Issues
Vibhaṅgapāḷi
Vibhaṅgapāḷi

(65) Adhimāno

Author: _System_commentary_ @ Administrator

882. AdhimānaniddeseM0.470 appatte pattasaññitāti cattāri saccāni appatvā pattasaññitāyaV0.461 . Akateti catūhi maggehi kattabbakicce akateyeva . Anadhigateti catusaccadhamme anadhigate . Asacchikateti arahattena apaccakkhakate . Ayaṃ vuccati adhimānoti ayaṃ adhigatamāno nāma vuccati . Ayaṃ pana kassa uppajjati , kassa nuppajjatīti ? Ariyasāvakassa tāva nuppajjati . So hi maggaphalanibbānapahīnakilesāvasiṭṭhakilesapaccavekkhaṇena sañjātasomanasso ariyaguṇapaṭivedhe nikkaṅkho . Tasmā sotāpannādīnaṃ ‘ ahaṃ sakadāgāmī ’ tiādivasena māno nuppajjati ; dussīlassāpi nuppajjati ; so hi ariyaguṇādhigame nirāsova . Sīlavatopi pariccattakammaṭṭhānassa niddārāmatādimanuyuttassa nuppajjati . Parisuddhasīlassa pana kammaṭṭhāne appamattassa nāmarūpaṃ vavatthapetvā paccayapariggahena vitiṇṇakaṅkhassa tilakkhaṇaṃ āropetvā saṅkhāre sammasantassa āraddhavipassakassa uppajjati ; uppanne ca suddhasamathalābhī vā suddhavipassanālābhī vā antarā ṭhapeti . So hi dasapi vīsampi tiṃsampi vassāni kilesasamudācāraṃP0.489 apassanto ‘ ahaṃ sotāpanno ’ ti vā ‘ sakadāgāmī ’ ti vā ‘ anāgāmī ’ ti vā maññati . Samathavipassanālābhī pana arahatteyeva ṭhapeti . Tassa hi samādhibalena kilesā vikkhambhitā , vipassanābalena saṅkhārā supariggahitā . Tasmā saṭṭhipi vassāni asītipi vassāni vassasatampi kilesā na samudācaranti ; khīṇāsavasseva cittacāro hoti . So evaṃ dīgharattaṃ kilesasamudācāraṃ apassanto antarā aṭṭhatvāva ‘ arahā ahan ’ ti maññati , uccamālaṅkavāsī mahānāgatthero viya , haṅkanakavāsī mahādattatthero viya , cittalapabbate niṅkapoṇṇapadhānagharavāsī cūḷasumatthero viya ca . Tatridaṃ ekavatthuparidīpanaṃ – talaṅgaravāsī dhammadinnatthero kira nāma eko pabhinnapaṭisambhido mahākhīṇāsavo mahato bhikkhusaṅghassa ovādadāyako ahosi . So ekadivasaṃ attano divāṭṭhāne nisīditvā ‘ kinnu kho amhākaṃ ācariyassa uccataliṅkavāsīmahānāgattherassa samaṇakiccaṃM0.471 matthakaṃ patto , no ’ ti āvajjanto puthujjanabhāvamevassa disvā ‘ mayi agacchante puthujjanakālakiriyameva karissatī ’ ti ca ñatvā iddhiyā vehāsaṃ uppatitvā divāṭṭhāne nisinnassa therassa samīpe orohitvā vanditvā vattaṃ dassetvāV0.462 ekamantaṃ nisīdi . ‘ Kiṃ , āvuso dhammadinna , akāle āgatosī ’ ti ca vutto ‘ pañhaṃ , bhante , pucchituṃ āgatomhī ’ ti āha . Tato ‘ pucchāvuso , jānamāno kathayissāmī ’ ti vutto pañhāsahassaṃ pucchi . Thero pucchitapucchitaṃ pañhaṃ asajjamānova kathesi . Tato ‘ atitikkhaṃ te , bhante , ñāṇaṃ . Kadā tumhehi ayaṃ dhammo adhigato ’ ti vutto ‘ ito saṭṭhivassakāle , āvuso ’ ti āha . ‘ Samādhimpi , bhante , vaḷañjethā ’ ti ? ‘ Na idaṃ , āvuso , bhāriyan ’ ti . ‘ Tena hi , bhante , ekaṃ hatthiṃ māpethā ’ ti . Thero sabbasetaṃ hatthiṃ māpesi . ‘ Idāni , bhante , yathā ayaṃ hatthī añcitakaṇṇo pasāritanaṅguṭṭho soṇḍaṃ mukhe pakkhipitvā bheravaṃ koñcanādaṃ karonto tumhākaṃ abhimukho āgacchati tathā taṃ karothā ’ ti . Thero tathā katvā vegena āgacchato hatthissa bheravaṃ ākāraṃ disvā uṭṭhāya palāyituṃ āraddho . Tamenaṃ khīṇāsavatthero hatthaṃP0.490 pasāretvā cīvarakaṇṇe gahetvā ‘ bhante , khīṇāsavassa sārajjaṃ nāma hotī ’ ti āha . So tasmiṃ kāle attano puthujjanabhāvaṃ ñatvā ‘ avassayo me , āvuso dhammadinna , hohī ’ ti vatvā pādamūle ukkuṭikaṃ nisīdi . ‘ Bhante , tumhākaṃ avassayo bhavissāmiccevāhaṃ āgato , mā cintayitthā ’ ti kammaṭṭhānaṃ kathesi . Thero kammaṭṭhānaṃ gahetvā caṅkamaṃ āruyha tatiye padavāre aggaphalaṃ arahattaṃ pāpuṇi . Thero kira dosacarito ahosi .