Issues
Select Version
Sāratthadīpanī-ṭīkā ( paṭhamo bhāgo )

Buddhāciṇṇakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Buddhāciṇṇakathā

22. Anudhammatāti lokuttaradhammānugato dhammo .
Anapaloketvāti padassa vivaraṇaṃ ‘‘ anāpucchitvā ’’ ti .
Janapadacārikaṃ pakkamantīti ettha iti-saddo gamyamānatāya na vutto , evaṃ aññatthāpi īdisesu ṭhānesu .
Tattha janapadacārikan ti janapadesu caraṇaṃ , caraṇaṃ vā cāro , so eva cārikā , janapadesu cārikā janapadacārikā .
Taṃ pakkamanti , janapadagamanaṃ gacchantīti attho .
Pakkamantiyevāti avadhāraṇena no na pakkamantīti dasseti .
‘‘ Janapadacārikaṃ pakkamantī ’’ ti ettha ṭhatvā bhagavato cārikāpakkamanavidhiṃ dassento āha ‘‘ janapadacārikaṃ carantā cā ’’ tiādi .
Cārikā ca nāmesā ( dī . ni . aṭṭha .1.254; ma . ni . aṭṭha .1.254) duvidhā turitacārikā ceva aturitacārikā ca .
Tattha dūrepi bodhaneyyapuggalaṃ disvā tassa bodhanatthāya sahasā gamanaṃ turitacārikā nāma , sā mahākassapattherapaccuggamanādīsu daṭṭhabbā .
Bhagavā hi mahākassapattheraṃ paccuggacchanto muhuttena tigāvutamagamāsi , āḷavakassatthāya tiṃsayojanaṃ , tathā aṅgulimālassa , pukkusātissa pana pañcacattālīsayojanaṃ , mahākappinassa vīsayojanasataṃ , dhaniyassatthāya sattayojanasatāni agamāsi , dhammasenāpatino saddhivihārikassa vanavāsītissasāmaṇerassa tigāvutādhikaṃ vīsayojanasataṃ agamāsi , ayaṃ turitacārikā .
Yaṃ pana gāmanigamanagarapaṭipāṭiyā devasikaṃ yojanaaḍḍhayojanavasena piṇḍapātacariyādīhiV1.396 lokaṃ anuggaṇhantassa gamanaṃ , ayaṃ aturitacārikā nāma .
Imaṃ pana cārikaṃ caranto bhagavā mahāmaṇḍalaṃ majjhimamaṇḍalaṃ antimamaṇḍalanti imesaṃ tiṇṇaṃ maṇḍalānaṃM1.453 aññatarasmiṃ carati .
Tattha ‘‘ janapadacārikan ’’ ti vuttattā aturitacārikāva idhādhippetā .
Tameva vibhajitvā dassento āha ‘‘ mahāmaṇḍalaṃ majjhimamaṇḍalan ’’ tiādi .
Tattha antimamaṇḍalan ti khuddakamaṇḍalaṃ , itaresaṃ vā maṇḍalānaṃ antogadhattā antimamaṇḍalaṃ , abbhantarimamaṇḍalanti vuttaṃ hoti .
Imesaṃ pana maṇḍalānaṃ kiṃ pamāṇanti āha ‘‘ tattha mahāmaṇḍalaṃ navayojanasatikan ’’ tiādi .
Navayojanasatikampi ṭhānaṃ majjhimadesapariyāpannameva , tato paraṃ nādhippetaṃ turitacārikāvasena agamanato .
Yasmā nikkhantakālato paṭṭhāya gatagataṭṭhānassa catūsu passesu samantato yojanasataṃ ekakolāhalaṃ hoti , purimaṃ purimaṃ āgatā nimantetuṃ labhanti , itaresu dvīsu maṇḍalesu sakkāro mahāmaṇḍalaṃ osarati , tattha buddhā bhagavanto tesu tesu gāmanigamesu ekāhaṃ dvīhaṃ vasantā mahājanaṃ āmisapaṭiggahena anuggaṇhanti , dhammadānena ca vivaṭṭūpanissitaṃ kusalaṃ vaḍḍhenti , tasmā vuttaṃ ‘‘ gāmanigamādīsu mahājanaṃ āmisapaṭiggahena anuggaṇhantā ’’ tiādi .
Samathavipassanā taruṇā hontīti ettha taruṇā vipassanāti saṅkhāraparicchedane ñāṇaṃ kaṅkhāvitaraṇe ñāṇaṃ sammasane ñāṇaṃ maggāmagge ñāṇanti catunnaṃ ñāṇānaṃ adhivacanaṃ .
