6. Vitakkattikavaṇṇanā
22. Vitakkattike
M0.321 sattasu mūlakesūti ‘‘ savitakkasavicāraṃ dhammaṃ paṭiccā ’’ tiādinā āgatāni tīṇi ekakāni , tīṇi dukāni , ekaṃ tikanti evaṃ ekamūlakāni yāni sattamūlakāni , tesu .Yathākkaman ti pāḷiyaṃ āgatānukkamena .
Sattāti paṭhame ekake satta .
Pañcāti dutiye pañca .
Tānimāni hetupaccaye vuttanayena veditabbāni .
Idha pana pavattivaseneva yojetabbaṃ .
Tīṇītiādīsu tatiye tīṇi , catutthe ekaṃ , pañcame tīṇi , chaṭṭhepi tīṇi , sattame ekaṃ .
Tāni pana yathākkamaṃ tatiyapadaṃ paṭicca tatiyapadadutiyapadatadubhayavasena , paṭhamapadatatiyapadāni paṭicca tatiyapadavasena , paṭhamapadadutiyapadāni paṭicca paṭhamapadatatiyapadatadubhayavasena , dutiyapadatatiyapadāni paṭicca paṭhamapadatatiyapadatadubhayavasena , paṭhamadutiyatatiyapadāni paṭicca tatiyapadavaseneva veditabbāni .
Aññamaññe aṭṭhavīsātiādīsupi imināva nayena gaṇanā veditabbā .
Evan ti yathāvuttaṃ gaṇanaṃ paccāmasati .
Dutiyatatiyamūlakesu ekaṃ ekan ti dutiyamūlake ekaṃ , tatiyamūlake ekanti yojetabbaṃ .
Tathā āsevaneti yathā purejāte ekādasa , tathā āsevaneti attho .
Aññānīti adhipatiaññamaññapurejātāsevanato aññesu paccayesu gaṇanāni .
Hetuārammaṇasadisānīti hetuārammaṇapaccayesu gaṇanāsadisāni .
31. Avisesenāti
V0.321 ‘‘ vipākan ’’ ti visesanaṃ akatvā na pana vissajjanaṃ katanti yojanā .Tattha kāraṇaṃ vattuṃ ‘‘ kasmā ’’ tiādimāha .
Itaresan ti lokiyavipākānaṃ .
Te visuṃ niddhāretvā vuttāti te yathāvuttalokiyavipākā avitakkavicāramattasāmaññato visuṃ nīharitvā vuttā .
‘‘ Avitakkavicāramatte khandhe paṭicca avitakkavicāramattā adhipatī ’’ ti vuttarāsi purimakoṭṭhāso .
38. Etan ti ‘‘ avitakkavicāramattaṃ avitakka … pe … saha gacchantenā ’’ ti āgatapāḷipadaṃ .
Tassa atthaṃ dassetuṃ ‘‘ mūlaṃ … pe … vuttaṃ hotī ’’ ti āha .
Tattha avitakka … pe … yojentenāti avitakkehi avitakkapariyāyena vuttehi avitakkavicāramattaavitakkaavicārapadehi saha mūlapadaṃ
M0.322 , āsevanamūlakameva vā gacchantena yojentena napurejātasadisaṃ nāsevane pāḷigamanaṃ kātabbaṃ , paṭhitabbanti attho .Potthakesu pana ‘‘ avitakkavicāramattaṃ vipākena saha gacchantenā ’’ ti dissati , vipākena visesanabhūtena saha yojentenāti attho .
Tenevāha ‘‘ vipākaṃ avitakkavicāramattantiādi yojetabban ’’ ti .
Ekamūlake pāḷiyaṃ yojitamevāti ‘‘ dumūlakesu paṭhame ’’ ti vuttaṃ .
49. Mūlapadameva avasānabhāvenāti ‘‘ savitakkasavicāraṃ dhammaṃ paccayā savitakkasavicāro dhammo uppajjati nahetupaccayā ’’ tiādinā mūlapadameva avasānabhāvena yojitaṃ .
Satta mohā uddharitabbāti idaṃ nahetupaccayaṃ sandhāya vuttaṃ .
Paṭiccavāre hi ahetukamoho tikkhattumeva āgato .
Idha pana ‘‘ vatthuṃ paccayā ’’ tiādinā catūsupi mūlakesu āgato , tasmā sattakkhattuṃ āgamanaṃ sandhāya ‘‘ satta mohā ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Upanissayena saṅgahitattāti upanissayapaccayeneva kammapaccayassa saṅgahitattā .
Sabbassapi rūpārūpāvacarakammassa balavabhāvato upanissayattābhāvo natthi , yato taṃ ‘‘ garū ’’ ti vuccati , kammakkhayakarassa pana kammassa balavabhāve vattabbameva natthīti imamatthaṃ pāḷiyā eva vibhāvetuṃ vuttaṃ ‘‘ upādinnattikapañhāvārapaccanīye hi … pe … viññāyatī ’’ ti .
Vitakkattikavaṇṇanā niṭṭhitā .