2. Vedanāttikavaṇṇanā
1. Vedanāttike paṭiccādiniyaman ti tikapadasambandhavasena paṭiccavārādīsu vattabbaṃ paṭiccasahajātaṭṭhādiniyamanaṃ na labhanti vedanārūpanibbānāni .
Kasmā ?
Tikamuttakattā .
Tathā paccayuppannavacanaṃ .
Na hi sakkā vattuṃ vedanaṃ rūpaṃ nibbānañca sandhāya ‘‘ sukhāya vedanāya sampayuttaṃ dhammaṃ paṭicca sukhāya vedanāya sampayutto uppajjatī ’’ ti .
Tikadhammānan ti vedanāttikadhammānaṃ .
Tatthāti hetupaccayādīsu .
Yathānurūpatoti vedanādīsu yo yassa vedanāya sampayuttadhammassa
V0.314 ārammaṇādipaccayo bhavituṃ yutto , tadanurūpato .Ārammaṇādīti ādi -saddena ārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayādike saṅgaṇhāti .
10. Kusalattikepi parihīnan ti idaṃ paccanīyaṃ sandhāya vuttaṃ .
Rūpārūpadhammapariggāhakattāti idaṃ anādibhūtassapi sahajātassa ādimhi ṭhapane
M0.314 kāraṇavacanaṃ .Ādi-saddenāti ‘‘ sahajātādayo ’’ ti ettha ādi-saddena .
Yathārahaṃ ārabbha uppattivasena sabbe arūpadhammā ārammaṇādīnaṃ paccayuppannā hontīti vuttaṃ ‘‘ paccayuppannavasena sabbārūpadhammapariggāhakānaṃ ārammaṇādīnan ’’ ti .
Ādi -saddena ārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayādike saṅgaṇhāti .
Tenāti ‘‘ sabbārūpadhammapariggāhakā panā ’’ tiādivacanena .
Sabbaṭṭhānikānaṃ … pe … dassitā hoti sahajātadassanenāti attho .
Ekadesaparihānidassaneneva hi samudāyaparihāni dassitā hotīti .
Sahajātādayoti vā ādi-saddena sabbaṭṭhānikā cattāropi dassitā hontīti .
Sahajātamūlakāti sahajātapaccaye sati bhavantā na sahajātaṃ purato katvā pāḷiyaṃ āgatā .
Tenāha ‘‘ sahajātanibandhanā … pe … vuttaṃ hotī ’’ ti .
So pacchājāto kasmā pana na parihāyatīti sambandho .
Tatthāti yathāvuttāya parihāniyaṃ aparihāniyañca .
Sahajātanibandhanehīti sahajātadhammanimittehi paccayabhāvehi idha paccayadhammahetuko vutto .
Etthevāti parihāniyaṃyeva .
Sā hi idha adhikatā .
Sahajātanibandhanānameva parihānīti vutte ‘‘ kiṃ sabbesaṃyeva nesaṃ parihānī ’’ ti āsaṅkāya āha ‘‘ sahajāta … pe … dassitametan ’’ ti .
17. Nayadassanameva karotīti yathā ahetukakiriyacetanaṃ sandhāya ‘‘ nahetupaccayā nakammapaccayā ’’ ti vattuṃ labbhā , evaṃ navipākapaccayātipi labbhā .
Ahetukamohaṃ pana sandhāya ‘‘ nahetupaccayā navipākapaccayā ’’ ti labbhā , na ‘‘ nakammapaccayā ’’ ti .
Tenāha ‘‘ na ca paccayapaccayuppannadhammasāmaññadassanan ’’ tiādi .
25-37.
Yathā kusalattikaṃ , evaṃ gaṇetabban ti idaṃ yaṃ sandhāya pāḷiyaṃ nikkhittaṃ , taṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘ hetumūlakānaṃ … pe … nagaṇanasāmaññan ’’ ti .
Na hi kusalattike anulomapaccanīye gaṇanāhi vedanāttike tā samānā .
Parivattetvāpi yojitāti ettha ‘‘ nahetupaccayā napurejātapaccayā ārammaṇe ekan ’’ ti ārammaṇaṃ paṭhamaṃ vatvā vattabbampi purejātaṃ
V0.315 parivattetvā paṭhamaṃ vuttanti vadanti .Tathā nahetupaccayā kamme tīṇīti idameva padaṃ parivattetvā ‘‘ nakammapaccayā hetuyā tīṇīti vuttan ’’ tipi vadanti .
39. Taṃsampayutteti
M0.315 tena domanassena sampayutte .Domanassasīsena sampayuttadhammā vuttā .
Saddhāpañcakesūti saddhāsīlasutacāgapaññāsu .
Kattabban ti vā yojanā kātabbāti attho .
Avasesesūti rāgādīsu .
Pāḷigatidassanatthan ti ‘‘ evaṃ pāḷi pavattā ’’ ti pāḷiyā pavattidassanatthaṃ .
Rāgādīhi upanissayabhūtehi .
Anuppattitoti na uppajjanato .
Taṃ pāḷigatiṃ tikantarapāḷiyā dassento ‘‘ kusalattikepihī ’’ tiādimāha .
Idhāpīti imasmiṃ vedanāttikepi .
62. Anaññattan ti abhedaṃ .
Sukhavedanāsampayutto hi dhammo sukhavedanāsampayuttasseva dhammassa hetupaccayena paccayo , na itaresaṃ .
Esa nayo sesapadesu sesesu ca ‘‘ tīṇī ’’ ti āgataṭṭhānesu .
Tena vuttaṃ ‘‘ sabbāni tīṇi suddhānaṃ tiṇṇaṃ padānaṃ vasena veditabbānī ’’ ti .
‘‘ Pacchājātā arūpadhammānaṃ paccayo na hontī ’’ ti yuttametaṃ , purejātā pana arūpadhammānaṃ paccayā na hontīti kathamidaṃ gahetabbanti codanaṃ sandhāyāha ‘‘ purejātā ’’ tiādi , purejātā hutvā paccayo na hontīti attho .
Purimataraṃ uppajjitvā ṭhitā hi rūpadhammā pacchā uppannānaṃ arūpadhammānaṃ purejātapaccayo honti , na cāyaṃ nayo arūpadhammesu labbhati .
Tena vuttaṃ ‘‘ purejātattābhāvato ’’ ti .
Tathā pacchājātattābhāvatoti yathā imasmiṃ tike kassaci dhammassa purejātattābhāvato purejātapaccayo na hontīti vuttaṃ , tathā pacchājātattābhāvato pacchājātā hutvā paccayo na honti , pacchājātapaccayo na hontīti attho .
Na hi ekasmiṃ santāne kesuci arūpadhammesu paṭhamataraṃ uppajjitvā ṭhitesu pacchā keci arūpadhammā uppajjanti , yato te tesaṃ pacchājātapaccayo bhaveyyuṃ .
83-87.
Avasesesu aṭṭhasūti ‘‘ sukhāya vedanāya sampayutto dhammo ’’ tiādinā ekamūlakekāvasānā ye nava nava vārā ārammaṇapaccayādīsu labbhanti , tesu yathāvuttamekaṃ vajjetvā sesesu aṭṭhasu .
Tīsvevāti suddhesu tīsveva sahajātakammapaccayo labbhati .
Vedanāttikavaṇṇanā niṭṭhitā .