Samathassa taruṇabhāvo pana upacārasamādhivasena veditabbo .
‘‘ Sace pana antovasse bhikkhūnaṃ samathavipassanā taruṇā hontī ’’ ti idaṃ nidassanamattanti daṭṭhabbaṃ .
Aññenapi majjhimamaṇḍale veneyyānaṃ ñāṇaparipākādikāraṇena majjhimamaṇḍale cārikaṃ caritukāmā cātumāsaṃ vasitvāva nikkhamanti .
Pavāraṇāsaṅgahaṃ datvāti anumatidānavasena datvā .
Māgasirassa paṭhamadivaseti māgasiramāsassa paṭhamadivase .
Idañcetarahi pavattavohāravasena kattikamāsassa aparapakkhapāṭipadadivasaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tesan ti tesaṃ buddhānaṃ .
Tehi vinetabbattā ‘‘ tesaṃ vineyyasattā ’’ ti vuttaṃ .
Vineyyasattāti ca cārikāya vinetabbasattā .
Māgasiramāsampi tattheva vasitvā phussamāsassa paṭhamadivaseti idampi nidassanamattanti daṭṭhabbaṃ .
Catumāsavutthānampi buddhānaṃ vineyyasattā aparipakkindriyā honti , tesaṃ indriyaparipākaṃ āgamayamānā aparampi ekamāsaṃ vā dviticatumāsaṃ vā tatthevavasitvā mahābhikkhusaṅghaparivārā nikkhamitvā purimanayeneva lokaṃ anuggaṇhantāM1.454 sattahi vā chahi vā pañcahi vā catūhi vā māsehi cārikaṃ pariyosāpenti .
Veneyyavasenevāti avadhāraṇena na cīvarādihetu carantīti dasseti .
TathāV1.397 hi imesu tīsu maṇḍalesu yattha katthaci cārikaṃ carantā na cīvarādihetu caranti , atha kho ye duggatabālajiṇṇabyādhikā , te ‘‘ kadā tathāgataṃ āgantvā passissanti , mayi pana cārikaṃ carante mahājano tathāgatadassanaṃ labhissati , tattha keci cittāni pasādessanti , keci mālādīhi pūjessanti , keci kaṭacchubhikkhaṃ dassanti , keci micchādassanaṃ pahāya sammādiṭṭhikā bhavissanti , taṃ nesaṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’ ti evaṃ lokānukampāya cārikaṃ caranti .
Apica catūhi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti jaṅghavihāravasena sarīraphāsukatthāya , aṭṭhuppattikālābhikaṅkhanatthāya , bhikkhūnaṃ sikkhāpadapaññāpanatthāya , tattha tattha paripākagatindriye bodhaneyyasatte bodhanatthāyāti .
Aparehipi catūhi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti buddhaṃ saraṇaṃ gacchissantīti vā , dhammaṃ , saṅghaṃ saraṇaṃ gacchissantīti vā , mahatā dhammavassena catasso parisā santappessāmāti vā .
Aparehipi pañcahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti pāṇātipātā viramissantīti vā , adinnādānā , kāmesumicchācārā , musāvādā , surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramissantīti vā .
Aparehipi aṭṭhahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti paṭhamaṃ jhānaṃ paṭilabhissantīti vā , dutiyaṃ … pe … nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ paṭilabhissantīti vā .
Aparehipi aṭṭhahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti sotāpattimaggaṃ adhigamissantīti vā , sotāpattiphalaṃ … pe … arahattaphalaṃ sacchikarissantīti vāti .
Pupphāni ocinantā viya carantīti iminā yathā mālākāro bahuṃ pupphagacchaṃ disvā tattha cirampi ṭhatvā pupphāni ocinitvā pupphasuññaṃ gacchaṃ disvā tattha papañcaṃ akatvā taṃ pahāya aññattha gantvā pupphāni ocinanto vicarati , evameva buddhāpi yattha gāmanigamādīsu vineyyasattā bahū honti , tattha cirampi vasantā te vinetvā vineyyasuññagāmādīsu papañcaṃ akatvā taṃ pahāya aññattha bahuvineyyakesu gāmādīsu vasantā vicarantīti dasseti .
Tatoyeva ca atikhuddakepi antimamaṇḍale upanissayavantānaṃ bahubhāvato tāva bahumpi kālaṃ sattamāsapariyantaṃ cārikaṃ caranti .
