11. Jatukaṇṇimāṇavapucchāniddeso

65.

SutvānahaṃT0.187 vīra akāmakāmiṃ ,[ iccāyasmā jatukaṇṇi ]

Oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgamaṃ ;

Santipadaṃ brūhi sahajanetta , yathātacchaṃ bhagavā brūhi metaṃ .

Sutvānahaṃ vīra akāmakāmin ti sutvā suṇitvā uggahetvā upadhāretvā upalakkhayitvā .

Itipi so bhagavā arahaṃ … pe … buddho bhagavāti – sutvānahaṃ .

Vīrāti vīro bhagavā .

Vīriyavāti vīro , pahūti vīro , visavīti vīro , alamattoti vīro , sūroti vīro , vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṃsoti vīro .

Virato idha sabbapāpakehi , nirayadukkhaṃ aticca vīriyavā [ viriyavā ( syā .) su . ni .536] so ;

So vīriyavā padhānavā , vīro tādi pavuccate tathattāti .

Sutvānahaṃ vīra .

Akāmakāmin ti .

Kāmāti uddānato dve kāmā – vatthukāmā ca kilesakāmāV0.128 ca … pe … ime vuccanti vatthukāmā … pe … ime vuccanti kilesakāmā .

Buddhassa bhagavato vatthukāmā pariññātā , kilesakāmā pahīnā .

Vatthukāmānaṃ pariññātattā kilesakāmānaṃT0.188 pahīnattāM0.142 bhagavā na kāme kāmeti , na kāme pattheti , na kāme piheti , na kāme abhijappati .

Ye kāme kāmenti , kāme patthenti , kāme pihenti , kāme abhijappanti , te kāmakāmino rāgarāgino saññāsaññino .

Bhagavā na kāme kāmeti , na kāme pattheti , na kāme piheti , na kāme abhijappati .

Tasmā buddho akāmo nikkāmo cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharatīti – sutvānahaṃ vīra amakāmakāmiṃ .

Iccāyasmā jatukaṇṇīti .

Iccāti padasandhi … pe … padānupubbatāpetaṃ – iccāti .

Āyasmāti piyavacanaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ āyasmāti .

Jatukaṇṇīti tassa brāhmaṇassa gottaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti – iccāyasmā jatukaṇṇi .

Oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgaman ti .

Oghātigan ti oghātigaṃ oghaṃ atikkantaṃ samatikkantaṃ vītivattanti – oghātigaṃ .

Puṭṭhun ti puṭṭhuṃ pucchituṃ yācituṃ ajjhesituṃ pasādetuṃ .

Akāmamāgaman ti akāmaṃ puṭṭhuṃ nikkāmaṃ cattakāmaṃ vantakāmaṃ muttakāmaṃ pahīnakāmaṃ paṭinissaṭṭhakāmaṃ vītarāgaṃ vigatarāgaṃ cattarāgaṃ vantarāgaṃ muttarāgaṃ pahīnarāgaṃ paṭinissaṭṭharāgaṃ āgamhā āgatamhā upāgatamhā sampattamhā tayā saddhiṃ samāgatamhāti – oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgamaṃ .

Santipadaṃ brūhi sahajanettāti .

Santīti ekena ākārena santipi santipadampi [ santipadanti ( ka .)] taṃyeva amataṃ nibbānaṃ .

Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃT0.189 .

Vuttañhetaṃ bhagavatā –

‘‘ santametaṃ padaṃ , paṇītametaṃ padaṃ , yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan ’’ ti .

Athāparenākārena ye dhammā santādhigamāya santiphusanāya santisacchikiriyāya saṃvattanti , seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyoM0.143 aṭṭhaṅgiko maggo – ime vuccanti santipadā .

Santipadaṃ tāṇapadaṃ leṇapadaṃ saraṇapadaṃ abhayapadaṃ accutapadaṃ amatapadaṃ nibbānapadaṃ brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi .

Sahajanettāti nettaṃ vuccati sabbaññutañāṇaṃ .

Buddhassa bhagavatoV0.129 nettañca jinabhāvo ca bodhiyā mūle apubbaṃ acarimaṃ ekasmiṃ khaṇe uppanno , tasmā buddho sahajanettoti – santipadaṃ brūhi sahajanetta .

Yathātacchaṃ bhagavā brūhi metan ti yathātacchaṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ … pe … nirodho nibbānaṃ .

Bhagavāti gāravādhivacanaṃ … pe … sacchikā paññatti , yadidaṃ bhagavāti .

Brūhi metan ti brūhi ācikkhāhi … pe … pakāsehīti – yathātacchaṃ bhagavā brūhi metaṃ .

Tenāha so brāhmaṇo –

‘‘ Sutvānahaṃ vīra akāmakāmiṃ ,[ iccāyasmā jatukaṇṇi ]

OghātigaṃT0.190 puṭṭhumakāmamāgamaṃ ;

Santipadaṃ brūhi sahajanetta , yathātacchaṃ bhagavā brūhi metan ’’ ti .

66.

Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati , ādiccova pathaviṃ tejī tejasā ;

Parittapaññassa me bhūripañño , ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ ;

Jātijarāya idha vippahānaṃ .

Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyatīti .

Bhagavāti gāravādhivacanaṃ … pe … sacchikā paññatti , yadidaṃ bhagavāti .

Kāmāti uddānato dve kāmā – vatthukāmā ca kilesakāmā ca … pe … ime vuccanti vatthukāmā … pe … ime vuccanti kilesakāmā .

Bhagavā vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti – bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati .

Ādiccova pathaviṃ tejī tejasāti ādicco vuccati sūriyo [ suriyo ( syā .)].

Pathavī vuccati jagatī [ jarā ( syā .)].

Yathā sūriyo tejī tejena samannāgato pathaviṃM0.144 abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā santāpayitvā sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca andhakāraṃ vidhamitvā ālokaṃ dassayitvā ākāse antalikkhe gaganapathe [ gamanapathe ( syā .) aṭṭhakathā oloketabbā ] gacchati , evamevaT0.191 bhagavā ñāṇatejī ñāṇatejena samannāgato sabbaṃ abhisaṅkhārasamudayaṃ … pe … kilesatamaṃ avijjandhakāraṃ vidhamitvā ñāṇālokaṃ dassetvā vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya abhibhuyya abhibhavitvāV0.130 ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti – ādiccova pathaviṃ tejī tejasā .

Parittapaññassa me bhūripaññoti ahamasmi parittapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño .

Tvampi mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño .

Bhūri vuccati pathavī .

Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgatoti – parittapaññassa me bhūripañño .

Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññan ti .

Dhamman ti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ , cattāro satipaṭṭhāne … pe … nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṃ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi .

Yamahaṃ vijaññan ti yamahaṃ jāneyyaṃ ājāneyyaṃ vijāneyyaṃ paṭijāneyyaṃ paṭivijjheyyaṃ adhigaccheyyaṃ phasseyyaṃ sacchikareyyanti – ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ .

Jātijarāya idha vippahānan ti idheva jātijarāya maraṇassaT0.192 pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggaṃ paṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – jātijarāya idha vippahānaṃ .

Tenāha so brāhmaṇo –

‘‘ Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati , ādiccova pathaviṃ tejī tejasā ;

Parittapaññassa me bhūripañño , ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ ;

Jātijarāya idha vippahānan ’’ ti .

67.

KāmesuM0.145 vinaya gedhaṃ ,[ jatukaṇṇīti bhagavā ]

Nekkhammaṃ daṭṭhu khemato ;

Uggahitaṃ nirattaṃ vā , mā te vijjittha kiñcanaṃ .

Kāmesu vinaya gedhan ti .

Kāmāti uddānato dve kāmā – vatthukāmā ca kilesakāmā ca … pe … ime vuccanti vatthukāmā … pe … ime vuccanti kilesakāmā .

Gedhan ti gedho vuccati taṇhā .

Yo rāgo sārāgo … pe … abhijjhā lobho akusalamūlaṃ .

Kāmesu vinaya gedhan ti kāmesu gedhaṃ vinaya paṭivinaya pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – kāmesuV0.131 vinaya gedhaṃ .

Jatukaṇṇīti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ gottena ālapati .

Bhagavāti gāravādhivacanametaṃ … pe … sacchikā paññatti , yadidaṃ bhagavāti – jatukaṇṇīti bhagavā .

Nekkhammaṃ daṭṭhu khematoti .

Nekkhamman ti sammāpaṭipadaṃ anulomapaṭipadaṃT0.193 apaccanīkapaṭipadaṃ anvatthapaṭipadaṃ dhammānudhammapaṭipadaṃ sīlesu paripūrakāritaṃ indriyesu guttadvārataṃ bhojane mattaññutaṃ jāgariyānuyogaṃ satisampajaññaṃ cattāro satipaṭṭhāne cattāro sammappadhāne cattāro iddhipāde pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅge ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṃ khemato tāṇato leṇato saraṇato saraṇībhūtato abhayato accutato amatato nibbānato daṭṭhuṃ passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – nekkhammaṃ daṭṭhu khemato .

Uggahitaṃ nirattaṃ vāti .

Uggahitan ti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṃ parāmaṭṭhaṃ abhiniviṭṭhaṃ ajjhositaṃ adhimuttaṃ .

Nirattaṃ vāti nirattaṃ vā muñcitabbaṃ vijahitabbaṃ vinoditabbaṃ byantīkātabbaṃ anabhāvaṃ gametabbanti – uggahitaṃ nirattaṃ vā .

Mā te vijjittha kiñcanan ti rāgakiñcanaṃ dosakiñcanaṃ mohakiñcanaṃ mānakiñcanaṃ diṭṭhikiñcanaṃ kilesakiñcanaṃ duccaritakiñcanaṃ .

Idaṃ kiñcanaṃ [ ime kiñcanā ( ka .)] tuyhaṃ mā vijjittha mā pavijjittha mā saṃvijjittha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – mā te vijjittha kiñcanaṃ .

