861. Kuhanāniddese
V0.453 lābhasakkārasilokasannissitassāti lābhañca sakkārañca kittisaddañca nissitassa , patthayantassāti attho .
Pāpicchassāti asantaguṇadīpanakāmassa .
Icchāpakatassāti icchāya apakatassa , upaddutassāti attho .
Ito paraṃ yasmā paccayapaṭisevana sāmantajappanairiyāpathasannissitavasena mahāniddese tividhaṃ kuhanavatthu āgataṃ , tasmā tividhampi taṃ dassetuṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātena vāti evamādi āraddhaṃ .
Tattha cīvarādīhi nimantitassa tadatthikasseva sato pāpicchataṃ nissāya paṭikkhipanena , te ca gahapatike attani suppatiṭṭhitasaddhe ñatvā puna tesaṃ ‘ aho ayyo appiccho , na kiñci paṭiggaṇhituṃ icchati , suladdhaṃ vata no assa sace appamattakaṃ kiñci paṭiggaṇheyyā ’ ti nānāvidhehi upāyehi paṇītāni cīvarādīni upanentānaṃ tadanuggahakāmataṃyeva āvikatvā paṭiggahaṇena ca tato pabhuti asītisakaṭabhārehi upanāmanahetubhūtaṃ vimhāpanaṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthūti veditabbaṃ .
Vuttampi cetaṃ mahāniddese ( mahāni .87)–
‘‘ Katamaṃ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthu ?
Idha gahapatikā bhikkhuṃ nimantentiP0.480 cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi .
So pāpiccho icchāpakato atthiko cīvaraM0.462 … pe … parikkhārānaṃ bhiyyokamyataṃ upādāya cīvaraṃ paccakkhāti , piṇḍapātaṃ paccakkhāti , senāsanaṃ paccakkhāti , gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paccakkhāti .
So evamāha –
‘‘ kiṃ samaṇassa mahagghena cīvarena ?
Etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṃ katvā dhāreyya .
Kiṃ samaṇassa mahagghena piṇḍapātena ?
Etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo uñchācariyāya piṇḍiyālopena jīvikaṃ kappeyya .
Kiṃ samaṇassa mahagghena senāsanena ?
Etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo rukkhamūliko vā assa sosāniko vā abbhokāsiko vā .
Kiṃ samaṇassa mahagghena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena ?
Etaṃ sāruppaṃ yaṃ samaṇo pūtimuttena vā harītakīkhaṇḍena vā osadhaṃ kareyyāti .
Tadupādāya lūkhaṃ cīvaraṃ dhāreti , lūkhaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjati , lūkhaṃ senāsanaṃ paṭisevati , lūkhaṃ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ paṭisevati .
Tamenaṃ gahapatikā evaṃ jānanti –
‘ ayaṃ samaṇoV0.454 appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo ’ ti bhiyyo bhiyyo nimantenti cīvara … pe … parikkhārehi .
So evamāha –
‘ tiṇṇaṃ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati – saddhāya sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati , deyyadhammassa … pe … dakkhiṇeyyānaṃ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṃ puññaṃ pasavati .
Tumhākañcevāyaṃ saddhā atthi , deyyadhammo ca saṃvijjati , ahañca paṭiggāhako .
Sacāhaṃ na paṭiggahessāmi , evaṃ tumhe puññena paribāhirā bhavissatha ;
na mayhaṃ iminā attho , apica tumhākaṃ eva anukampāya paṭiggaṇhāmī ’ ti .
Tadupādāya bahumpi cīvaraṃ paṭiggaṇhāti , bahumpi piṇḍapātaṃ … pe … bhesajjaparikkhāraṃ paṭiggaṇhāti .
Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ – idaṃ vuccati paccayapaṭisevanasaṅkhātaṃ kuhanavatthū ’’ ti .
Pāpicchasseva pana sato uttarimanussadhammādhigamaparidīpanavācāyaP0.481 tathā tathā vimhāpanaṃ sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthūti veditabbaṃ .