SantasabhāvattāM1.455 kilesasamaṇahetutāya vā santaṃ nibbānaṃ , sukhakāraṇatāya ca sukhanti āha ‘‘ santaṃ sukhaṃ nibbānamārammaṇaṃ katvā ’’ ti .
Dasasahassacakkavāḷeti jātikkhettabhūtāya dasasahassilokadhātuyā .
Idañca devabrahmānaṃ vasena vuttaṃ , manussā pana imasmiṃyeva cakkavāḷe bodhaneyyāV1.398 honti .
Bodhaneyyasattasamavalokanan ti paṭhamaṃ mahākaruṇāya pharitvā pacchā sabbaññutaññāṇajālaṃ pattharitvā tassa anto paviṭṭhānaṃ bodhaneyyasattānaṃ samolokanaṃ .
Buddhā kira mahākaruṇāsamāpattiṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya ‘‘ ye sattā bhabbā paripākañāṇā ajjayeva mayā vinetabbā , te mayhaṃ ñāṇassa upaṭṭhahantū ’’ ti cittaṃ adhiṭṭhāya samannāharanti .
Tesaṃ saha samannāhārā eko vā dve vā bahū vā tadā vinayūpagā veneyyā sabbaññutaññāṇassa āpāthamāgacchanti , ayamettha buddhānubhāvo .
Evaṃ āpāthamāgatānaṃ pana nesaṃ upanissayaṃ pubbacariyaṃ pubbahetuṃ sampativattamānañca paṭipattiṃ olokenti .
Veneyyasattapariggaṇhanatthañhi samannāhāre kate paṭhamaṃ nesaṃ veneyyabhāveneva upaṭṭhānaṃ hoti .
Atha ‘‘ kiṃ nu kho bhavissatī ’’ ti saraṇagamanādivasena kañci nipphattiṃ vīmaṃsamānā pubbupanissayāni olokenti .
Otiṇṇeti ārocite , parisamajjhaṃ vā otiṇṇe .
Dvikkhattun ti ekasmiṃ saṃvacchare dvikkhattuṃ .
Buddhakāle kira ekekasmiṃ saṃvacchare dve vāre bhikkhū sannipatanti upakaṭṭhavassūpanāyikakāle ca pavāraṇākāle ca .
Upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya dasapi vīsampi tiṃsampi cattālīsampi paññāsampi bhikkhū vaggavaggā hutvā kammaṭṭhānatthāya āgacchanti .
Bhagavā tehi saddhiṃ sammoditvā ‘‘ kasmā , bhikkhave , upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya vicarathā ’’ ti pucchati .
Atha te ‘‘ bhagavā kammaṭṭhānatthaṃ āgatamha , kammaṭṭhānaṃ no dethā ’’ ti yācanti .
Satthā tesaṃ cariyavasena rāgacaritassa asubhakammaṭṭhānaṃ deti , dosacaritassa mettākammaṭṭhānaṃ , mohacaritassa ‘‘ uddeso paripucchā kālena dhammassavanaṃ kālena dhammasākacchā idaṃ tuyhaṃ sappāyan ’’ ti ācikkhati .
Kiñcāpi hi mohacaritassa ānāpānassatikammaṭṭhānaṃ sappāyaṃ , kammaṭṭhānabhāvanāya pana bhājanabhūtaṃ kātuṃ sammohavigamāyaM1.456 paṭhamaṃ uddesaparipucchādhammassavanadhammasākacchāsu niyojeti .
Vitakkacaritassa ānāpānassatikammaṭṭhānaṃ deti .
Saddhācaritassa visesato purimā cha anussatiyo sappāyā , tāsaṃ pana anuyuñjane ayaṃ pubbabhāgapaṭipattīti dassetuṃ pasādanīyasuttantena buddhasubodhitaṃ dhammasudhammataṃ saṅghasuppaṭipattiñca pakāseti .
Ñāṇacaritassa pana maraṇassati upasamānussati catudhātuvavatthānaṃ āhārepaṭikūlasaññā visesato sappāyā , tesaṃ upakāradhammadassanatthaṃ aniccatādipaṭisaṃyutte gambhīre suttante katheti .
Te kammaṭṭhānaṃ gahetvā sace sappāyaṃ hoti , satthu santike eva vasanti .
No ce hoti , sappāyaṃ senāsanaṃ pucchantā gacchanti .
Tepi tattha vasantā temāsikaṃ paṭipadaṃ gahetvā ghaṭentā vāyamantā sotāpannāpi honti sakadāgāminopi anāgāminopi arahantopi .