Tenāha bhagavā –

‘‘ KāmesuM0.146 vinaya gedhaṃ ,[ jatukaṇṇīti bhagavā ]

Nekkhammaṃ daṭṭhu khemato ;

Uggahitaṃ nirattaṃ vā , māT0.194 te vijjittha kiñcanan ’’ ti .

68.

Yaṃ pubbe taṃ visosehi , pacchā te māhu kiñcanaṃ ;

Majjhe ce no gahessasi , upasanto carissasi .

Yaṃ pubbe taṃ visosehīti atīte saṅkhāre ārabbha ye kilesā uppajjeyyuṃ te kilese sosehi visosehi sukkhāpehi visukkhāpehi abījaṃ karohi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – evampi yaṃ pubbe taṃ visosehi .

Atha vā , ye atītā kammābhisaṅkhārā avipakkavipākāV0.132 te kammābhisaṅkhāre sosehi visosehi sukkhāpehi visukkhāpehi abījaṃ [ avījaṃ ( syā .)] karohi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – evampi yaṃ pubbe taṃ visosehi .

Pacchā te māhu kiñcanan ti pacchā vuccati anāgate saṅkhāre ārabbha rāgakiñcanaṃ dosakiñcanaṃ mohakiñcanaṃ mānakiñcanaṃ diṭṭhikiñcanaṃ kilesakiñcanaṃ duccaritakiñcanaṃ .

Idaṃ kiñcanaṃ tuyhaṃ mā ahu mā ahosi mā janesi [ mā janehi ( syā .) tathāvasesesu dvīsu padesupi ] mā sañjanesi mābhinibbattesi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – pacchā te māhu kiñcanaṃ .

Majjhe ce no gahessasīti majjhe vuccati paccuppannaṃ rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ .

Paccuppanne saṅkhāre taṇhāvasena diṭṭhivasena na gahessasi na taṇhissasi na parāmasissasi na nandissasi nābhinandissasi na ajjhosissasi .

Abhinandanaṃ abhivadanaṃ ajjhosānaṃ gāhaṃT0.195 parāmāsaṃ abhinivesaṃ pajahissasi vinodessasi byantīkarissasi anabhāvaṃ gamessasīti – majjhe ce no gahessasi .

Upasanto carissasīti rāgassa upasamitattā upasanto carissasi , dosassa … pe … sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā upasamitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭippassaddho carissasi viharissasi iriyissasiM0.147 vattissasi pālessasi yapessasi yāpessasīti – upasanto carissasi .

Tenāha bhagavā –

‘‘ Yaṃ pubbe taṃ visosehi , pacchā te māhu kiñcanaṃ ;

Majjhe ce no gahessasi , upasanto carissasī ’’ ti .

69.

Sabbaso nāmarūpasmiṃ , vītagedhassa brāhmaṇa ;

Āsavāssa na vijjanti , yehi maccuvasaṃ vaje .

Sabbaso nāmarūpasmiṃ vītagedhassa brāhmaṇāti .

Sabbasoti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādiyanavacanametaṃ sabbasoti .

Nāman ti cattāro arūpino khandhā .

Rūpan ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ .

Gedho vuccati taṇhā .

Yo rāgo sārāgo … pe … abhijjhā lobho akusalamūlaṃ .

Sabbaso nāmarūpasmiṃ vītagedhassa brāhmaṇāti sabbasoV0.133 nāmarūpasmiṃ vītagedhassa vigatagedhassa cattagedhassa vantagedhassa muttagedhassaT0.196 pahīnagedhassa paṭinissaṭṭhagedhassa vītarāgassa vigatarāgassa cattarāgassa vantarāgassa muttarāgassa pahīnarāgassa paṭinissaṭṭharāgassāti – sabbaso nāmarūpasmiṃ vītagedhassa brāhmaṇa .

Āsavāssa na vijjantīti .

Āsavāti cattāro āsavā – kāmāsavo , bhavāsavo , diṭṭhāsavo , avijjāsavo .

Assāti arahato khīṇāsavassa .

Na vijjantīti ime āsavā tassa natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – āsavāssa na vijjanti .

Yehi maccuvasaṃ vajeti yehi āsavehi maccuno vā vasaṃ gaccheyya , maraṇassa vā vasaṃ gaccheyya , mārapakkhassa vā vasaṃ gaccheyya ;

te āsavā tassa natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – yehi maccuvasaṃ vaje .

Tenāha bhagavā –

‘‘ Sabbaso nāmarūpasmiṃ , vītagedhassa brāhmaṇa ;

Āsavāssa na vijjanti , yehi maccuvasaṃ vaje ’’ ti .

SahaM0.148 gāthāpariyosānā … pe … satthā me bhante bhagavā , sāvakohamasmīti .

Jatukaṇṇimāṇavapucchāniddeso ekādasamo .

Issues

Chọn phiên bản

Cūḷaniddesapāḷi

Cūḷaniddesapāḷi