882. Adhimānaniddese
M0.470 appatte pattasaññitāti cattāri saccāni appatvā pattasaññitāyaV0.461 .
Akateti catūhi maggehi kattabbakicce akateyeva .
Anadhigateti catusaccadhamme anadhigate .
Asacchikateti arahattena apaccakkhakate .
Ayaṃ vuccati adhimānoti ayaṃ adhigatamāno nāma vuccati .
Ayaṃ pana kassa uppajjati , kassa nuppajjatīti ?
Ariyasāvakassa tāva nuppajjati .
So hi maggaphalanibbānapahīnakilesāvasiṭṭhakilesapaccavekkhaṇena sañjātasomanasso ariyaguṇapaṭivedhe nikkaṅkho .
Tasmā sotāpannādīnaṃ ‘ ahaṃ sakadāgāmī ’ tiādivasena māno nuppajjati ;
dussīlassāpi nuppajjati ;
so hi ariyaguṇādhigame nirāsova .
Sīlavatopi pariccattakammaṭṭhānassa niddārāmatādimanuyuttassa nuppajjati .
Parisuddhasīlassa pana kammaṭṭhāne appamattassa nāmarūpaṃ vavatthapetvā paccayapariggahena vitiṇṇakaṅkhassa tilakkhaṇaṃ āropetvā saṅkhāre sammasantassa āraddhavipassakassa uppajjati ;
uppanne ca suddhasamathalābhī vā suddhavipassanālābhī vā antarā ṭhapeti .
So hi dasapi vīsampi tiṃsampi vassāni kilesasamudācāraṃP0.489 apassanto ‘ ahaṃ sotāpanno ’ ti vā ‘ sakadāgāmī ’ ti vā ‘ anāgāmī ’ ti vā maññati .
Samathavipassanālābhī pana arahatteyeva ṭhapeti .
Tassa hi samādhibalena kilesā vikkhambhitā , vipassanābalena saṅkhārā supariggahitā .
Tasmā saṭṭhipi vassāni asītipi vassāni vassasatampi kilesā na samudācaranti ;
khīṇāsavasseva cittacāro hoti .
So evaṃ dīgharattaṃ kilesasamudācāraṃ apassanto antarā aṭṭhatvāva ‘ arahā ahan ’ ti maññati , uccamālaṅkavāsī mahānāgatthero viya , haṅkanakavāsī mahādattatthero viya , cittalapabbate niṅkapoṇṇapadhānagharavāsī cūḷasumatthero viya ca .
Tatridaṃ ekavatthuparidīpanaṃ – talaṅgaravāsī dhammadinnatthero kira nāma eko pabhinnapaṭisambhido mahākhīṇāsavo mahato bhikkhusaṅghassa ovādadāyako ahosi .
So ekadivasaṃ attano divāṭṭhāne nisīditvā ‘ kinnu kho amhākaṃ ācariyassa uccataliṅkavāsīmahānāgattherassa samaṇakiccaṃM0.471 matthakaṃ patto , no ’ ti āvajjanto puthujjanabhāvamevassa disvā ‘ mayi agacchante puthujjanakālakiriyameva karissatī ’ ti ca ñatvā iddhiyā vehāsaṃ uppatitvā divāṭṭhāne nisinnassa therassa samīpe orohitvā vanditvā vattaṃ dassetvāV0.462 ekamantaṃ nisīdi .
‘ Kiṃ , āvuso dhammadinna , akāle āgatosī ’ ti ca vutto ‘ pañhaṃ , bhante , pucchituṃ āgatomhī ’ ti āha .
Tato ‘ pucchāvuso , jānamāno kathayissāmī ’ ti vutto pañhāsahassaṃ pucchi .
Thero pucchitapucchitaṃ pañhaṃ asajjamānova kathesi .
Tato ‘ atitikkhaṃ te , bhante , ñāṇaṃ .
Kadā tumhehi ayaṃ dhammo adhigato ’ ti vutto ‘ ito saṭṭhivassakāle , āvuso ’ ti āha .
‘ Samādhimpi , bhante , vaḷañjethā ’ ti ?
‘ Na idaṃ , āvuso , bhāriyan ’ ti .
‘ Tena hi , bhante , ekaṃ hatthiṃ māpethā ’ ti .
Thero sabbasetaṃ hatthiṃ māpesi .
‘ Idāni , bhante , yathā ayaṃ hatthī añcitakaṇṇo pasāritanaṅguṭṭho soṇḍaṃ mukhe pakkhipitvā bheravaṃ koñcanādaṃ karonto tumhākaṃ abhimukho āgacchati tathā taṃ karothā ’ ti .
Thero tathā katvā vegena āgacchato hatthissa bheravaṃ ākāraṃ disvā uṭṭhāya palāyituṃ āraddho .
Tamenaṃ khīṇāsavatthero hatthaṃP0.490 pasāretvā cīvarakaṇṇe gahetvā ‘ bhante , khīṇāsavassa sārajjaṃ nāma hotī ’ ti āha .
So tasmiṃ kāle attano puthujjanabhāvaṃ ñatvā ‘ avassayo me , āvuso dhammadinna , hohī ’ ti vatvā pādamūle ukkuṭikaṃ nisīdi .
‘ Bhante , tumhākaṃ avassayo bhavissāmiccevāhaṃ āgato , mā cintayitthā ’ ti kammaṭṭhānaṃ kathesi .
Thero kammaṭṭhānaṃ gahetvā caṅkamaṃ āruyha tatiye padavāre aggaphalaṃ arahattaṃ pāpuṇi .
Thero kira dosacarito ahosi .