Issues
Saḷāyatanavaggaṭīkā
Saḷāyatanavaggaṭīkā

1. Nibbānapañhasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Nibbānapañhasuttavaṇṇanā

314. NibbānaṃM2.366V2.79 āgammāti ettha āgammāti sabbasaṅkhārehi nibbinnassa visaṅkhāraninnassa gotrabhunā vivaṭṭitamānasassa maggena sacchikaraṇenāti attho .
Sacchikiriyamānañhi taṃ adhigantvā ārammaṇapaccayabhūtañca paṭicca adhipatipaccayabhūte ca tasmiṃ paramassāsabhāvena vimuttasaṅkhārassa paramagatibhāvena ca patiṭṭhānabhūte patiṭṭhāya khayasaṅkhāto maggo rāgādike khepetīti taṃsacchikaraṇābhāve rāgādīnaṃ anuppattinirodhagamanābhāvato ‘‘ nibbānaṃ āgamma rāgo khīyatī ’’ ti vuttaṃ .
Imināva suttenāti imināva jambukhādakasuttena .
Kilesakkhayamattaṃ nibbānanti vadeyya ‘‘ rāgakkhayo ’’ tiādinā sutte āgatattā .
‘‘ Kilesakkhayamattan ’’ ti avisesena vuttattā āha ‘‘ kassā ’’ tiādi .
Addhā attanoti vakkhati ‘‘ parassa kilesakkhayena parassa nibbānasampatti na yuttā ’’ ti .
Nibbānārammaṇakaraṇena gotrabhukkhaṇe kilesakkhayappattitā ca āpannāti āha –
‘‘ kiṃ pana tesu akhīṇesuyevā ’’ tiādi .
Nanu ārammaṇakaraṇamattena kilesakkhayo anuppattoti na sakkā vattuṃ .
Cittañhi atītānāgatādisabbaṃ ālambanaṃ karoti , na nipphannamevāti .
Gotrabhūpi maggena yā kilesānaṃ anuppattidhammatā kātabbā , taṃ ārabbha pavattissatīti ?
Na , appattanibbānassa nibbānārammaṇañāṇābhāvato .
Na hi aññe dhammā viya nibbānaṃ , taṃ pana atigambhīrattā appattena ālambituṃ na sakkā , tasmā tena gotrabhunā pattabbena tikālikasabhāvātikkantagambhīrabhāvena bhavitabbaṃ , kilesakkhayamattataṃ vā icchato gotrabhuto puretaraṃ nipphannena kilesakkhayena bhavitabbaṃ .
Appattakilesakkhayārammaṇakaraṇe hi sati gotrabhuto puretaracittānipi ālambeyyunti .
Tasmātiādi vuttasseva atthassa nigamanaṃ .
Taṃ panetaṃ nibbānaṃ .
Rūpino dhammā arūpino dhammātiādīsūti ādi saddena lokuttaraanāsavādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .
Arūpadhammādibhāvaggahaṇena cassaV2.80 parinipphannatā dīpitā .
Tenāha ‘‘ na kilesakkhayamattamevā ’’ ti .
KilesakkhayamattatāyaM2.367 hi sati nibbānassa bahutā āpajjati ‘‘ yattakā kilesā khīyanti , tattakāni nibbānānī ’’ ti .
Abhāvassabhāvato gambhīrādibhāvo asaṅkhatādibhāvo ca na siyā , vutto ca so nibbānassa , tasmāssa paccetabbo parinipphannabhāvo .
Yasmā ca sammutisaccārammaṇaṃ saṅkhatadhammārammaṇaṃ vā samucchedavasena kilese pajahituṃ na sakkoti , yato mahaggatañāṇaṃ vipassanāñāṇaṃ vā kilesavikkhambhanavasena tadaṅgavasena vā pajahati , tasmā ariyamaggañāṇassa sammutisaccasaṅkhatadhammārammaṇehi viparītasabhāvena ārammaṇena bhavitabbaṃ .
Tathā hi taṃ samucchedavasena kilese pajahīti evaṃ parinipphannāsaṅkhatasabhāvaṃ nibbānanti niṭṭhamettha gantabbanti .
Nibbānapañhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .