6. Araññādivagga
605.
Pabbato giri selo ’ ddi , nagā ’ cala , siluccayā ;
Sikharī bhūdharotha bbha , pāsāṇā ’ smo ’ palo silā .
606.
Gijjhakūṭo ca vebhāro , vepullo ’ sigilī nagā ;
Viñjho paṇḍava vaṅkādī , pubbaselo tu co ’ dayo ;
Mandaro paraselo ’ ttho , himavā tu himācalo .
607.
Gandhamādana kelāsa , cittakūṭa sudassanā ;
Kālakūṭo tikūṭā ’ ssa , pattho tu sānu nitthiyaṃ .
608.
Kūṭo
M0.51 vā sikharaṃ siṅgaṃ , papāto tu taṭo bhave ;Nitambo kaṭako nitthī , nijjharo pasavo ’ mbuno .
609.
Darī ’ tthī kandaro dvīsu , leṇaṃ tu gabbharaṃ guhā ;
Silāpokkharaṇī soṇḍī , kuñjaṃ nikuñja mitthi na .
610.
Uddha madhiccakā sela , ssāsannā bhūmyu paccakā ;
Pādo tu ’ pantaselo tha ,
Dhātu ’ tto gerikādiko .
Iti selavaggo .
611.
Migindo kesarī sīho , taraccho tu migādano ;
Byaggho tu puṇḍarīko tha , saddūlo dīpinī ’ rito .
612.
Accho ikko ca isso tu ,
Kāḷasīho iso pyatha ;
Rohiso rohito cātha ,
Gokaṇṇo gaṇi kaṇṭakā .
613.
Khagga khaggavisāṇā tu , palāsādo ca gaṇḍako ;
Byagghādike vāḷamigo , sāpado tha plavaṅgamo .
614.
Makkaṭo vānaro sākhā , migo kapi valīmukho ;
Palavaṅgo , kaṇhatuṇḍo ,
Gonaṅgulo [ gonaṅgalo ( ṭī .)] ti so mato .
615.
Siṅgālo [ sigālo ( sī .)] jambuko kotthu , bheravo ca sivā pyatha ;
Biḷāro babbu mañjāro , koko tu ca vako bhave .
616.
Mahiṃso [ mahiso ( sī .)] ca lulāyo tha ,
Gavajo gavayo samā ;
Sallo tu sallako thā ’ ssa ,
Lomamhi salalaṃ salaṃ .
617.
Hariṇo miga sāraṅgā , mago ajinayoni ca ;
Sūkaro tu varoho tha ,
Pelako ca saso bhave .
618.
Eṇeyyo
M0.52 eṇīmigo ca , pampaṭako tu pampako ;Vātamigo tu calanī , mūsiko tvā ’ khu unduro .
619.
Camaro pasado ceva , kuruṅgo migamātukā ;
Ruru raṅku ca nīko ca , sarabhādī migantarā .
620.
Piyako camūru kadalī , migādī cammayonayo ;
Migā tu pasavo sīhā , dayo sabbacatuppadā .
621.
Lūtā tu lūtikā uṇṇa , nābhi makkaṭako siyā ;
Vicchiko tvā ’ ḷi kathito , sarabū gharagoḷikā .
622.
Godhā kuṇḍo pyatho kaṇṇa , jalūkā satapadyatha ;
Kalandako kāḷakā tha , nakulo maṅguso bhave .
623.
Kakaṇṭako ca saraṭo , kīṭo tu puḷavo kimi ;
Pāṇako cāpyatho uccā ,
Liṅgo lomasapāṇako .
624.
Vihaṅgo vihago pakkhī , vihaṅgama khaga ’ ṇḍajā ;
Sakuṇo ca sakunto vi , pataṅgo sakuṇī dvijo .
625.
Vakkaṅgo pattayāno ca , patanto nīḷajo bhave ;
Tabbhedā vaṭṭakā jīva , ñjīvo cakora tittirā .
626.
