Dhātunidhānaṃ

DhātugabbhamhiM0.176 kammāni , niṭṭhāpetvā arindamo ;

Sannipātaṃ kārayitvā , saṅghassa idhamabravi .

Dhātugabbhamhi kammāni , mayā niṭṭhāpi tāni hi ;

Suve dhātuṃ nidhessāmi , bhante jānātha dhātuyo ’’.

Idaṃ vatvā mahārājā , nagaraṃ pāvisī tato ;

Dhātu āharakaṃ bhikkhuṃ , bhikkhusaṅgho vicintiya .

Soṇuttaraṃ nāmayatiṃ , pūjāpariveṇavāsi kaṃ ;

Dhātāharaṇa kammamhi , chaḷabhiññaṃ niyojayi .

Cārikaṃ caramānamhi , nāthe lokahitāyahi ;

Nanduttaro ’ ti nāmena , gaṅgātīramhi māṇavo .

Nimantetvā ’ bhisambuddhaṃ , saha saṅghaṃ abhojayi ;

Satthāpayogapaṭṭhāne , sasaṅghonāvamāruhi .

Tattha bhaddajithero tu , chaḷabhiñño mahiddhiko ;

Jalapakkhalitaṭṭhānaṃ , disvā bhikkhū idaṃ vadī .

‘‘ Mahā panādabhūtena , mayā vutto suvaṇṇayo ;

Pāsādo patito ettha , pañcavīsatiyojako .

Taṃ pāpuṇitvā gaṅgāya , jalaṃ pakkhili taṃ idha ;

Bhikkhū asaddahantā taṃ , satthuno taṃ nivedayuṃ .

10.

Satthā ’ ha ‘‘ kaṅkhaṃ bhikkhunaṃ , vinodehī ’’ tisotato ;

Ñāpetuṃ brahmaloke ’ pi , vasavattisamattha taṃ .

11.

Iddhiyā nabhamuggantvā , sattatālasame ṭhito ;

Dūssathūpaṃ brahmaloke , ṭhapetvā vaḍḍhite kare .

12.

Idhā ’ netvāM0.177 dassayitvā , janassa puna taṃ tahiṃ ;

Ṭhapayitvā yathāṭhāne , iddhiyā gaṅgāmāgato .

13.

Pādaṅguṭṭhena pāsādaṃ , gahetvā thupikāyaso ;

Ussāpetvāna dassetvā , janassa khipi taṃ tahiṃ .

14.

Nanduttaro māṇavako , disvā taṃ pāṭihāriyaṃ ;

Parāyattamahaṃ dhātuṃ , pahuānayituṃ siyaṃ .

15.

Iti patthayi tenetaṃ , saṅgho soṇuttaraṃ yatiṃ ;

Tasmiṃ kamme niyojesi , soḷasavassikaṃ api .

16.

‘‘ Āharāmi kuto dhātuṃ ’’, iti saṅghamapucchiso ;

Kathesi saṅgho therassa , tassa tā dhātuyo iti .

17.

‘‘ Parinibbāna mañcamhi , nipanno loka nāyako ;

Dhātūhipilokahi taṃ , kātuṃ devinda mabruvi .

18.

Devinda ’ ṭṭhasu doṇesu , mama sāriradhāthusu ;

Ekaṃ doṇaṃ rāmagāme , koḷiyehi ca sakkataṃ .

19.

Nāgalokaṃ tato nitaṃ , tato nāgehi sakkataṃ ;

Laṃkādipe mahāthūpe , nidhānāya bhavissati .

20.

Mahākassapattheropi , dīghadassī mahāyati ;

Dhammāsoka narindena , dhātuvitthārakārako .

21.

Rājagahassa sāmante , raññā ajātasattunā ;

Kārāpento mahādhātuṃ , nidhānaṃ sādhu saṅkhataṃ .

22.

Satta doṇāni dhātūnaṃ , āharitvāna kārayi ;

Rāmagāmamhi doṇantu , sattucittaññuna ’ ggahi .

23.

Mahādhātunidhānaṃ taṃ , dhammāsokopi bhūpati ;

Passitvā aṭṭhamaṃ doṇaṃ , āṇāpetuṃmakiṃ akā .

24.

Mahāthūpe nidhānatthaṃ , vihitaṃ taṃ jineni ’ ti ;

Dhammāsokaṃ nivāresuṃ , tattha khiṇāsavāyati .

25.

Rāmagāmamhi thūpotu , gaṅgātīre kato tato ;

Bhijjigaṅgāya oghena , sotu dhātu karaṇḍako .

