Nibbānapaññattiparidīpano
304.
Rāgādīnaṃ
V0.30 khayaṃ vuttaṃ , nibbānaṃ santilakkhaṇaṃ ;Saṃsāradukkhasantāpatattassālaṃ sametave .
305.
Khayamattaṃ na nibbānaṃ , sagambhīrādivācato ;
Abhāvassa hi kummānaṃ , lomasseva na vācatā .
306.
Khayoti vuccate maggo , tappāpattā idaṃ khayaṃ ;
Arahattaṃ viyuppāda-vayābhāvā dhuvañca taṃ .
307.
Saṅkhataṃ sammutiñcāpi , ñāṇamālamba neva hi ;
Chinde male tato vatthu , icchitabbamasaṅkhataṃ .
308.
Pattukāmena taṃ santiṃ , chabbisuddhiṃ samādiya ;
Ñāṇadassanasuddhī tu , sādhetabbā hitatthinā .
309.
Cetanādividhā sīla-suddhi tattha catubbidhā ;
Sopacārasamādhī tu , cittasuddhīti vuccate .
310.
Sampādetvādidvesuddhiṃ , namanā nāmaṃ tu ruppa-
To rūpaṃ natthi attādivatthūti ca vavatthape .
311.
Maṇindhanātape
M0.28 aggi , asantopi samāgame ;Yathā hoti tathā cittaṃ , vatthālambādisaṅgame .
312.
Paṅgulandhā yathā gantuṃ , paccekamasamatthakā ;
Yanti yuttā yathā evaṃ , nāmarūpavhayā kriyā .
313.
Na nāmarūpato añño , attādi iti dassanaṃ ;
Sodhanattā hi duddiṭṭhiṃ , diṭṭhisuddhīti vuccati .
314.
Avijjātaṇhupādāna-kammenādimhi
V0.31 taṃ dvayaṃ ;Rūpaṃ kammādito nāmaṃ , vatthādīhi pavattiyaṃ .
315.
Sadā sabbattha sabbesaṃ , sadisaṃ na yato tato ;
Nāhetunāñño attādiniccahetūti passati .
316.
Evaṃ tīrayate kaṅkhā , yāya paññāya paccaye ;
Diṭṭhattā suddhi sā kaṅkhātaraṇaṃ iti vuccati .
317.
Pattaññātapariñño so , atraṭṭho yatateyati ;
Tīraṇavhapariññāya , visuddhatthaṃ sadādaro .
318.
Tikālādivasā khandhe , samāsetvā kalāpato ;
Aniccā dukkhānattāti , ādo evaṃ vipassati .
319.
Khandhāniccā khayaṭṭhena , bhayaṭṭhena dukhāva te ;
Anattāsārakaṭṭhena , iti passe punappunaṃ .
320.
Ākārehi aniccādicattālīsehi sammase ;
Lakkhaṇānaṃ vibhūtatthaṃ , khandhānaṃ pana sabbaso .
321.
Evañcāpi asijjhante , navadhā nisitindriyo ;
Sattakadvayato sammā , rūpārūpe vipassaye .
322.
Rūpamādānanikkhepā , vayovuddhattagāmito ;
Sammasevannajādīhi , dhammatārūpatopi ca .
323.
Nāmaṃ kalāpayamato , khaṇato kamatopi ca ;
Diṭṭhimānanikantīnaṃ , passe ugghāṭanādito .
324.
Avijjātaṇhākammanna-hetuto
M0.29 rūpaṃ ubbhave ;Vināhāraṃ saphassehi , vedanādittayaṃ bhave .
325.
Tehiyeva vinā phassaṃ ,
Nāmarūpādhikehi tu ;
Cittaṃ
V0.32 hetukkhayā so so ,Veti ve tassa tassa tu .
326.
Hetutodayanāsevaṃ , khaṇodayavayenapi ;
Iti paññāsākārehi , passe punūdayabbayaṃ .
327.
Yogissevaṃ samāraddhaudayabbayadassino ;
Pātubhonti upaklesā , sabhāvā hetutopi ca .
328.
Te obhāsamatussāhapassaddhisukhupekkhanā ;
Sati pītādhimokkho ca , nikanti ca dasīritā .
329.
Taṇhādiṭṭhunnatiggāhavatthuto tiṃsadhā te ca ;
Taduppanne cale bālo , amagge maggadassako .
330.
Vipassanā pathokkantā , tadāsi matimādhunā ;
Na maggo gāhavatthuttā , tesaṃ iti vipassati .
331.
Upaklese aniccādi-vasage sodayabbaye ;
Passato vīthinokkantadassanaṃ vuccate patho .
332.