Tato vutthavassā pavāretvā satthu santikaṃ gantvā ‘‘ bhagavā ahaṃ tumhākaṃ santike kammaṭṭhānaṃV1.399 gahetvā sotāpattiphalaṃ patto … pe … ahaṃ aggaphalaṃ arahattan ’’ ti paṭiladdhaguṇaṃ ārocenti , upari anadhigatassa adhigamāya kammaṭṭhānañca yācanti .
Tena vuttaṃ ‘‘ pure vassūpanāyikāya ca kammaṭṭhānaggahaṇatthaṃ … pe … upari kammaṭṭhānaggahaṇatthañcā ’’ ti .
Āyāmāti ettha ā -saddo ‘‘ āgacchā ’’ ti iminā samānatthoti āha ‘‘ āyāmāti āgaccha yāmā ’’ ti , ehi gacchāmāti attho .
Ānandāti bhagavā santikāvacarattā theraṃ ālapati , na pana tadā satthu santike vasantānaṃ bhikkhūnaṃ abhāvato .
Pañcasataparimāṇo hi tadā bhagavato santike bhikkhusaṅgho .
Thero pana ‘‘ gaṇhathāvuso pattacīvarāni , bhagavā asukaṭṭhānaṃ gantukāmo ’’ ti bhikkhūnaṃ āroceti .
‘‘ Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesī ’’ ti vuttattā ‘‘ bhagavato paccassosī ’’ ti idha bhagavatoti sāmivacanaṃ āmantanavacanameva sambandhīantaraṃ apekkhatīti iminā adhippāyena ‘‘ bhagavato vacanaṃ paṭiassosī ’’ ti vuttaṃ .
Bhagavatoti pana idaṃ patissavasambandhena sampadānavacanaṃ yathā ‘‘ devadattassa paṭissuṇotī ’’ ti .
Paccassosīti ettha paṭi -saddo abhimukhavacanoti āha ‘‘ abhimukho hutvā suṇī ’’ ti .
Bhagavato mukhābhimukho hutvā adhivāsetvā suṇi , na udāsino hutvāti adhippāyo .
TassaM1.457 pāṭihāriyassa āgantukavasena katattā vuttaṃ ‘‘ nagaradvārato paṭṭhāyā ’’ ti .
Suvaṇṇarasapiñjarāhi rasmīhīti ettha rasa -saddo udakapariyāyo , piñjara -saddo hemavaṇṇapariyāyo , tasmā suvaṇṇajaladhārā viya suvaṇṇavaṇṇāhi rasmīhīti attho .
Samujjotayamānoti obhāsayamāno .
Assāti verañjassa brāhmaṇassa .
Bhagavantaṃ upanisīditukāmoti bhagavantaṃ upagantvā nisīditukāmo , bhagavato samīpe nisīditukāmoti vuttaṃ hoti .
Brāhmaṇa tayā nimantitā vassaṃvutthā amhāti pāḷiyaṃ sambandho veditabbo .
Dātabbo assāti dātabbo bhaveyya .
No asantoti neva avijjamāno , kintu vijjamānoyevāti dīpeti .
Vinā vā liṅgavipallāsenettha attho daṭṭhabboti āha ‘‘ atha vā ’’ tiādi .
Iminā sāmaññavacanato ettha napuṃsakaliṅganiddesoti dasseti .
No natthīti no amhākaṃ natthi .
Noti vā etassa vivaraṇaṃ natthīti .
Kesaṃ adātukāmatā viyāti āha ‘‘ yathā ’’ tiādi .
Pahūtavittūpakaraṇānan ti ettha vittīti tuṭṭhi , vittiyā upakaraṇaṃ vittūpakaraṇaṃ , tuṭṭhikāraṇanti attho .
Pahūtaṃ dhanadhaññajātarūparajatanānāvidhālaṅkārasuvaṇṇabhājanādibhedaṃ vittūpakaraṇametesanti pahūtavittūpakaraṇā , tesaṃ pahūtavittūpakaraṇānaṃ maccharīnaṃ yathā adātukāmatā , evaṃ no adātukāmatāpiV1.400 natthīti sambandho .
Taṃ kutettha labbhāti ettha tan ti taṃ kāraṇaṃ , taṃ kiccaṃ vā .
Etthāti gharāvāse .
Dutiye pana atthavikappe tan ti deyyadhammassa parāmasanaṃ .
Etthāti imasmiṃ temāsabbhantareti attho .
Yan ti yena kāraṇena , kiriyāparāmasanaṃ vā .
Dutiye pana atthavikappe yan ti yaṃ deyyadhammanti attho .
Alaṃ gharāvāsapalibodhacintāyāti saññāpetvāti brāhmaṇa netaṃ gharāvāsapalibodhena kataṃ , atha kho mārāvaṭṭanenāti brāhmaṇaṃ saññāpetvā .
Taṅkhaṇānurūpāyāti yādisī tadā tassa ajjhāsayappavatti , tadanurūpāyāti attho .
Tassa tadā tādisassa vivaṭṭasannissitassa ñāṇaparipākassa abhāvato kevalaṃ abbhantarasannissito eva attho dassitoti āha ‘‘ diṭṭhadhammikasamparāyikaṃ atthaṃ sandassetvā ’’ ti , paccakkhato vibhāvetvāti attho .
Kusale dhammeti tebhūmake kusaleM1.458 dhamme .
Tatthāti kusaladhamme yathāsamādapite .
Nan ti brāhmaṇaṃ .
Samuttejetvāti sammadeva uparūpari nivesetvā puññakiriyāya tikkhavisadabhāvaṃ āpādetvā .
Taṃ pana atthato tassa ussāhajananaṃ hotīti āha ‘‘ saussāhaṃ katvā ’’ ti .
Evaṃ puññakiriyāya saussāhato evarūpaguṇasamaṅgitā ca niyamato diṭṭhadhammikādiatthasampādananti evaṃ saussāhatāya aññehi ca tasmiṃ vijjamānaguṇehi sampahaṃsetvā sammadeva haṭṭhatuṭṭhabhāvaṃ āpādetvā .
Yadi bhagavā dhammaratanavassaṃ vassi , atha kasmā so visesaṃ nādhigacchi ?
Upanissayasampattiyā abhāvato .
Yadi evaṃ kasmā bhagavā tassa tathā dhammaratanavassaṃ vassīti ?
Vuccate – yadipi tassa visesādhigamo natthi , āyatiṃ pana nibbānādhigamatthāya vāsanābhāgiyā ca sabbā purimapacchimadhammakathā ahosīti daṭṭhabbā .
Na hi bhagavato niratthakā dhammadesanā atthi .
Temāsikopi deyyadhammoti temāsaṃ dātabbopi deyyadhammo .
Yaṃ divasan ti yasmiṃ divase .
23. Buddhapariṇāyakan ti buddho pariṇāyako etassāti buddhapariṇāyako , bhikkhusaṅgho .
Taṃ buddhapariṇāyakaṃ , buddhajeṭṭhakanti attho .
Yāvadatthaṃ katvāti yāva attho , tāva bhojanena tadā katanti adhippāyo .
Dātuṃ upanītabhikkhāya paṭikkhepo nāma hatthasaññāya mukhavikārena vacībhedena vā hotīti āha ‘‘ hatthasaññāyā ’’ tiādi .
Onītapattapāṇin ti ettha onīto pattato pāṇi etassāti onītapattapāṇīti bhinnādhikaraṇavisayoyaṃ saddo bāhiratthasamāsoti āha ‘‘ pattato onītapāṇin ’’ tiādi .
‘‘ Onittapattapāṇin ’’ tipi pāṭho , tassattho onittaṃ nānābhūtaṃ vinābhūtaṃ āmisāpanayanena vā sucikataṃ pattaṃ pāṇito assāti onittapattapāṇiV1.401 , taṃ onittapattapāṇiṃ , hatthe ca pattañca dhovitvā ekamante pattaṃ nikkhipitvā nisinnanti attho .
Pattuṇṇapaṭṭapaṭe cāti pattuṇṇapaṭe ca paṭṭapaṭe ca .
Tattha pattuṇṇapadese bhavā pattuṇṇā , kosiyavisesātipi vadanti .
Paṭṭāni pana cīnapaṭāni .
Āyogā dīsu āyogoti paṭiāyogo , aṃsabaddhakaṃ pattatthavikādīsu .
Bhesajjatelānan ti bhesajjasampākena sādhitatelānaṃ .
TumbānītiM1.459 cammamayatelabhājanāni .
Ekamekassa bhikkhuno sahassagghanakaṃ telamadāsīti sambandho .
Mahāyāgaṃ yajitvāti mahādānaṃ datvā .
Saputtadāraṃ vanditvā nisinnan ti puttadārehi saddhiṃ vanditvā nisinnaṃ .
