Paccayaniddesapakiṇṇakavinicchayakathāvaṇṇanā
Ādimapāṭhoti purimapāṭho .
Tathā ca satīti dosassapi sattarasahi paccayehi paccayabhāve sati .
Adhipatipaccayabhāvopissa anuññāto hotīti āha ‘‘ dosassapi garukaraṇaṃ pāḷiyaṃ vattabbaṃ siyā ’’ ti .
‘‘ Sesānan ’’ ti vacaneneva nivāritoti kadāci āsaṅkeyyāti taṃnivattanatthamāha ‘‘ na ca sesānan ’’ tiādi .
Purejātādīhīti purejātakammāhārajhānindriyamaggavipākapaccayehi .
Tannivāraṇatthan ti tassa yathāvuttadosassa nivāraṇatthaṃ .
Visuñca aggahetvāti lobhamohā vipākapaccayāpi na honti , tathā dosoti evaṃ visuñca aggahetvā .
Phoṭṭhabbāyatanaṃ kāyaviññāṇadhātuyā ārammaṇādipaccayo hontaṃyeva pathavīādisabhāvattā attanā sahajātānaṃ sahajātādipaccayā hontiyevāti vuttaṃ ‘‘ phoṭṭhabbāyatanassa sahajātādipaccayabhāvaṃ dassetī ’’ ti .
‘‘ Sabbadhammānan ’’ ti ‘‘ sabbe dhammā manoviññāṇadhātuyā taṃsampayuttakānañca dhammānaṃ ārammaṇapaccayena paccayo ’’ ti ettha vutte sabbadhamme sandhāyāha ‘‘ sabbadhammānaṃ yathāyogaṃ hetādipaccayabhāvaṃ dassetī ’’ ti .
Na hi etaṃ … pe … bhāvadassanaṃ , atha kho ekadhammassa anekapaccayabhāvadassanaṃ , tasmā ‘‘ etena phoṭṭhabbāyatanassā ’’ tiādi vuttanti adhippāyo .
Rūpādīnan ti rūpāyatanādīnaṃ .
Bhedāti visesā .
Bhedaṃ anāmasitvāti cakkhuviññāṇadhātuādivisesaṃ aggahetvā .
Te evāti yathāvuttavisesānaṃ sāmaññabhūte khandhe eva .
Yaṃ sandhāya ‘‘ evaṃ na sakkā vattun ’’ ti vuttaṃ , taṃ vibhāvetuṃ ‘‘ na hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Paṭṭhānasaṃvaṇṇanā hesāti etena sutte vuttapariyāyamaggabhāvenettha
V0.266 na sakkā micchāvācādīnaṃ maggapaccayaṃ vattunti dasseti .Sesapaccayabhāvoti maggapaccayaṃ ṭhapetvā yathāvuttehi sesehi aṭṭhārasahi
M0.265 paccayehi paccayabhāvo .Adhipatipaccayo na hotīti ārammaṇādhipatipaccayo na hoti .
Tan ti vicikicchaṃ .
Tatthāti yathāvuttesu ahirikādīsu .
Dasadhā paccayā honti , puna tathā hadayavatthun ti idaṃ atthamattavacanaṃ .
Pāṭho pana ‘‘ hadayavatthu tesañceva vippayuttassa ca vasena dasadhā paccayo hotī ’’ ti veditabbo .
Rūpasaddagandharasāyatanamattamevāti idaṃ rūpādīnaṃ sahajātapaccayatāya viya nissayapaccayatāya ca abhāvato , purejātapaccayatāya ca bhāvato vuttaṃ .
Etānīti yathāvuttāni rūpasaddagandharasārammaṇāni .
Sabbātikkantapaccayāpekkhāti ‘‘ ekadhammassa anekapaccayabhāvato ’’ ti etasmiṃ vicāre hetuādiatikkantapaccayāpekkhā etesaṃ rūpādīnaṃ apubbatā natthi , atha kho ārammaṇaārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayapaccayāpekkhā .
Na hi rūpādīni hetusahajātādhipatiādivasena paccayā hontīti .
Tassāti rūpajīvitindriyassa purejātapaccayabhāvato apubbatā , tasmā taṃ ekūnavīsatividho paccayo hotīti vuttaṃ hoti .
Sattadhā paccayabhāvo yojetabbo , na hi ojā purejātapaccayo na hotīti .
Atthoti vā hetuādidhammānaṃ sabhāvo veditabbo .
So hi attano paccayuppannehi araṇīyato upagantabbato , ñāṇena vā ñātabbato ‘‘ attho ’’ ti vuccati .
Ākāroti tasseva pavattiākāro , yena attano paccayuppannānaṃ paccayabhāvaṃ upagacchatīti evamettha attho daṭṭhabbo .
Taṃ pana vippayuttaṃ .
‘‘ Sattahākārehī ’’ ti paṭhānassa kāraṇamāha ‘‘ ukkaṭṭhaparicchedo hī ’’ tiādinā .
Yaṃ kammapaccayo … pe … daṭṭhabbaṃ āsevanakammapaccayānaṃ paccayuppannassa anantaraṭṭhānatāya .
Sahajātampi hi anantaramevāti .
Koci panetthāti ettha etasmiṃ pakatūpanissayasamudāye koci tadekadesabhūto kammasabhāvo pakatūpanissayoti attho .
Tatthāti ‘‘ yadidaṃ ārammaṇapurejāte panettha indriyavippayuttapaccayatā na labbhatī ’’ ti vuttaṃ , tasmiṃ , tasmiṃ vā ārammaṇapurejātaggahaṇe .
Vatthussa vippayuttapaccayatā labbhatīti na vattabbā .
Na hi ārammaṇabhūtaṃ vatthu vippayuttapaccayo hoti , atha kho nissayabhūtamevāti .
Ito uttarīti ettha ‘‘ ito ’’ ti
V0.267 idaṃ paccāmasanaṃ purejātaṃ vā sandhāya ārammaṇapurejātaṃ vā .Tattha paṭhamanayaṃ apekkhitvā vuttaṃ
M0.266 ‘‘ purejātato paratopī ’’ ti .Tena kammādipaccayesupi vakkhamānesu labbhamānālabbhamānaṃ veditabbanti vuttaṃ hoti .
Dutiyaṃ pana nayaṃ anapekkhitvā aṭṭhakathāyaṃ āgatavasena vuttaṃ ‘‘ ito vā indriyavippayuttato ’’ ti , attanā vuttanayena pana ‘‘ nissayindriyavippayuttato vā ’’ ti .
Tattha vattabbaṃ sayamevāha ‘‘ ārammaṇādhipatī ’’ tiādi .
Kammādīsu labbhamānālabbhamānaṃ na vakkhati ‘‘ ito uttarī ’’ tiādinā pageva atidesassa katattā , tasmā purimoyeva purejātatopīti vuttaatthoyeva adhippeto .
‘‘ Maggapaccayataṃ avijahantovā ’’ ti iminā ca maggapaccayo vuttoti ‘‘ maggavajjānaṃ navannan ’’ ti vuttaṃ pacchimapāṭhe , purimapāṭhe pana ‘‘ maggapaccayataṃ avijahantovā ’’ ti vuttattā eva maggapaccayena saddhiṃ sahajātādipaccayā gahetabbāti ‘‘ dasannan ’’ ti vuttaṃ .
Tattha pacchimapāṭhe ‘‘ ekādasahākārehī ’’ ti vattabbaṃ , purimapāṭhe ‘‘ dvādasahī ’’ ti .
Samanantaraniruddhatāya ārammaṇabhāvena cāti vijjamānampi visesamanāmasitvā kevalaṃ samanantaraniruddhatāya ārammaṇabhāvena , na ca samanantaraniruddhatāārammaṇabhāvasāmaññenāti attho .
‘‘ Iminā upāyenā ’’ ti paccayasabhāgatādassanena paccayavisabhāgatādassanena ca vuttaṃ padadvayaṃ ekajjhaṃ katvā paduddhāro katoti dassento ‘‘ hetuādīnaṃ sahajātānaṃ … pe … yojetabbā ’’ ti āha .
Hetuārammaṇādīnaṃ sahajātāsahajātabhāvena aññamaññavisabhāgatāti yojanā .
Evamādināti ādi -saddena purejātānaṃ cakkhādīnaṃ rūpādīnañca purejātabhāvena sabhāgatā , pavattiyaṃ vatthukhandhādīnaṃ purejātapacchājātānaṃ purejātapacchājātabhāvena visabhāgatāti evamādīnampi saṅgaho daṭṭhabbo .
Hetunahetuādibhāvatopi cettha yugaḷakato viññātabbo vinicchayo .
Hetupaccayo hi hetubhāvena paccayo , itare tadaññabhāvena .
Evamitaresupi yathārahaṃ yugaḷakato veditabbo .
Ubhayappadhānatāti jananopatthambhanappadhānatā .
Ṭhānan ti padassa atthavacanaṃ kāraṇabhāvoti vināpi bhāvapaccayaṃ bhāvapaccayassa attho ñāyatīti .
Upanissayaṃ bhindantenāti anantarūpanissayapakatūpanissayavibhāgena vibhajantena .
Tayopi upanissayā vattabbā upanissayavibhāgabhāvato .
Upanissayaggahaṇameva kātabbaṃ sāmaññarūpena .
Tatthāti evamavaṭṭhite anantarūpanissayapakatūpanissayoti
M0.267V0.268 bhindanaṃ vibhāgakaraṇaṃ yadi pakatūpanissayassa rūpānaṃ paccayattābhāvadassanatthaṃ , nanu ārammaṇūpanissayaanantarūpanissayāpi rūpānaṃ paccayā na hontiyevāti ?Saccaṃ na honti , te pana dassitanayāti tadekadesena itarampi dassitameva hotīti imamatthaṃ dassento ‘‘ ārammaṇaṃ … pe … daṭṭhabban ’’ ti āha .
Taṃsamānagatikattāti tehi anantarādīhi samānagatikattā arūpānaṃyeva paccayabhāvato .
Tan ti purejātapaccayaṃ .
Tatthāti anantarādīsu paṭhitvā .
Paccayaniddesapakiṇṇakavinicchayakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .