā passanā , ayaṃ amoho .
Yaṃ tattha ñātā osiraṇā bhavasaṅkhārānaṃ , ayaṃ alobho .
Yaṃ ajjhattarato samāhitoti vikkhepapaṭisaṃharaṇā , ayaṃ adoso .
Iti imāni tīṇi kusalamūlāni .
Tulamatulasambhavanti
P0.69 ayaṃ amoho .Yo bhavasaṅkhārānaṃ samosaraṇaṃ lobho sammāsamādhīnaṃ assādo , ayaṃ hetu .
Yaṃ ajjhattarato avijjaṇḍakosaṃ sambhedo , ayaṃ nissando .
Sā pavatti imāni tīṇi niddiṭṭhāni kusalamūlāni hetuto ca nissandato ca phalato ca .
Ettāvatā esā pavatti ca nivatti ca akusalamūlehi pavattati , kusalamūlehi nivattatīti imehi ca tīhi sabbaṃ akusalamūlaṃ samosaraṇaṃ gacchati .
So dhamme vā vacanato niddiṭṭho taṇhāti vā kodhoti vā asampajaññanti vā anusayoti vā makkhoti vā paḷāsoti vā assatīti vā issāti vā macchariyanti vā aññāṇanti vā , tehi ye ca vatthūhi niddisitabbaṃ .
Yassimāni dve vacanāni dhammapadāni niddiṭṭhāni na so atthi kilesā , yo imesu navasu padesu samodhānaṃ samosaraṇaṃ gacchati .
Ayaṃ kileso , na ca lobho , na ca doso , na ca moho .
Yathā akusalamūlāni , evaṃ kusalāni paṭikkhepena niddisitabbāni .
Idaṃ amohādhiṭṭhānaṃ .
37. Tattha
M0.216 katamaṃ kāyakammādhiṭṭhānaṃ ?Kāyena kusalaṃ kare , assa kāyena saṃvuto ;
Kāyaduccaritaṃ hitvā , kāyena sucaritaṃ care .
Tīṇimāni , bhikkhave , sucaritāni [ itivu .69 sucaritasutte ].
Pāṇātipātā veramaṇī , adinnādānā veramaṇī , kāmesumicchācārā veramaṇī , idaṃ kāyakammādhiṭṭhānaṃ .
Tattha katamaṃ vācākammādhiṭṭhānaṃ ?
Subhāsitaṃ
V0.216 [ su . ni .452 suttanipāte ] uttamamāhu santo , dhammaṃ bhaṇe nādhammaṃ taṃ dutiyaṃ ;Piyaṃ bhaṇe nāppiyaṃ taṃ tatiyaṃ , saccaṃ bhaṇe nālikaṃ taṃ catutthaṃ .
Cattārimāni
P0.70 ca vacīsucaritāni idaṃ vācākammādhiṭṭhānaṃ .Tattha katamaṃ manokammādhiṭṭhānaṃ ?
Manena kusalaṃ kammaṃ , manasā saṃvuto bhave ;
Manoduccaritaṃ hitvā , manasā sucaritaṃ care .
Tīṇimāni manosucaritāni , anabhijjhā , abyāpādo , sammādiṭṭhi , idaṃ manokammādhiṭṭhānaṃ .
Imāni asādhāraṇāni suttāni .
Tattha katamāni sādhāraṇāni suttāni ?
Vācānurakkhī manasā susaṃvuto , kāyena ca nākusalaṃ kayirā [ akusalaṃ na kayirā ( pī . ka .) passa dha . pa .281];
Ete tayo kammapathe visodhaye , ārādhaye maggamisippaveditaṃ .
Tisso imā , bhikkhave , pārisuddhiyo – kāyakammapārisuddhi , vācākammapārisuddhi , manokammapārisuddhi .
Tattha katamā kāyakammapārisuddhi ?
Pāṇātipātā veramaṇī , adinnādānā veramaṇī , kāmesumicchācārā veramaṇī .
Tattha katamā vacīkammapārisuddhi ?
Musāvādā veramaṇī … pe … samphappalāpā veramaṇī .
Tattha katamā manokammapārisuddhi ?
Anabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi .
Idaṃ sādhāraṇasuttaṃ .
Iti
M0.217 sādhāraṇāni ca suttāni asādhāraṇāni ca suttāni paṭivijjhitabbāni .Paṭivijjhitvā vācāya kāyena ca suttassa attho niddisitabbo .
38. Tattha katamaṃ saddhindriyādhiṭṭhānaṃ ?
Yassa
V0.217P0.71 saddhā [ saṃ . ni .1.260; theragā .507 aṭṭhakanipāte ca passitabbaṃ ] tathāgate , acalā suppatiṭṭhitā ;Sīlañca yassa kalyāṇaṃ , ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ .
Saṅghe pasādo yassatthi , ujubhūtañca dassanaṃ ;
Adaliddoti taṃ āhu , amoghaṃ tassa jīvitaṃ .