Temāsan ti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ .
‘‘ Temāsaṃ sotabbadhammaṃ ajjeva suṇissāmī ’’ ti nisinnassa taṃ ajjhāsayaṃ pūretvā desitattā vuttaṃ ‘‘ paripuṇṇasaṅkappaṃ kurumāno ’’ ti .
Anubandhitvāti anugantvā .
Buddhānaṃ anabhiratiparitassitā nāma natthīti āha ‘‘ yathājjhāsayaṃ yathārucitaṃ vāsaṃ vasitvā ’’ ti .
Abhirantaṃ abhiratīti hi atthato ekaṃ .
Abhirantasaddo cāyaṃ abhirucipariyāyo , na assādapariyāyo .
Assādavasena ca katthaci vasantassa assādavatthuvigamanena siyā tassa tattha anabhirati , tayidaṃ khīṇāsavānaṃ natthi , pageva buddhānaṃ , tasmā abhirativasena katthaci vasitvā tadabhāvato aññattha gamanaṃ nāma buddhānaṃ natthi , vineyyavinayanatthaṃ pana katthaci vasitvā tasmiṃ siddhe vineyyavinayatthameva tato aññattha gacchanti , ayamettha yathāruci .
Soreyyādīni anupagammāti mahāmaṇḍalacārikāya vīthibhūtāni soreyyanagarādīni anupagantvā .
Payāgapatiṭṭhānan ti gāmassapi adhivacanaṃ titthassapi .
Gaṅgaṃ nadin ti gaṅgaṃ nāma nadiṃ .
Tadavasarīti ettha tan ti karaṇatthe upayogavacananti āha ‘‘ tena avasari tadavasarī ’’ ti .
Buddhāciṇṇakathā niṭṭhitā .
Samantapāsādikāyāti samantato sabbaso pasādaṃ janetīti samantapāsādikā , tassā samantapāsādikāya .
Tatridaṃ samantapāsādikāya samantapāsādikattasmin ti ettha tatrāti purimavacanāpekkhaṃ , idan ti vakkhamānakāraṇavacanāpekkhaṃ .
Tatrāyaṃ yojanā – yaṃ vuttaṃ ‘‘ samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāyā ’’ ti , tatra yā sā samantapāsādikāti saṃvaṇṇanā vuttāV1.402 , tassā samantapāsādikāya saṃvaṇṇanāya samantapāsādikattasmiṃ samantapāsādikabhāve sabbaso pasādajanakatte idaṃ hoti .
Kiṃ hotīti āha ‘‘ ācariyaparamparato ’’ tiādi .
ĀcariyaparamparatotiM1.460 ‘‘ upāli dāsako ’’ tiādinā ( pari .3).
Vuttaācariyaparamparato .
Nidānavatthuppabhedadīpanatoti nidānappabhedadīpanato vatthuppabhedadīpanato ca .
Tattha bāhiranidānaabbhantaranidānasikkhāpadanidānadassanavasena nidāna ppabhedadīpanaṃ veditabbaṃ , theravādappakāsanaṃ pana vatthu ppabhedadīpanaṃ .
Parasamayavivajjanatoti ‘‘ sakāya paṭiññāya mettiyaṃ bhikkhuniṃ nāsethā ’’ tiādīsu ( pārā .384) micchāpaṭipannānaṃ paresaṃ laddhinirākaraṇato , tatoyeva ca attano samayapatiṭṭhāpanena sakasamayavisuddhito .
Byañjanaparisodhanatoti pāṭhasodhanena byañjanaparisodhanaṃ veditabbaṃ , saddasatthānusārena vā nibbacanaṃ dassetvā padanipphattidassanaṃ byañjanaparisodhanaṃ .
Vibhaṅganayabhedadassanatoti ‘‘ tisso itthiyo ’’ tiādipadabhājanassa anurūpavasena nayabhedadassanato .
Sampassatan ti ñāṇacakkhunā sammā passantānaṃ , upaparikkhantānanti attho .
Apāsādikan ti appasādāvahaṃ .
Etthāti samantapāsādikāya .
Sampassataṃ viññūnanti sambandho .
Tasmā ayaṃ saṃvaṇṇanā samantapāsādikātveva pavattāti yojetabbaṃ .
Kassa kena desitassa saṃvaṇṇanāti āha ‘‘ vinayassā ’’ tiādi .
Iti samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya sāratthadīpaniyaṃ
Verañjakaṇḍavaṇṇanā samattā .
Paṭhamo bhāgo niṭṭhito .