[ဧဝံ မေ သုတံ၊ ၌ ဧဝံသဒ္ဒါကို အာကာရအနက်။ နိဒဿနအနက်။ အဝဓာရဏအနက်ဟု အဋ္ဌကထာ၌ အနက်သုံးမျိုး ဖွင့်၏။ မေ၊ သဒ္ဒါကိုတတိယာကတ္တားအနက်။ သမ္ဗန်အနက်ဟု နှစ်မျိုးဖွင့်၏။ သုတံ၊ ၌ 'တ' ပစ္စည်းကိုကံအနက်။ အဘာအနက်ဟု နှစ်မျိုးဖွင့်၏။ ထိုအဖွင့်အားလုံးစုံအောင် အနက်ပြန်ဆိုမည်။ 'ဘန္တေ ဣဒံ သုတ္တံ'၊ ဟူသော ပုဒ်တို့နှင့် 'ကထံ သုတံ'၊ ဟူသော ပုစ္ဆာဝါကျကို အသစ်ထည့်စွက်၍ အနက်ပြန်ဆိုမည်။] (ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။ ဣဒံ သုတ္တံ၊ ဤစိတ္တပရိယာဒါနသုတ်ကို။) ဧဝံ၊ ဤတခုတည်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ‌မေ၊ တပည့်တော် အာနန္ဒာသည်။ သုတံ၊ (မြတ်စွာဘုရား အထံတော်မှ) နာယူ မှတ်မိထားအပ်ပါပြီ။ (ကထံ၊ အဘယ်တစ်ခုတည်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ သုတံ၊ နာယူ မှတ်မိထားအပ်သနည်းဟူမူ) [ဤကား ဧဝံသဒ္ဒါ၏ အာကာရအနက် ပေးပုံတည်း သုတံ၊ ဤသုတ်ကိုနာယူမှတ်ထားအပ်ပါပြီ" ဟု အရှင်အာနန္ဒာ ဆိုလိုသည်။ ။] ၊ တနည်း (ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။ ဣဒံ သုတ္တံ၊ ဤစိတ္တပရိယာဒါနသုတ်ကို) ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဝါ၊ ဤယခု လျှောက်ထားမည့်အတိုင်း။ မေ၊ တပည့်တော်အာနန္ဒာသည်။ သုတံ၊ (မြတ်စွာဘုရားအထံတော်မှ) နာယူမှတ်မိထားအပ်ပါပြီ။ (ကထံ၊ အဘယ်သို့။ သုတံ၊ နာယူမှတ်မိထားအပ်သနည်းဟူမူ။) [ဤကား ဧဝံ သဒ္ဒါ၏ နိဒဿနအနက် ပေးပုံတည်း **နိဒဿနအနက်၌ ဆိုလိုရင်း**။ ။ ဤနိဒဿနအနက်၌ ဆိုလိုရင်းမှာ"တပည့်တော်သည် ဤသုတ်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် ထိုးထွင်းသိထားသည် မဟုတ်ပါ၊ ယခုလျှောက်ထားမည့်အတိုင်း မြတ်စွာဘုရားအထံတော်မှနာယူ မှတ်မိထားအပ်ပါသည်" ဟူလို။ ။] ၊ တနည်း (ဘန္တေ၊ ဘုရား။ ဣဒံ သုတ္တံ၊ ဤစိတ္တပရိယာဒါနသုတ်ကို) ဧဝံ၊ ဤသို့သာလျှင်။ ဝါ၊ ဤယခု လျှောက်ထားမည့်အတိုင်းသာလျှင်။ မေ၊ တပည့်တော် အာနန္ဒာသည်။ သုတံ၊ (မြတ်စွာဘုရား အထံတော်မှ) နာယူမှတ်မိထားအပ်ပါပြီ။ (ကထံ၊ အဘယ်သို့သာလျှင်။ သုတံ၊ နာယူ မှတ်မိထားအပ်သနည်းဟူမူ။) [ဤကား ဧဝံသဒ္ဒါ၏ အဝဓာရဏ အနက်ပေးပုံတည်း အဝဓာရဏအနက်၌ ဆိုလိုရင်း။ ။ ဤအဝဓာရဏအနက်၌ ဆိုလိုရင်းမှာ "တပည့်တော်သည် ယခုလျှောက်ထားမည့်အတိုင်းသာ ဤပုတ်(ဤတရားတော်) ကို မြတ်စွာဘုရား အထံတော်မှ နာယူမှတ်မိခဲ့ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားအထံတော်တုန်းက နာယူမှတ်မိခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဤတရားတော်သည်ယခုအချိန်အထိ အနက်အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့်လည်း အပိုအလိုမရှိ၊ သဒ္ဒါစကားလုံးအားဖြင့်လည်း အပိုအလိုမရှိ၊ တိတိကျကျဖြစ်ရကား ယခု လျှောက်ထားမည့်အတိုင်းသာ ဧကန်မုချ မှတ်သားထားရန် ဖြစ်ပါသည်" ဟူလို။ ။ "ဧဝံ၊ ဤတခုတည်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်သာလျှင်" ဟုလည်းကောင်း။ "ကထံ၊ အဘယ်တခုတည်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်သာလျှင်" ဟုလည်းကောင်း အနက်ဆိုနိုင်သေး၏။ ပြခဲ့သော အာကာရအနက်, နိဒဿနအနက်တို့၌ "သာလျှင်" ဟူသော စကားကို ထည့်စွက်လိုက်လျှင်ပင် ဧဝံသဒ္ဒါ၏ အဝဓာရဏအနက် ဖြစ်တော့၏။] [ယခု ပြန်ဆိုခဲ့သော အနက်များသည် 'မေ'၊ သဒ္ဒါ၏ တတိယကတ္တားအနက်နှင့် 'သုတံ'၊ ၌ 'တ' ပစ္စည်း၏ ကံအနက်များဖြစ်၏။ ယခုတစ်ဖန် 'မေ'၊ ၏ သမ္ဗန်အနက်။ 'တ'၊ ပစ္စည်း၏ဘောအနက်များကိုလည်း ပြန်ဆိုဦးမည်။ 'ဘာဝသာဓန။၊ နောက်ပုဒ်ပြ။ ကမ္မဆဋ္ဌီနေမြဲ' ဟူသော ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ 'တ' ပစ္စည်းက ဘောအနက်ဟောသောကြောင့် ယခင်က 'ဣဒံ သုတ္တံ'၊ ဟူသောပဌမာကံနေရာ၌ "ဣမဿ သုတ္တဿ' ဟု ဆဋ္ဌီကံထည့်ရမည်။] ၊ သို့ဖြစ်လျှင် "မြတ်စွာဘုရား ဟောသမျှအားလုံးစုံ အကုန်စင်မနာယူမမှတ်သားနိုင်ရကား တခုတည်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် နာယူမှတ်မိထားအပ်ပါပြီ" ဟုပြခဲ့သော အာကာရအနက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေ၏။အာကာရအနက်တုန်းက "မြတ်စွာဘုရား၏ဒေသနာတော်ကို အားလုံးစုံ အကုန်အစင် နာယူမှတ်သားနိုင်စွမ်းမရှိ" ဟု ဆိုခဲ့ပြီးမှ အဝဓာရဏအနက်၌မူ "အားလုံးစုံအကုန်အစင် နာယူမှတ်သားနိုင်စွမ်းရှိ၏" ဟု ဆိုလျှင် အာကာရအနက်နှင့်အဝဓာရဏ အနက်ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေ၏ ဟူလို။ ဣတရထာ ထေရောဘဂဝတော ဒေသနာယ သဗ္ဗထာ ပဋိဂ္ဂဟဏေ သမတ္ထော အသမတ္ထောစာတိအာပဇ္ဇေယျ။ (ဋီကာ) တနည်း၊ (ဘန္တေ= ရား။ ဣမဿ သုတ္တဿ၊ ဤ စိတ္တပရိယာဒါနသုတ်ကို။) ဧဝံ၊ ဤတစ်ခုတည်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ (အာကာရအနက်) ဝါ၊ ဤသို့ဤပုံ။ ဝါ၊ ဤယခု လျှောက်ထားမည့်အတိုင်း။ (နိဒဿနအနက်) ဝါ၊ ဤသို့သာ။ ဝါ၊ ဤယခုလျှောက်ထားမည့်အတိုင်းသာ။ (အဝဓာရဏအနက်) မေ၊ တပည့်တော်၏။ သုတံ၊ (မြတ်စွာဘုရားအထံတော်မှ) နာယူမှတ်မိထားခြင်းသည်။ (အဟောသိ၊ ဖြစ်ခဲ့ပါပြီ။ ကထံ၊ အဘယ်တစ်ခုတည်းသောအခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဝါ၊ အဘယ်သို့သာလျှင်။ သုတံ သုတံပုဒ်အနက်နှင့်စပ်၍ဆိုဖွယ်။ ။ ဘောဟော ကြိယာဖြစ်သော 'သုတံ' ၏ စပ်ရာပုဒ်ကို 'အဟောသိ' ဟု အတိတ်ကြိယာထည့်ပေးသည်။ သီလက္ခန်ဘာသာဋီကာ၌ကား "သုတံပုဒ်၏ အနက်ဖြစ်သော ဆောင်ခြင်းကြိယာကသင်္ဂါယနာတင်ချိန်အထိရှိနေသောကြောင့် ဟောတိဟု ပစ္စုပ္ပန်ကြိယာထည့်သည်" ဟုမိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ထို့ပြင် "သုတံ၊ နာယူ+ မှတ်သား+ ဆောင်ထား" ဟု ကြိယာသုံးမျိုးယူပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ထိုသုံးမျိုးလုံးမရနိုင်။ မျက်ကွယ်ကျမှသာ ဆောင်ထားနိုင်၏ဟု ယူဆကာ "ဘဂဝတော ပမ္မုခါ" ဟုထည့်၍ ဆရာအဆက်ဆက်တို့ အနက်ပေးကြသည်ကို နှစ်သက်တော်မမူ။ ၊ နာယူမှတ်မိထားခြင်းသည်။ အဟောသိ၊ ဖြစ်ခဲ့သနည်းဟူမူ။)

မိမိ၏ အယူအဆကား- "သဗ္ဗထာမေန ပန သောတုကာမတံ ဇနေတွာပိဧဝံ မေ သုတံ" ဟူသော အဋ္ဌကထာဝယ် သောတုကာမတံ၌ 'သု' ဓာတ်ကဲ့သို့ပင် 'သုတံ' ၌ သုဓာတ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံမှ နာယူမှတ်သားခြင်း အနက်ကိုသာဟောသည်ဟုယူဆ၏။ 'သုတံ' ကို ဥပဓာရိတံဟု 'ဓရ' ဓာတ်ဖြင့်ဖွင့်သော်လည်းတရားတော်ကို မမေ့မပျောက်အောင် သင်္ဂါယနာတင်ချိန်အထိ မြတ်စွာဘုရား၏မျက်ကွယ်၌ ရွတ်အံမှတ်သားဆောင်ထားခြင်းအနက်ကို သုတံက ဟောသည်ဟုမယူဆပါ။ "သုတံ သောတဒွါရာနုသာရေန ဥပဓာရိတံ (ဥပဓာရဏံ)" ဟူသောအဋ္ဌကထာအဖွင့်ဖြင့်လည်း "မြတ်စွာဘုရားထံ၌ တရားနာသောအခါ သောတဝိညာဏ်စိတ်ဖြင့် ကြားရုံမျှမက မနောဝိညာဏ်စိတ်ဖြင့် နာယူဆောင်ကပ်မှတ်မိထားသည်" ဟူသော အနက်အဓိပ္ပါယ်မျှလောက်ကိုသာ ဆိုလိုပါ၏။ ထိုနာယူဆောင်ကပ် မှတ်မိခြင်းကိစ္စ (ဥပဓာရဏကိစ္စ) သည်ကား