26.

SamuddaṃM0.178 pavisitvāna , dvidhā bhinne jale tahiṃ ;

Nānāratanapiṭṭhamhi , aṭṭhārasmiṃ samākulo .

27.

Nāgā disvā karaṇḍaṃ taṃ , kāḷanāgassa rājino ;

Mañjerikanāgabhavanaṃ , upagamma nivedayuṃ .

28.

Dasakoṭisahassehi , gantvā nāgehi so tahiṃ ;

Dhātū tā abhipūjento , netvāna bhavanaṃ sakaṃ .

29.

Sabbaratanamayaṃ thūpaṃ , tassoparigharaṃ tathā ;

Māpetvā saha nāgehi , sadā pūjesi sādaro .

30.

Ārakkhāmahatī tattha , gantvā dhātuidhānaya ;

Suve dhātunidhānañhi , bhūmipālo karissati ’’.

31.

Iccevaṃ saṅghavacanaṃ , sutvā sādhūti so pana ;

Pattabbakālaṃ pekkhanto , pariveṇa magāsakaṃ .

32.

Bhavissati suve dhātu , nidhānanti mahīpati ;

Cāresi nagare bheriṃ , sabba kiccaṃ vidhāya taṃ .

33.

Nagaraṃ sakalañceva , idhāgāmiñca añjasaṃ ;

Alaṅkārayi sakkaccaṃ , nagare ca vibhūsayi .

34.

Sakko devānamindo ca , laṃkādīpamasesakaṃ ;

Āmantetvā vissakammaṃ , alaṅkārayinekadhā .

35.

Nagarassa catudvāre , vattabhattaṃhi nekadhā ;

Mahājanopabhogatthaṃ , ṭhapāpesi narādhipo .

36.

Uposathe pannarase , aparanhe sumānaso ;

Paṇḍito rājakiccesu , sabbālaṅkāra maṇḍito .

37.

Sabbāhi nāṭakatthīhi , yodhehi sāyudhehi ca ;

Mahatā ca baloghena , hatthivā jirathehi ca .

38.

Nānāvidhavibhūsehi , sabbato parivārito ;

Āruyha surathaṃ aṭṭhā , suseta ca susindhavaṃ .

39.

Bhūsitaṃ kaṇḍūlaṃ hatthiṃ , kāretvā puratosubhaṃ ;

Suvaṇṇacaṅgoṭadharo , sotacchattassa heṭṭhāto .

40.

AṭṭhuttaraM0.179 sahassāni , nāgaranāriyo subhā ;

Supuṇṇaghaṭabhūsāyo , taṃ raṭṭhaṃ parivārayuṃ .

41.

Nānāpupphasamuggāni , tatheva daṇḍadīpikā ;

Tattakā tattakā eva , dhārayitvāna itthiyo .

42.

Aṭṭhuttara sahassāni , dārakā samalaṅkatā ;

Gahetvā parivāresuṃ , nānāvaṇṇadhaje subhe .

43.

Nānātūriyaghosehi , anekehi tahiṃ tahiṃ ;

Hatthasarathasaddehi , bhijjante viya bhūtale .

44.

Yanto mahāmeghavanaṃ , siriyā so mahāyaso ;

Yante ’ va nandanavanaṃ , devarājā asobhatha .

45.

Rañño niggamanārambhe , mahātūriya ravaṃpure ;

Pariveṇe nisinno ’ va , sutvā soṇuttaro yati .

46.

Nimujjitvā puthuviyā , gantvāna nāgamandiraṃ ;

Nāgarājassa purato , tattha pātūrahulahuṃ .

47.

Vuṭṭhāya abhivādetvā , pallaṅke taṃ nivesīla ;

Sakkaritvāna nāgindo , pucchi āgata desakaṃ .

48.

Tasmiṃ vutte athopucchi , therāgamanakāraṇaṃ ;

Patvā ’ dhikāraṃ sabbaṃ so , saṅgha sandesa mabruvi .

49.

Mahāthūpe nidhānatthaṃ , buddhena vihitā idha ;

Tava hatthagatā dhātu , dehitā kira me tuvaṃ .

50.

Taṃ sutvā nāgarājāso , atīva domanassi to ;

‘‘ Pahū ayañhi samaṇo , balakkārena gaṇhituṃ .

51.

Tasmā aññattha netabbā , dhātuyo ’’ iti cintiya ;

Tattha ṭhitaṃ bhāgineyyaṃ , ākārena nivedayi .