Maggāmagge vavatthetvā , yā paññā evamuṭṭhitā ;
Maggāmaggikkha saṅkhātā , suddhi sā pañcamī bhave .
333.
Pahānavhapariññāya , ādito suddhisiddhiyā ;
Tīraṇavhapariññāya , antago yatatedhunā .
334.
Jāyate navañāṇī sā , visuddhi kamatodaya-
Bbayādī ghaṭamānassa , nava honti panettha hi .
335.
Santatīriyato ceva , ghanenāpi ca channato ;
Lakkhaṇāni na khāyante , saṃkiliṭṭhā vipassanā .
336.
Tatotra
M0.30 sammase bhiyyo , punade vudayabbayaṃ ;Tenāniccādisampassaṃ , paṭutaṃ paramaṃ vaje .
337.
Āvaṭṭetvā
V0.33 yaduppādaṭṭhitiādīhi passato ;Bhaṅgeva tiṭṭhate ñāṇaṃ , tadā bhaṅgamatī siyā .
338.
Evaṃ passayato bhaṅgaṃ , tibhavo khāyate yadā ;
Sīhādiva bhayaṃ hutvā , siyā laddhā bhayikkhaṇā .
339.
Sādīnavā patiṭṭhante , khandhādittagharaṃ viya ;
Yadā tadā siyā laddhā , ādīnavā nupassanā .
340.
Saṅkhārādīnavaṃ disvā , ramate na bhavādisu ;
Mati yadā tadā laddhā , siyā nibbida passanā .
341.
Ñāṇaṃ muccitukāmaṃ te , sabbabhūsaṅkhate yadā ;
Jālādīhi ca macchādī , tadā laddhā cajjamati .
342.
Saṅkhāre asubhāniccadukkhatonattato mati ;
Passantī cattumussukkā , paṭisaṅkhā nupassanā .
343.
Vuttātra paṭubhāvāya , sabbañāṇapavattiyā ;
Mīnasaññāya sappassa , gāhaluddasamopamā .
344.
Attattaniyato suññaṃ , dvidhā ‘‘ nāhaṃ kvacā ’’ dinā ;
Catudhā chabbidhā cāpi , bahudhā passato bhusaṃ .
345.
Āvaṭṭatiggimāsajja ,
Nhārūva mati saṅkhataṃ ;
Cattabhariyo yathā dose ,
Tathā taṃ samupekkhate .
346.
Tāva sādīnavānampi , lakkhaṇe tiṭṭhate mati ;
Na passe yāva sā tīraṃ , sāmuddasakuṇī yathā .
347.
Saṅkhārupekkhāñāṇā yaṃ , sikhāpattā vipassanā ;
Vuṭṭhānagāminīti ca , sānulomāti vuccati .
348.
Patvā
M0.31V0.34 mokkhamukhaṃ satta , sādhetiriyapuggale ;Jhānaṅgādippabhede ca , pādakādivasena sā .
349.
Aniccato hi vuṭṭhānaṃ , yadi yassāsi yogino ;
Sodhimokkhassa bāhullā , tikkhasaddhindriyo bhave .
350.
Dukkhatonattato tañce , siyā honti kamena te ;
Passaddhivedabāhullā , tikkhekaggamatindriyā .
351.
Paññādhurattamuddiṭṭhaṃ , vuṭṭhānaṃ yadinattato ;
Saddhādhurattaṃ sesehi , taṃ viyābhinivesato .
352.
Dve tikkhasaddhasamathā , siyuṃ saddhānusārino ;
Ādo majjhesu ṭhānesu , chasu saddhāvimuttakā .
353.
Itaro dhammānusārīdo , diṭṭhippatto anantake ;
Paññāmuttobhayatthante , ajhānijhānikā ca te .
354.
Tikkhasaddhassa cantepi , saddhāmuttattamīritaṃ ;
Visuddhimagge majjhassa , kāyasakkhittamaṭṭhasu .
355.
Vuttaṃ mokkhakathāyaṃ yaṃ , tikkhapaññārahassa tu ;
Diṭṭhipattattaṃ hetañca , tañca natthābhidhammike .
356.
Te sabbe aṭṭhamokkhānaṃ , lābhī ce chasu majjhasu ;
Kāyasakkhī siyuṃ ante , ubhatobhāgamuttakā .
357.
Anulomāni cattāri , tīṇi dve vā bhavanti hi ;
Maggassa vīthiyaṃ mandamajjhatikkhamatibbasā .
358.
Visuddhimagge cattāri , paṭisiddhāni sabbathā ;
Eva maṭṭhasāliniyā , vuttattā evamīritaṃ .
359.
Bhavaṅgāsannadosopi , nappanāya thirattato ;
Suddhiṃ paṭipadāñāṇadassane vaṃ labhe yati .