အရှင်အာနန္ဒာအတွက် မြတ်စွာဘုရားထံ တရားနာစဉ်ကပင် ပြီးစီးခဲ့သောကြောင့် သင်္ဂါယနာတင်ချိန်၌ အတိတ်ဖြစ်လေပြီ။ ထို့ကြောင့် သုတံပုဒ်ကို ကံအနက်ပေးစဉ်က 'တ' ပစ္စည်းသည် အတိတ် အနက်ဟော ဖြစ်သကဲ့သို့ ဘော အနက်ပေးသောအခါ၌လည်း သဝနကြိယာကို အတိတ်ကြိယာဖြစ်ကြောင်း သိသာအောင် 'အဟောသိ' ဟု အတိတ်ကြိယာသာ ထည့်သင့်ပါသည်။

ထို့ပြင် ထိုဥပဓာရဏကိစ္စသည် မြတ်စွာဘုရားထံ တရားနာဉ်ကပင်ပြီးစီးခဲ့သောကြောင့် ဘဂဝတော သမ္မုခါဟု ထည့်စွက်၍ အနက်ပေးခွင့်ရှိပါ၏။ "ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတာကာရတော" ဟူသောဋီကာများနှင့်လည်း ညီညွတ်ပါ၏။ ဤနေရာ၌ စကားကျဉ်းအောင် "ဧဝံ မေ သုတံ" ဟု သာမန်ပြထားသော်လည်း မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်ထံမှ တရားတော်ကို သင်ယူခဲ့သည်ကို တိတိကျကျပြဘို့လိုသော မဟာပဒေသသုတ်(အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်၊ ပ- နှာ၊ ၄၈၇) စသည်တို့၌ကား "သမ္မုခါ မေတံ အာဝုသော ဘဂဝတော သုတံ၊ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ။ ပေ။ တဿ မေ သံဃဿ သမ္မုခါ သုတံ၊ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ" ဟု ဘုရားအထံတော်မှသံဃာ့အထံတော်မှ စသည်ဖြင့် ညွှန်ပြရပါသည်။

ဧကံ၊ တပါးသော။ သမယံ၊ **ဧကံ သမယံ**။ ။ ဧကံ၊ တပါးသော၊ သမယံ= အခါ၌ (ဩကာသအနက်) ဝါ= အခါပတ်လုံး (အစ္စန္တသံယောဂအနက်) ဤသို့ အနက်နှစ်မျိုးပေးနိုင်၏။ ဤနေရာ၌ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သမျှသုတ်တိုင်း သုတ်တိုင်း မည်သည့်နှစ် မည့်သည့်လရက် မည့်သည့် အချိန်၌ဟောတော်မူကြောင်းကို တိတိကျကျ သိရှိမှတ်သားထားသော်လည်း ယခုခေတ်ကဲ့သို့ စာနှင့်ရေးမှတ်လေ့မရှိဘဲ နှုတ်တက်အရ ဆောင်ထားကြသော ရှေးခေတ်ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ထိုထိုသုတ်တို့ကိုဟောရာ နှစ်၊ ဥတု၊ လ၊ ပက္ခ၊ ညဉ့်၊ နေ့၊ အချိန်ပိုင်းဆိုင်ရာ များစွာသော စကားလုံးတို့ကို သုတ်တိုင်း သုတ်တိုင်းမှတ်၍ နှုတ်တက်ဆောင်ခြင်း၊ ရွတ်ဆိုခြင်းငှာ မလွယ်ကူသောကြောင့် အချန်ကာလတို့ကိုတိတိကျကျ မဖော်ပြတော့ဘဲ "ဧကံ သမယံ= တပါးသောအခါ၌" ဟု တပုဒ်တည်းမျှဖြင့် သာမညသာ ပြဆိုထားပါသည်။ ၊ အခါ၌။ ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ `` တစ်နည်း- ဘုရားအလောင်း ပဋိသန္ဓေနေတော်မူရာအခါ၊ ဖွားမြင်တော်မူရာအခါ။ပေ။ သစ္စာလေးပါးတရား သိမြင်၍ ဘုရားဖြစ်တော်မူရာအခါ၊ တရားဟောတော်မူရာအခါ စသည်တို့သည် တသောင်း စကြဝဠာလောကဓာတ်အားလုံး တုန်လှုပ်မှု၊ အရောင်အဝါ ထွန်းလင်းမှုစသည်ဖြစ်လောက်အောင် မြတ်စွာဘုရားအတွက် အလွန်ထူးခြင်းထင်ရှားသော အချန်အခါများဖြစ်၏။ ထိုအချိန်အခါများစွာတို့တွင် ဤနေရာ၌ 'ဧကံ သမယံ' အရ တရားဟောရာ အချိန်အခါကိုယူရမည်စသည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ဖွင့်သေး၏။ ထိုအဖွင့်များအရ 'ဧကံ သမယံ' ကို အနက်ပေးလိုလျှင်-

ဧကံ၊ မြတ်စွာဘုရားအတွက် ထင်ရှားသော အချိန်အခါများစွာတို့တွင်တပါးအပါအဝင်ဖြစ်သော၊သမယံ= တရားဟောတော်မူရာ အခါ၌၊ ဝါ= တရားဟောတော်မူရာ အချိန်အခါပတ်လုံး။(တစ်နည်း) ဧကံ= ဉာဏ်၏ကိစ္စပြုရာ၊ကရုဏာ၏ကိစ္စပြုရာ အချိန်အခါတို့တွင် တပါးအပါအဝင်ဖြစ်သော၊ သမယံ= ကရုဏာ၏ ကိစ္စကိုပြုရာအချိန်အခါ၌၊ဝါ= ကရုဏာ၏ကိစ္စကိုပြုရာ အချိန်အခါပတ်လုံး။ (တစ်နည်း) ဧကံ= မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားပြုကျင့်ရာ၊ သူတပါး၏အကျိုးစီးပွားပြုကျင့်ရာ အချိန်အခါတို့တွင် တပါးအပါအဝင်ဖြစ်သော၊ သမယံ= သူတစ်ပါးအကျိုးစီးပွား ပြုကျင့်ရာအချိန်အခါ၌၊ ဝါ= ပတ်လုံး။ (တစ်နည်း) ဧကံ= စုဝေးနေကြသော ရဟန်းတို့ပြုရမည့် ငြိမ်သက် တိတ်ဆိတ်စွာနေခြင်းတရားဟောခြင်းဆိုင်ရာ အချိန်အခါတို့တွင် တပါးအပါအဝင်ဖြစ်သော၊ သမယံ= တရားဟောရာ အချိန်အခါ၌၊ ဝါ= ပတ်လုံး။(တစ်နည်း) ဧကံ= တရားဟောရာတရားကျင့်ရာအချိန်အခါတို့တွင် တပါးအပါအဝင်ဖြစ်သော၊ သမယံ= တရားဟောရာ အချိန်အခါ၌၊ ဝါ= ပတ်လုံးဟု အနက်ဆိုပါ။ `` သာဝတ္ထိယံ သာဝတ္ထိယံ။ ။ သမီပတ္ထေစေတံ ဘုမ္မဝစနံ- ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်သောကြောင့် "သာဝတ္ထိယံ" ၌ သတ္တမီဝိဘတ်ကို သမီပအနက်ဟောဟု သိရ၏။ ထို့ကြောင့် "သာဝတ္ထိယံ၊ သာဝတ္ထိမြို့တော်၏အနီး၌" ဟု သတ္တမီဝိဘတ်၏ သမီပအနက် ထင်းရှားအောင် အနက်ပြန်ဆိုသည်။ အကယ်၍ သမီပအနက် မပြန်ဆိုဘဲ "သာဝတ္ထိယံ= သာဝတ္ထိမြို့တော်၌" ဟု အနက်ပြန်ဆိုလျှင်ကား သမီပျူပစာရကြံရမည်။ သာဝတ္ထိမြို့တော်၏ အနီးအရပ်ဒေသဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်ကို သမီပဟုဆို၍ သာဝတ္ထိမြို့တော်ကိုကား သမီပီ (သမီပရှိသည်) ဟု ဆိုရ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သမီပီဖြစ်သော သာဝတ္ထိမြို့တော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသည်မဟုတ်၊ သမီပဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်၌သာ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် သမီပီ၏ သာဝတ္ထိဟူသောနာမည်ကို သမီပ ဇေတဝန၌ ရွှေ့ပြောင်းတင်စားခေါ်ဝေါ်သော သမီပျူပစာရဟု ဆိုရသည်။ ၊ သာဝတ္ထိမြို့တော်၏ အနီး၌။ ဇေသဝနေ၊ ဇေတဝန်မည်သော။ တနည်း- ကုန်သည်တွေ ဆုံမိကြ၍ "ဤမြို့၌ ဘာကုန်ပစ္စည်းရှိသလဲ" ဟု မေးကြသောအခါ ဘာမဆို အကုန်ရှိသည်ဟု ပြန်ပြောကြ၏။ ဤစကားကိုအစွဲပြု၍ သာဝတ္ထိ (ဂြာဝသ္တိ) ဟုမြို့နာမည်တွင်လာ၏။ ထို့ကြောင့် "သဗ္ဗံ ဧတ္ထ အတ္ထီတိ သာဝတ္ထိ" ဟု ဝစနတ္ထပြု။ ဤနည်း၌ သဗ္ဗနှင့် အတ္ထိကို ပေါင်းစပ်ပြီး (သဗ္ဗကို သာဝပြု၍) "သာဝတ္ထိ" ဟူ၍ ဣရဿသရဖြင့် ပါဌ်ရှိရ၏။ ဤနေရာမှ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့ဖွင့်သည့်အတိုင်း သဗ္ဗနှင့် အတ္ထိ (အသ္တိ) ပေါင်းစပ်ထားကြောင်း ထင်ရှားပါလျက် အဘိဓာန်ဋီကာ (၂၀၀- ဂါထာ)၌ ဓနဝါစကအတ္ထသဒ္ဒါဟု ဆိုပြီးလျှင် "သဗ္ဗ+ အတ္ထ(၊ သာဝတ္ထ) ပုဒ်နောင် ဣ- ပစ္စည်းသက်၍သာဝတ္ထိဟု ရုပ်စီရင်လေ၏။ ပြခဲ့သော ဋ္ဌ၊ ဋီ အဖွင့်များအတိုင်း "သာဝတ္ထိယံ= သဝတ္ထရသေ့၏ ကျောင်းနေရာ၌ တည်ထောင်အပ်သည်အဖြစ်ကြောင့် သာဝတ္ထီမည်သော မြို့တော်၏အနီး၌၊ ဝါ= သက်ရှိသက်မဲ့ ပစ္စည်းဝတ္ထုအားလုံးစုံ အကုန်ရှိရာ၏အဖြစ်ကြောင့် သာဝတ္ထိမည်သော မြို့၏အနီး၌" ဟု ဝိဂြိုဘ်နက်ပေးလိုကပေးပါ။ ဝါ၊ ဇေတမင်းသား၏ ဥယျာဉ်တောဖြစ်သော။ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ ဝိဟရတိ။ ။ အနာထပိဏ္ဍိကဿ၊ ခိုကိုးရာမဲ့သူ လူဆင်းရဲတို့အား ထမင်းရိက္ခာပေးတတ်သည်အဖြစ်ကြောင့်အနာထပိဏ်ဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သော သုဒတ္တမည်သော သူဌေး၏၊ အာရာမေ= လူရှင်ရဟန်းတို့ လာရောက်၍ ပျော်မွေ့နေထိုင်ရာ ကျောင်းတိုက်၌၊ ဝိဟရတိ= လျောင်းထိုင်ရပ်သွား လေးပါးဣရိယာ ညီညာမျှကြောင်း ပြပြင်ပြောင်း၍ကိန်းအောင်းနေတော်မူ၏။(ဝေါဟာရတ္ထအရှည်နက်) ဝါ= ဣရိယာပုထ်တဖြာအနေကြာ၍ ညောင်းညာခံစား ဒုက္ခများကို တခြားဣရိယာ ပုထ်တဖြာဖြင့်ပယ်ခွာရှောင်လွှဲ မယိုင်လဲအောင် ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆောင်တော်မူ တည်တဲ့စေတော်မူ၏၊ ဝါ= မိမိ သူတစ်ပါး စီးပွားချမ်းသာ အဖြာဖြာကို ဆောင်တော်မူဖြစ်စေတော်မူ၏။(ဋ္ဌ၊ ဋီ- ဖွင့်နှစ်နည်း) ဤသို့လည်း အနက်ဆိုနိုင်၏။ ယင်းသို့ အနက်ပြန်ဆိုရာ၌- ၊ အနာထပိဏ်သူဌေး၏။ အာရာမေ၊ ကျောင်းတိုက်၌။ ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ [အဖွင့်အနက်များကို အောက်ခြေအဓိပ္ပာယ်ခန်း၌ကြည့်] ဝိဟရတိပုဒ်နက်ရှင်းလင်းချက်။ ။ "ဝိဟရတိ၊ နေတော်မူ၏" ဟူသောအနက်မှာ အများသုံးဝေါဟာရတ္ထဖြစ်၏။ အဋ္ဌကထာ၌ ဝိဟရတိပုဒ်ကို ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဟရတိ ပဝတ္တေတိ (ပယ်ဖြတ်၍ ဆောင်၏၊ အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေ၏၊ တည်တဲ့စေ၏) ဟုဖွင့်၏။ ထိုအဖွင့်နှင့်အညီ ဝိဟရတိမှ ဝိသဒ္ဒါသည် ဝိစ္ဆေဒ(ပယ်ဖြစ်ခြင်း) အနက်ကိုဟော၏။ လျောင်း၊ ထိုင်၊ ရပ်၊ သွားဟူသော လေးပါးသော ဣရိယာပုထ်တို့တွင် ထိုင်ခြင်းစသော ဣရိယာပုထ်တခုခုဖြင့် အနေကြာ၍ညောင်းညာနာကျင်မှု ဒုက္ခဖြစ်လာလျှင် လျောင်းခြင်း၊ ရပ်ခြင်းစသော အခြားဣရိယာပုထ် တမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲကာ ထိုဒုက္ခကို ပယ်ဖြတ်ရ၏။ ဤသို့ပယ်ဖြတ်သည်ကို ဝိစ္ဆေဒဟုဆို၏။ ဟရဓာတ်၏ သဒ္ဒတ္ထမှာ ဆောင်ခြင်းအနက်ပင်တည်း။ ထိုညောင်းညာမှုဒုက္ခကို ပယ်ရှား၍ ခန္ဓာကိုယ်အတ္တဘောကိုမယိုင်လဲအောင် ဆောင်ထားသည်ဟု ဆိုလို၏။ ပဝတ္တေတိကား အဓိပ္ပါယ်အနက်အဖွင့်တည်း။ ထိုပဝတ္တေတိဖြင့် ထိုဒုက္ခကို ပယ်ဖြတ်၍ ခန္ဓာကိုယ်အတ္တဘောကို အဆက်မပြတ် ဖြစ်စေ၏။ ကြာရှည်တည်တံ့စေ၏ဟု ဆိုလို၏။ (ဧကံ ဣရိယာပထဗာဓနံ အညေန ဣရိယာပထေန ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ အပရိပတန္တံအတ္တဘာဝံ ဟရတိ ပဝတ္တေတိ။) ထို့ပြင် ဋီကာ၌ ဝိဟရတိမှ ဝိသဒ္ဒါကို ဝိဝိဓအနက်ဟောကြံ၍ ဝိဝိဓဟိတသုခံ ဟရတိ ဥပနေတိ ဥပ္ပါဒေတိဟုဖွင့်၏။ ထို အဖွင့်များအားလုံးစုံအောင် ဝိဟရတိပုဒ်ကို အနက်ပေးထားသည်။