Yathāha –
‘‘ katamaṃ sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthuM0.463 ?
Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo ‘ evaṃ maṃ jano sambhāvessatī ’ ti ariyadhammasannissitaṃ vācaṃ bhāsati –
‘ yo evarūpaṃ cīvaraṃ dhāreti , so samaṇo mahesakkho ’ ti bhaṇati ;
‘ yo evarūpaṃ pattaṃ , lohathālakaṃ , dhamakaraṇaṃ , parisāvanaṃ , kuñcikaṃ , upāhanaṃ , kāyabandhanaṃ , āyogaṃ dhāreti , so samaṇo mahesakkho ’ ti bhaṇati ;
‘ yassa evarūpo upajjhāyo , ācariyo , samānupajjhāyo , samānācariyako , mitto sandiṭṭho , sambhatto , sahāyo ;
yo evarūpe vihāre vasati – aḍḍhayoge , pāsāde , hammiye , guhāyaṃ , leṇe , kuṭiyā , kūṭāgāre , aṭṭe , māḷe , udosite , uddaṇḍe , upaṭṭhānasālāyaṃ , maṇḍape , rukkhamūle vasati , so samaṇo mahesakkho ’ ti bhaṇati .
‘‘ Atha vā korajikakorajiko bhākuṭikabhākuṭiko kuhakakuhako lapakalapako mukhasambhāvito ‘ ayaṃ samaṇo imāsaṃ evarūpānaṃ santānaṃ vihārasamāpattīnaṃ lābhī ’ ti tādisaṃ gambhīraṃ gūḷhaṃ nipuṇaṃ paṭicchannaṃ lokuttaraṃ suññatāpaṭisaṃyuttaṃ kathaṃ katheti .
Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ – idaṃ vuccati sāmantajappanasaṅkhātaṃ kuhanavatthū ’’ ti .
PāpicchassevaV0.455 pana sato sambhāvanādhippāyakatena iriyāpathena vimhāpanaṃ iriyāpathasannissitaṃ kuhanavatthūti veditabbaṃ .
Yathāha –
‘‘ katamaṃ iriyāpathasaṅkhātaṃ kuhanavatthu ?
Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo ‘ evaṃ maṃ jano sambhāvessatī ’ ti gamanaṃ saṇṭhapeti , sayanaṃ saṇṭhapeti , paṇidhāya gacchati , paṇidhāya tiṭṭhati , paṇidhāya nisīdati , paṇidhāya seyyaṃ kappeti , samāhito viya gacchati , samāhito viya tiṭṭhati , nisīdati , seyyaṃ kappeti , āpāthakajjhāyīva hoti .
Yā evarūpā iriyāpathassa āṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṃ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṃ – idaṃ vuccati iriyāpathasaṅkhātaṃ kuhanavatthū ’’ ti .
TatthaP0.482M0.464 paccayapaṭisevanasaṅkhātenāti paccayapaṭisevananti evaṃ saṅkhātena paccayapaṭisevanena .
Sāmantajappitenāti samīpe bhaṇitena .
Iriyāpathassāti catuiriyāpathassa .
Āṭhapanāti ādiṭhapanā , ādarena vā ṭhapanā .
Ṭhapanāti ṭhapanākāro .
Saṇṭhapanāti abhisaṅkharaṇā , pāsādikabhāvakaraṇanti vuttaṃ hoti .
Bhākuṭikāti padhānapurimaṭṭhitabhāvadassanena bhākuṭikaraṇaṃ , mukhasaṅkocoti vuttaṃ hoti .
Bhākuṭikaraṇaṃ sīlamassāti bhākuṭiko ;
bhākuṭikassa bhāvo bhākuṭiyaṃ .
Kuhanāti vimhāpanaṃ , kuhassa āyanā kuhāyanā .
Kuhitassa bhāvo kuhitattan ti .