52.

Nāmena vāsuladatto , jānitvā tassa iṅgitaṃ ;

Gantvā taṃ cetiyagharaṃ , gilitvāna karaṇḍakaṃ .

53.

SinerupādaṃM0.180 gantvāna , kuṇḍalāvaṭṭakosayi ;

Tiyojanasataṃ dīgho , bhogoyojanavaṭṭavā .

54.

Anekāni sahassāni , māpetvāna phaṇāni ca ;

Dhūpāyati pajjalati , sayitvā so mahiddhiko .

55.

Anekāni sahassāni , attanā sadise ahi ;

Māpayitvā sayāpesi , samantā parivārite .

56.

Bahū devā ca nāgā ca , osariṃsu tahiṃ tadā ;

‘‘ Yuddhaṃ ubhinnaṃ nāgānaṃ , pasissāma mayaṃ ’’ iti .

57.

Mātulo bhāgineyyena , haṭātā dhātuyo iti ;

Ñatvā ’ naha theraṃ taṃ , dhātunatthi me santike iti .

58.

Āditoppabhutithero , tāsaṃ dhātūnamāgamaṃ ;

Vatvāna nāgarājaṃ taṃ ,‘‘ dehi dhātū ’’ ti abruvi .

59.

Aññathā saññāpetuṃ taṃ , theraṃ so uragādhipo ;

Ādāya cetiya gharaṃ , gantvā taṃ tassa vaṇṇayi .

60.

Anekadhā anekehi , ratanehi susaṅkhataṃ ;

Cetiyaṃ cetiyagharaṃ , passa bhikkhu sunimmitaṃ .

61.

Laṃkādīpamhi sakale , sabbāni ratanānipi ;

Sopānante pāṭikampi , nāgghanta ’ ññesu kā kathā .

62.

Mahāsakkāraṭhānamhā , appasakkāraṭhāna kaṃ ;

Dhātūnaṃ nayanaṃ nāma , nayuttaṃ bhikkhuvo idaṃ .

63.

‘‘ Saccābhisamayo nāma , tumhākaṃ hīna vijjati ;

Saccābhisamayaṭhānaṃ , netuṃ yuttañhi dhātuyo ’’.

64.

‘‘ Saṃsāra dukkha mokkhāya , uppajjanti tathāgatā ;

Buddhassāyamadhippāyo , tenanessāma dhātuyo .

65.

Dhātunidhānaṃ ajje ’ va , so hi rājā karissati ;

Tasmā papañcamakaritvā , lahuṃ me dehi dhātuyo ’’.

66.

Nāgoāhasace bhante , tuvaṃ passasi dhātuyo ;

Gahetvā yāhi taṃ thero , tikkhattuṃ taṃ bhaṇāpiya .

67.

SukhumaṃM0.181 karaṃ māpayitvā , thero tatraṭhito ’ vaso ;

Bhāgineyyassa vadane , hatthaṃ pakkhippa tāvade .

68.

Dhātukaraṇḍaṃ ādāya ,‘‘ tiṭṭha nāgā ’’ ti bhāsiya ;

Nimujjitvā pathaviyaṃ , pariveṇamhi uṭṭhahi .

69.

Nāgarājā gato bhikkhu , amhehi vañcito ’’ iti ;

Dhātu ānayanatthāya , bhāgineyyassa pāhiṇi .

70.

Bhāgineyyo ’ tha kucchimhi , apassitvā karaṇḍakaṃ ;

Paridevamāno āgantvā , mātulassa nivedayi .

71.

Tadā so nāgarājāpi ,‘‘ vañcitamha mayaṃ ’’ iti ;

Paridevi nāgā sabbepi , parideviṃsu pīḷitā .

72.

Bhikkhu nāgassa vijaye , tuṭṭhā devā samāgatā ;

Dhātuyo pūjayantātā , teneva saha āgamuṃ .

73.

Paridevamānā āgantvā , nāgā saṅghassa santike ;

Bahudhā parideviṃsu , dhātāharaṇa dukkhitā .

74.

Tesaṃ saṅgho ’ nukampāya , thokaṃ dhātumadāpayi ;

Te tena tuṭṭhā gantvāna , pūjā bhaṇḍāni āharuṃ .

75.

Sakko ratanapallaṅkaṃ , soṇṇacaṅkoṭameva ca ;

Ādāya saha devehi , taṃ ṭhānaṃ samupāgato .

76.

Therassa uggataṭhāne , kārite vissakammunā ;

Patiṭṭhapetvā pallaṅkaṃ , subhe ratanamaṇḍape .