360.
Āvajjaṃ
M0.32V0.35 viya maggassa , chaṭṭhasattamasuddhinaṃ ;Antarā santimārabbha , tehi gotrabhu jāyate .
361.
Saṃyojanattayacchedī , maggo uppajjate tato ;
Phalāni ekaṃ dve tīṇi , tato vuttamatikkamā .
362.
Tathā bhāvayato hoti , rāgadosatanūkaraṃ ;
Dutiyo tapphalaṃ tamhā , sakadāgāmi tapphalī .
363.
Evaṃ bhāvayato rāgadosanāsakarubbhave ;
Tatiyo tapphalaṃ tamhā , tapphalaṭṭho nāgāmiko .
364.
Evaṃ bhāvayato sesadosanāsakarubbhave ;
Catuttho tapphalaṃ tamhā , arahā tapphalaṭṭhako .
365.
Katakicco bhavacchedo , dakkhiṇeyyopadhikkhayā ;
Nibbutiṃ yāti dīpova , sabbadukkhantasaññitaṃ .
366.
Evaṃ siddhā siyā suddhi , ñāṇadassana saññitā ;
Vuttaṃ ettāvatā saccaṃ , paramatthaṃ samāsato .
367.
Saccaṃ sammuti sattādiavatthu vuccate yato ;
Na labbhālātacakkaṃva , taṃ hi rūpādayo vinā .
368.
Tena tena pakārena , rūpādiṃ na vihāya tu ;
Tathā tathābhidhānañca , gāhañca vattate tato .
369.
Labbhate parikappena , yato taṃ na musā tato ;
Avuttālambamiccāhu , parittādīsvavācato .
370.
Pāpakalyāṇamittoyaṃ , sattoti khandhasantati ;
Ekattena gahetvāna , voharantīdha paṇḍitā .
371.
Pathavādi viyekopi , puggalo na yato tato ;
Kudiṭṭhivatthubhāvena , puggalaggahaṇaṃ bhave .
372.
Etaṃ
V0.36 visayato katvā , saṅkhādīhi padehi tu ;Avijjamānapaññatti , iti taññūhi bhāsitā .
373.
Paññatti
M0.33 vijjamānassa , rūpādivisayattato ;Kāyaṃ paññatti ce suṭṭhu , vadato suṇa saccato .
374.
Saviññattivikāro hi , saddo saccadvayassa tu ;
Paññāpanattā paññatti , iti taññūhi bhāsitā .
375.
Paccuppannādiālambaṃ , niruttipaṭisambhidā-
Ñāṇassāti idañcevaṃ , sati yujjati nāññathā .
376.
Saddābhidheyyasaṅkhādi , iti ce sabbavatthunaṃ ;
Paññāpetabbato hoti , paññatti padasaṅgaho .
377.
‘‘ Sabbe paññattidhammā ’’ ti , desetabbaṃ tathā sati ;
Atha paññāpanassāpi , paññāpetabbavatthunaṃ .
378.
Vibhāgaṃ ñāpanatthaṃ hi , tathuddeso katoti ce ;
Na kattabbaṃ visuṃ tena , paññattipathasaṅgahaṃ .
379.
Paññāpiyattā catūhi , paññattādipadehi sā ;
Parehi paññāpanattā , iti ācariyābravuṃ .
380.
Rūpādayo upādāya , paññāpetabbato kira ;
Avijjamānopādāyapaññatti paṭhamā tato .
381.
Sotaviññāṇasantānānantaraṃ pattajātinā ;
Gahitapubbasaṅketamanodvārikacetasā .
382.
Paññāpenti gahitāya , yāya sattarathādayo ;
Iti sā nāmapaññatti , dutiyāti ca kittitā .
383.
Saddato aññanāmāvabodhenatthāvabodhanaṃ ;
Kicchasādhanato pubbanayo eva pasaṃsiyo .
384.
Sā
V0.37 vijjamānapaññatti , tathā avijjamānatā ;Vijjamānena cāvijjamānā tabbiparītakā .
385.
Avijjamānena vijjamānatabbiparītakā ;
Iccetā chabbidhā tāsu , paṭhamā matiādikā .
386.
Satto
M0.34 saddho narussāho ,Seniyo manacetanā ;
Iccevametā viññeyyā ,
Kamato dutiyādikā .
387.
Evaṃ lakkhaṇato ñatvā ,
Saccadvayamasaṅkaraṃ ;
Kātabbo pana vohāro ,
Viññūhi na yathā tathāti .
Iti saccasaṅkhepe nibbānapaññattiparidīpano nāma
Pañcamo paricchedo .
Saccasaṅkhepo niṭṭhito .