16. Piṅgiyamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā
89. Soḷasame
P0.82 piṅgiyasuttaniddese – jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇoti so kira brāhmaṇo jarābhibhūto vīsavassasatiko jātiyā , dubbalo ca ‘‘ idha pādaṃ karissāmī ’’ ti aññatreva karoti , vinaṭṭhapurimachavivaṇṇo ca .Tenāha –
‘‘ jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo ’’ ti .
Māhaṃ
M0.75 nassaṃ momuho antarāvāti māhaṃ tuyhaṃ dhammaṃ asacchikatvā antarā eva avidvā hutvā anassiṃ .Jātijarāya idha vippahānan ti idheva tava pādamūle pāsāṇake cetiye vā jātijarāya vippahānaṃ nibbānaṃ dhammarasaṃ ahaṃ vijaññaṃ , taṃ me ācikkha .
Abaloti balavirahito .
Dubbaloti dubbalabalo .
Appabaloti parittabalo .
Appathāmoti parittavīriyo .
Vītavaṇṇoti parivattitachavivaṇṇo .
Vigatavaṇṇoti apagatachavivaṇṇo .
Vigacchitavaṇṇoti dūrībhūtachavivaṇṇo .
Yā sā purimā subhā vaṇṇanibhāti yā sā subhā sundarā purimakāle sati , sā vaṇṇanibhā etarahi antarahitā vigatā .
Ādīnavo pātubhūtoti upaddavo pāturahosi .
‘‘ Yā sā purimā subhā vaṇṇanibhā ’’ ti pāṭhaṃ ṭhapetvā ‘‘ yā subhā assā ’’ ti eke vaṇṇayanti .
Asuddhāti paṭalādīhi asuddhā .
Avisuddhāti timirādīhi avisuddhā .
Aparisuddhāti samantato phoṭapaṭalādīhi pariyonaddhattā aparisuddhā .
Avodātāti nappasannā pasannasadisā .
No tathā cakkhunā rūpe passāmīti yathā porāṇacakkhunā rūpārammaṇaṃ passāmi olokemi , tathā
V0.71 tena pakārena idāni na passāmi .Sotaṃ asuddhan tiādīsupi eseva nayo .
Māhaṃ nassan ti ahaṃ mā vinassaṃ .
90. Idāni yasmā piṅgiyo kāye sāpekkhatāya ‘‘ jiṇṇohamasmī ’’ tiādimāha
P0.83 .Tenassa bhagavā kāye sinehappahānatthaṃ ‘‘ disvāna rūpesu vihaññamāne ’’ ti gāthamāha .
Tattha rūpesūti rūpahetu rūpapaccayā .
Vihaññamāneti kammakāraṇādīhi upahaññamāne .
Ruppanti rūpesūti cakkhurogādīhi ca rūpahetuyeva janā ruppanti bādhiyanti .
Haññantīti ghaṭīyanti .
Vihaññantīti vihesiyanti .
Upavihaññantīti hatthapādacchedādiṃ labhanti .
Upaghātiyantīti maraṇaṃ labhanti .
Kuppantīti parivattanti .
Pīḷayantīti vighātaṃ āpajjanti .
Ghaṭṭayantīti ghaṭṭanaṃ pāpuṇanti .
Byādhitāti bhītā .
Domanassitāti cittavighātaṃ pattā .
Vemāneti nassamāne .
91. Evaṃ
M0.76 bhagavatā yāva arahattaṃ , tāva kathitaṃ paṭipattiṃ sutvā piṅgiyo jarādubbalatāya visesaṃ anadhigantvā ca puna ‘‘ disā catasso ’’ ti imāya gāthāya bhagavantaṃ thomento desanaṃ yācati . 92. Athassa bhagavā punapi yāva arahattaṃ , tāva paṭipadaṃ dassento ‘‘ taṇhādhipanne ’’ ti gāthamāha .
Taṇhādhipanneti taṇhāya vimuccitvā ṭhite .
Taṇhānugeti taṇhāya saha gacchante .
Taṇhānugateti taṇhāya anubandhante .
Taṇhānusaṭeti taṇhāya saha dhāvante .
Taṇhāya panneti taṇhāya nimugge .
Paṭipanneti taṇhāya avatthaṭe .
Abhibhūteti maddite .
Pariyādinnacitteti pariyādiyitvā gahitakusalacitte .
Santāpajāteti sañjātacittasantāpe .
Ītijāteti roguppanne .
Upaddavajāteti ādīnavajāte .
Upasaggajāteti uppannadukkhajāte .
Virajaṃ vītamalan ti ettha virajan ti vigatarāgādirajaṃ .
Vītamalan ti vītarāgādimalaṃ .
Rāgādayo hi ajjhottharaṇaṭṭhena rajo nāma , dūsaṭṭhena malaṃ nāma .
Dhammacakkhun ti katthaci paṭhamamaggañāṇaṃ
V0.72 , katthaci ādīni tīṇi maggañāṇāni , katthaci catutthamaggañāṇampi .Idha pana jaṭilasahassassa catutthamaggañāṇaṃ .
Piṅgiyassa tatiyamaggañāṇameva .
Yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ti vipassanāvasena evaṃ pavattassa dhammacakkhuṃ udapādīti attho .
Sesaṃ sabbattha pākaṭameva .
Evaṃ
P0.84 idampi suttaṃ bhagavā arahattanikūṭeneva desesi , desanāpariyosāne ca piṅgiyo anāgāmiphale patiṭṭhāsi .So kira antarantarā cintesi –
‘‘ evaṃ vicitrapaṭibhānaṃ nāma desanaṃ na labhati mayhaṃ mātulo bāvarī savanāyā ’’ ti .
Tena sinehavikkhepena arahattaṃ pāpuṇituṃ nāsakkhi .
Antevāsikā panassa sahassajaṭilā arahattaṃ pāpuṇiṃsu .
Sabbeva iddhimayapattacīvaradharā ehibhikkhuno ahesunti .
Saddhammappajjotikāya cūḷaniddesa-aṭṭhakathāya
Piṅgiyamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .