44-45. PañcamassaV3.165 paṭhame viññāṇaṭṭhitiyoti paṭisandhiviññāṇassa ṭhānāni .

Seyyathāpīti nidassanatthe nipāto , yathā manussāti attho . Aparimāṇesu hi cakkavāḷesu aparimāṇānaṃ manussānaṃ vaṇṇasaṇṭhānādivasena dvepi ekasadisā natthi . Yepi hi katthaci yamakabhātaro vaṇṇena vā saṇṭhānena vā sadisā honti , tesampi ālokitavilokitakathitahasitagamanaṭṭhānādīhi viseso hotiyeva . Tasmā nānattakāyāti vuttā . Paṭisandhisaññā pana nesaṃ tihetukāpi dvihetukāpi ahetukāpi hoti . Tasmā nānattasaññinoti vuttā . Ekacce ca devāti cha kāmāvacaradevā . Tesu hi kesañci kāyo nīlo hoti , kesañci pītakādivaṇṇo . Saññā pana tesaṃ dvihetukāpi tihetukāpi hoti , ahetukā natthi . EkacceP4.26 ca vinipātikāti catuapāyavinimuttā uttaramātā yakkhinī , piyaṅkaramātā , phussamittā , dhammaguttāti evamādikā aññe ca vemānikā petā . Etesañhi pītaodātakāḷamaṅguracchavisāmavaṇṇādivasena ceva kisa thūlarassadīghavasena ca kāyo nānā hoti , manussānaṃ viya dvihetukatihetukaahetukavasena saññāpi . Te pana devā viya na mahesakkhā , kapaṇamanussā viya appesakkhā dullabhaghāsacchādanā dukkhapīḷitā viharanti . Ekacce kāḷapakkhe dukkhitā juṇhapakkhe sukhitā honti . Tasmā sukhasamussayato vinipatitattā vinipātikāti vuttā . Ye panettha tihetukā , tesaṃ dhammābhisamayopi hoti piyaṅkaramātādīnaṃ viya .

BrahmakāyikātiM3.164 brahmapārisajjabrahmapurohitamahābrahmāno . Paṭhamābhinibbattāti te sabbepi paṭhamajjhānena abhinibbattā . Brahmapārisajjā pana parittena abhinibbattā , tesaṃ kappassa tatiyo bhāgo āyuppamāṇaṃ . Brahmapurohitā majjhimena , tesaṃ upaḍḍhakappo āyuppamāṇaṃ , kāyo ca tesaṃ vipphārikataro hoti . Mahābrahmāno paṇītena , tesaṃ kappo āyuppamāṇaṃ , kāyo ca pana tesaṃ ativipphārikova hoti . Iti te kāyassa nānattā paṭhamajjhānavasena saññāya ekattā nānattakāyā ekattasaññinoti veditabbā . YathāV3.166 ca te , evaṃ catūsu apāyesu sattā . Nirayesu hi kesañci gāvutaṃ , kesañci aḍḍhayojanaṃ , kesañci yojanaṃ attabhāvo hoti , devadattassaP4.27 pana yojanasatiko jāto . Tiracchānesupi keci khuddakā , keci mahantā . Pettivisayesupi keci saṭṭhihatthā , keci asītihatthā honti , keci suvaṇṇā , keci dubbaṇṇā . Tathā kālakañcikā asurā . Apicettha dīghapiṭṭhikapetā nāma saṭṭhiyojanikāpi honti . Saññā pana sabbesampi akusalavipākāhetukāva hoti . Iti āpāyikāpi nānattakāyā ekattasaññino tveva saṅkhyaṃ gacchanti .

Ābhassarāti daṇḍaukkāya acci viya etesaṃ sarīrato ābhā chijjitvā chijjitvā patantī viya sarati vissaratīti ābhassarā . Tesu pañcakanaye dutiyatatiyajjhānadvayaṃ parittaṃ bhāvetvā upapannā parittābhā nāma honti , tesaṃ dve kappā āyuppamāṇaṃ . Majjhimaṃ bhāvetvā upapannā appamāṇābhā nāma honti , tesaṃ cattāro kappā āyuppamāṇaṃ . Paṇītaṃ bhāvetvā upapannā ābhassarā nāma honti , tesaṃ aṭṭha kappā āyuppamāṇaṃ . Idha pana ukkaṭṭhaparicchedavasena sabbeva te gahitā . Sabbesañhi tesaṃ kāyo ekavipphārova hoti , saññā pana avitakkavicāramattā vā avitakkaavicārā vāti nānā .

Subhakiṇhāti subhena vokiṇṇā vikiṇṇā , subhena sarīrappabhāvaṇṇena ekagghanāti attho . Etesañhi na ābhassarānaṃ viya chijjitvā chijjitvā pabhā gacchati . Pañcakanaye pana parittamajjhimapaṇītassa catutthajjhānassa vasena soḷasabāttiṃsacatussaṭṭhikappāyukā parittaappamāṇasubhakiṇhā nāma hutvā nibbattanti . Iti sabbepiP4.28 te ekattakāyā ceva catutthajjhānasaññāyaM3.165 ekattasaññino cāti veditabbā . Vehapphalā pi catutthaviññāṇaṭṭhitimeva bhajanti . Asaññasattā viññāṇābhāvā ettha saṅgahaṃ na gacchanti , sattāvāsesu gacchanti . Suddhāvāsā vivaṭṭapakkhe ṭhitā na sabbakālikā , kappasatasahassampi asaṅkheyyampi buddhasuññe loke na uppajjanti . Soḷasakappasahassaabbhantare buddhesu uppannesuyeva uppajjanti . Dhammacakkappavattissa bhagavato khandhāvāraṭṭhānasadisā honti . Tasmā neva viññāṇaṭṭhitiṃ na sattāvāsaṃ bhajanti . Mahāsīvatthero pana ‘‘ na kho pana so , sāriputta , āvāso sulabharūpo , yo mayā anāvutthapubbo iminā dīghena addhunā aññatra suddhāvāsehi devehī ’’ tiV3.167 ( ma . ni .1.160) iminā suttena suddhāvāsāpi catutthaviññāṇaṭṭhitiṃ catutthasattāvāsañca bhajantīti vadati , taṃ appatibāhiyattā suttassa anuññātaṃ . Nevasaññānāsaññāyatanaṃ yatheva saññāya , evaṃ viññāṇassāpi sukhumattā neva viññāṇaṃ nāviññāṇaṃ . Tasmā viññāṇaṭṭhitīsu na vuttaṃ .