77.

Mātukaraṇḍamādāya , tassa therassa hatthato ;

Caṅkoṭake ṭhapetvāna , pallaṅke pavareṭhapi .

78.

Brahmā chattamadhāresi , santussito vāḷabījaniṃ ;

Maṇitālavaṇṭaṃ suyāmo , sakko saṅkhaṃ tusodakaṃ .

79.

Cattāro tu mahārājā , aṭṭhaṃsu khaggapāṇino ;

Samuggahatthā tettiṃsa , devaputtā mahiddhikā .

80.

Pāricchattaka pupphehi , pūjayantā tahiṃṭhitā ;

Kumāriyotu dvattiṃsa , daṇḍadīpadharā ṭhitā .

81.

PalāpetvāM0.182 duṭṭhayakkhe , yakkhasenāpati pana ;

Aṭṭhavīsati aṭṭhaṃsu , ārakkhaṃ kurumānakā .

82.

Vīṇaṃ vādayamāno ’ va , aṭṭhā pañcasikho tahiṃ ;

Raṅgabhūmiṃ māpayitvā , timparuturiya ghosavā .

83.

Anekadevaputtā ca , sādhugītappayojakā ;

Mahākāḷo nāgarājā , thuyamāno anekadhā .

84.

Dibbatūriyāni vajjanti , dibbasaṃgīti vattati ;

Dibbagandhādivassāni , vassapenti ca devatā .

85.

So indaguttatherotu , mārassa paṭibāhanaṃ ;

Cakkavāḷasamaṃ katvā , lohacchattamamāpayi .

86.

Mātūnaṃ purato ceva , tattha tattha ca pañcasu ;

Ṭhānesu gaṇasajjhāyaṃ , kariṃsva khilabhikkhavo .

87.

Tatthā ’ gamā mahārājā , pahaṭṭho duṭṭhagāmaṇi ;

Sīsenā ’ dāya ānīte , caṅkoṭamhi suvaṇṇaye .

88.

Ṭhapetvā dhātu caṅkoṭaṃ , patiṭṭhāpiya āsane ;

Dhātuṃ pūjīya vanditvā , ṭhito pañcalīko tahiṃ .

89.

Dibbacchattādikānettha , dibbagandhādikāni ca ;

Passitvā dibbatūriyādi-sadde sutvā ca khattiyo .

90.

Apassitvā brahmadevo , tuṭṭho acchariyabbhuto ;

Dhātuchattena pūjesi , laṃkārajje ’ bhisiñci ca .

91.

‘‘ Dibbacchattaṃ mānusañca , vimutticchattameva ca ;

Iti ticchittadhārissa , lokanāthassa satthuno .

92.

Tikkhattumeva me rajjaṃ , dammī ’ ti haṭṭhamānaso ;

Tikkhattumeva dhātūnaṃ , laṃkārajjamadāsiso .

93.

Pūjayanto dhātuyotā , devehi mānusehi ca ;

Saha caṅkoṭakeheva , sīsenādāya khattiyo .

94.

Bhikkhusaṅgha paribyuḷho , katvā thūpaṃ padakkhiṇaṃ ;

Pācinato āharitvā , dhātugabbhamhi otari .

95.

Arahanto channavuti-koṭiyo thūpamuttamaṃ ;

Samantā parivāretvā , aṭṭhaṃsu katapañjalī .

96.

OtaritvāM0.183 dhātugabbhaṃ , mahagghe sayanesubhe ;

Ṭhapessāmiti cintente , pītipuṇṇanarissare .

97.

Sadhātu dhātucaṅkoṭo , uggantvā tassa sīsato ;

Sattatālappamāṇamhi , ākāsamhi ṭhito tato .

98.

Sayaṃ karaṇḍo vivari , uggantvā dhātuyo tato ;

Buddhavesaṃ gahetvāna , lakkhaṇebyañjanujjalaṃ .

99.

Gaṇḍambamūle buddho ’ va , yamakaṃ pāṭihāriyaṃ ;

Akaṃsu dharamānena , sugatena adhiṭṭhitaṃ .

100.

Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā , pasannekaggamānasā ;

Devāmanussā arahattaṃ , pattā dvādasa koṭiyo .

101.

Sesā phalattayaṃ pattā , atītā gaṇanāpathaṃ ;

Hitvā ’ tha buddhavesaṃ tā , karaṇḍamhi patiṭṭhayuṃ .

102.