Saddhā ve nandikā ārādhiko , no tassa saddhoti ;
Sabbaṃ siyāti bhagavantaṃ , tathārūpo dhammasampasādo .
Idaṃ saddhindriyādhiṭṭhānaṃ .
Tattha katamaṃ vīriyādhiṭṭhānaṃ ?
Ārambhatha [ ārabhatha ( pī .) passa saṃ . ni .1.185] nikkamatha , yuñjatha buddhasāsane ;
Dhunātha maccuno senaṃ , naḷāgāraṃva kuñjaro .
Cattārome , bhikkhave , sammappadhānā , idaṃ vīriyādhiṭṭhānaṃ .
Tattha katamaṃ satindriyādhiṭṭhānaṃ ?
Satīmato sadā bhaddaṃ , bhaddamatthu satīmato ;
Satīmato sadā [ suve ( saṃ . ni .1.238)] seyyo , satīmā sukhamedhati .
Cattāro satipaṭṭhānā vitthārena kātabbā , idaṃ satindriyādhiṭṭhānaṃ .
Tattha katamaṃ samādhindriyādhiṭṭhānaṃ ?
Ākaṅkhato te naradammasārathi , devā manussā manasā vicintitaṃ ;
Sabbena jaññā kasiṇāpi pāṇino , santaṃ samādhiṃ araṇaṃ nisevato .
Tayome
P0.72 , bhikkhave , samādhī – savitakko savicāro , avitakko vicāramatto , avitakko avicāro .Idaṃ samādhindriyādhiṭṭhānaṃ .
Tattha
V0.218M0.218 katamaṃ paññindriyādhiṭṭhānaṃ ?Paññā hi seṭṭhā lokasminti vitthārena .
Tisso imā , bhikkhave , paññā – sutamayī , cintāmayī , bhāvanāmayī , idaṃ paññindriyādhiṭṭhānaṃ suttaṃ , imāni indriyādhiṭṭhānāni asādhāraṇāni suttāni .
39. Tattha katamāni sādhāraṇāni indriyādhiṭṭhānāni suttāni ?
Avītarāgo [ a . ni .6.54] kāmesu , yassa pañcindriyā mudū ;
Saddhā sati ca vīriyaṃ , samatho ca vipassanā ;
Tādisaṃ bhikkhumāsajja , pubbeva upahaññati .
Pañcimāni indriyāni .
Saddhindriyādiindriyaṃ daṭṭhabbaṃ .
Tīsu aveccappasāde vitthārena suttaṃ kātabbaṃ .
Imāni sādhāraṇāni indriyādhiṭṭhānāni suttāni .
Yaṃ yassa sambandhaṃ kusalassa vā akusalassa vā tena tena adhiṭṭhānena taṃ suttaṃ niddisitabbaṃ , natthañño dhammo niddisitabbo .
Tattha sādhāraṇaṃ kusalaṃ nāpi kusalaṃ akusalaṃ yathā sādhāraṇāni ca kusalamūlāni sādhāraṇāni ca akusalamūlāni uppannaṃ kāmavitakkaṃ pajahati … pe … cattāro sammappadhānā kusalaṃ akusalañca .
Tatthimā uddānagāthā
Vitakko hi mamatthiko [ pamatthiko ( pī .)], dadaṃ piyo naro iti ;
Yo
P0.73 pāṇamatipāteti , tīṇi tassa bālalakkhaṇaṃ .Satañceva sahassānaṃ , ye ca samaṇabrāhmaṇā ;
Chandā dosā bhayā mohā , catūhi agatīhi ca .
Asubhānupassiṃ viharantaṃ , nimittesu asubhā ca ;
Ekampi ce piyaṃ pāṇaṃ , mittā sace subhāsitā .
Paññā hi seṭṭhā lokasmiṃ , anuññā tīṇi indriyāni ;
Kusalākusalamūlāni ca , tulamatulañca sambhavaṃ .
Kāyena kusalaṃ kare , tīṇi sucaritāni ca ;
Subhāsitaṃ uttamamāhu , santo vacīsucaritāni ca .
Kāyena
M0.219 ca kusalaṃ kayirā , manoduccaritāni ca ;Kāyānurakkhī ca sadā , tisso ca pārisuddhiyo .
Yassa saddhā tathāgate , samuppāde ca desito ;
Ārambhatha nikkamatha , yā ca sammappadhānatā .
Satīmato sadā bhaddaṃ , satipaṭṭhānabhāvanā ;
Ākaṅkhato ca anaññāṇaṃ , ye ca tīṇi samādhayo .
Paññā
V0.219 hi seṭṭhā lokasmiṃ , tisso paññā pakāsitā ;Avītarāgo kāmesu , tatheva pañcindriyā .
Iti therassa mahākaccāyanassa
Jambuvanavāsino peṭakopadese
Tatiyabhūmi suttādhiṭṭhānaṃ nāma .