Sāḷikā karavīko ca , ravihaṃso kukutthako ;
Kāraṇḍavo ca pilavo [ bilavo ( ṭī .)], pokkharasātakā ’ dayo .
627.
Patattaṃ pekhuṇaṃ pattaṃ , pakkho piñchaṃ chado garu ;
Aṇḍaṃ tu pakkhibīje tha , nīḷo nitthī kulāvakaṃ .
628.
Supaṇṇamātā vinatā , mithunaṃ thīpumadvayaṃ ;
Yugaṃ tu yugalaṃ dvandaṃ , yamakaṃ yamalaṃ yamaṃ .
629.
Samūho gaṇa saṅghātā , samudāyo ca sañcayo ;
Sandoho nivaho ogho , visaro nikaro cayo .
630.
Kāyo khandho samudayo , ghaṭā samiti saṃhati ;
Rāsi puñjo samavāyo , pūgo jātaṃ kadambakaṃ .
631.
Byūho
M0.53 vitāna gumbā ca , kalāpo jāla maṇḍalaṃ ;Samānānaṃ gaṇo vaggo ,
Saṅgho sattho tu jantunaṃ .
632.
Sajātikānaṃ tu kulaṃ , nikāyo tu sadhamminaṃ ;
Yūtho nitthī sajātiya , tiracchānānamuccate .
633.
Supaṇṇo venateyyo ca , garuḷo vihagādhipo ;
Parapuṭṭho parabhato , kuṇālo kokilo piko .
634.
Moro mayūro varahī , nīlagīva sikhaṇḍino ;
Kalāpī ca sikhī kekī , cūḷā tu ca sikhā bhave .
635.
Sikhaṇḍo varahañceva , kalāpo piñcha mapyatha ;
Candako mecako cātha , chappado ca madhubbato .
636.
Madhulīho madhukaro , madhupo bhamaro ali ;
Pārāvato kapoto ca , kakuṭo ca pārevato .
637.
Gijjho gaddhotha kulalo , seno byagghīnaso pyatha ;
Tabbhedā sakuṇagghi ’ tthī , āṭo dabbimukhadvijo .
638.
Uhuṅkāro ulūko ca , kosiyo vāyasāri ca ;
Kāko tva ’ riṭṭho dhaṅko ca , balipuṭṭho ca vāyaso .
639.
Kākolo vanakāko tha ,
Lāpo laṭukikā pyatha ;
Vāraṇo hatthiliṅgo ca , hatthisoṇḍavihaṅgamo .
640.
Ukkuso kuraro kola , ṭṭhipakkhimhi ca kukkuho ;
Suvo tu kīro ca suko , tambacūḷo tu kukkuṭo .
641.
Vanakukkuṭo ca nijjivho , atha koñcā ca kuntanī ;
Cakkavāko tu cakkavho , sāraṅgotu ca cātako .
642.
Tuliyo pakkhibiḷālo ,
Satapatto tu sāraso ;
Bako tu sukkakākotha ,
Balākā visakaṇṭhikā .
643.
Lohapiṭṭho tathā kaṅko , khañjarīṭo tu khañjano ;
Kalaviṅko tu cāṭako , dindibho tu kikī bhave .
644.
Kādambo
M0.54 kāḷahaṃsotha , sakunto bhāsapakkhini ;Dhūmyāṭo tu kaliṅgotha ,
Dātyūho kāḷakaṇṭhako .
645.
Khuddā dī makkhikābhedā , ḍaṃso piṅgalamakkhikā ;
Āsāṭikā makkhikāṇḍaṃ , pataṅgo salabho bhave .
646.
Sūcimukho ca makaso , cīrī tu jhallikā [ jhillikā ( ka .)] tha ca ;
Jatukā jinapattā tha , haṃso setacchado bhave .
647.
Te rājahaṃsā rattehi , pādatuṇḍehi bhāsitā ;
Mallikā ’ khyā dhataraṭṭhā , malīnehya ’ sitehi ca .
648. Tiraccho tu tiracchāno , tiracchānagato siyāti .
Iti araññādivaggo .