Tato oruyha caṅkoṭo , rañño sīse patiṭṭhahi ;

Sahindaguttatherena , nāṭakīhi ca so pana .

103.

Dhātugabbhaṃpariharaṃ , patvāna sayanaṃ subhaṃ ;

Caṅkoṭaṃ ratanapallaṅke , ṭhapayitvā jutindharo .

104.

Dhovitvāna punohatthe , gandhavāsita vārinā ;

Catujjātiyagandhena , ubbatetvā sagāravo .

105.

Karaṇḍaṃ vivaritvāna , tāgahetvāna dhātuyo ;

Iti cintayi bhūmindo , mahājanahitatthiko .

106.

Anākulaṃ kehicipi , yadi hessanti dhātuyo ;

Janassa saraṇaṃ hutvā , yadi ṭhassanti dhātuyo .

107.

Satthunipannākārena , parinibbānamañcake ;

Nipajjantu supaññatte , sayanamhi mahārahe .

108.

Iti cintiya so dhātū , ṭhapesi sayanuttame ;

Tadā kārā dhātuyo ca , sahiṃsu sayanuttame .

109.

Āsaḷhīsukkapakkhassa , pannarasauposathe ;

Uttarāsaḷhanakkhatte , evaṃ dhātupatiṭṭhitā .

110.

SahaM0.184 dhātupatiṭṭhānā , akkhampittha mahāmahī ;

Pāṭihīrāninekāni , pavattiṃsu anekadhā .

111.

Rājā pasannodhātutā , setacchattena pūjayi ;

Laṃkāya rajjaṃ sakalaṃ , sattāhāni adāsi ca .

112.

Kāye ca sabbālaṅkāraṃ , dhātugabbhamhi pūjayi ;

Tathānāṭakiyo ’ macchā , parisā devatāpi ca .

113.

Vatthaguḷaghatādīni , datvā saṅghassa bhūpati ;

Bhikkhūhi gaṇasajjhāyaṃ , kāretvā ’ khilarattiyaṃ .

114.

Punāhani purebheriṃ , cāresi ‘‘ sakalā janā ;

Vindantu dhātusattāhaṃ , imaṃ ’’ ti janatāhito .

115.

Indagutto mahāthero , adiṭṭhāsi mahiddhiko ;

‘‘ Dhātu vanditukāmāye , laṃkādīpamhi mānusā .

116.

Taṅkhaṇaṃyeva āgantvā , vanditvā dhātuyo idha ;

Yathā sakaṃ gharaṃ yantu ’’, taṃ yathādhiṭṭhitaṃ ahu .

117.

So mahābhikkhusaṅghassa , mahārājā mahāyaso ;

Mahādānaṃ pavattetvā , taṃ sattāhaṃ nirantaraṃ .

118.

Ācikkhidhātugabbhamhi , kiccaṃ niṭhāpitaṃ mayā ;

Dhātugabbhapidhānaṃtu , saṅgho jānitumarahati .

119.

Saṅgho te dve sāmaṇere , tasmiṃ kamme niyojayi ;

Pidahiṃsu dhātugabbhaṃ , pāsāṇenā ’ haṭena te .

120.

‘‘ Mālettha mā milāyantu , gandhāsussantumā ime ;

Mā nibbāyantu dīpāva , mā kiñcāpi vivajjatu .

121.

Medavaṇṇa cha pāsāṇā , sandhiyantunirantarā ’’;

Iti ghīṇāsavā ettha , sabbametaṃ adhiṭṭhayuṃ .

122.

Āṇāpesi mahārājā ,‘‘ yathāsattiṃ mahājano ;

Dhātunidhānakāne ’ ttha , karotū ’’ ti hitatthiko .

123.

Mahādhātunidhānassa , piṭṭhimhi ca mahājano ;

Akā sahassa dhātunaṃ , nidhānāni yathābalaṃ .

124.

Pidahāpiyataṃ sabbaṃ , rājāthūpaṃ samāpayi ;

Caturassa ca yañcettha , cetiyamhi samāpayi .

125.

PuññāniM0.185 evamamalāni sayañcasanto ,

Kubbanti sabbavibhavuttamapatti hetu ;

Kārenti cāpihi ’ khilā parisuddhacittā ,

Nānāvisesajānatā parivārahetū ’’ ti .

Sujanappasāda saṃvegatthāya kate mahāvaṃse

Dhātunidhānaṃ nāma

Ekatiṃsatimo paricchedo .

Issues

Mahāvaṃsapāḷi

Mahāvaṃsapāḷi