3. Chandasamādhisuttavaṇṇanā
825. Tatiye chandan ti kattukamyatāchandaṃ .
Nissāyāti nissayaṃ katvā , adhipatiṃ katvāti attho .
Padhānasaṅkhārāti padhānabhūtā saṅkhārā , catukiccasādhakasammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ .
Iti ayañca chandotiādīsu chando chandasamādhinā ceva padhānasaṅkhārehi ca , chandasamādhi chandena ceva padhānasaṅkhārehi ca , padhānasaṅkhārāpi chandena ceva chandasamādhinā ca samannāgatā
V3.285 .Tasmā sabbe te dhamme ekato katvā ayaṃ vuccati , bhikkhave , chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti vuttaṃ .
Iddhipādavibhaṅge ( vibha .437) pana ‘‘ yo tathābhūtassa vedanākkhandhotiādinā nayena
M3.287 imehi dhammehi samannāgatā sesaarūpino dhammā iddhipādāti vuttā .Apica imepi tayo dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi .
Kathaṃ ?
Chandañhi bhāvayato chando iddhi nāma hoti , samādhippadhānasaṅkhārā chandiddhipādo nāma .
Samādhiṃ bhāventassa samādhi iddhi nāma hoti , chandappadhānasaṅkhārā
P3.256 samādhiddhiyā pādo nāma .Padhānasaṅkhāre bhāventassa padhānasaṅkhārā iddhi nāma hoti , chandasamādhi padhānasaṅkhāriddhiyā pādo nāma , sampayuttadhammesu hi ekasmiṃ ijjhamāne sesāpi ijjhantiyeva .
Apica tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ pubbabhāgavasenāpi etesaṃ iddhipādatā veditabbā .
Paṭhamajjhānañhi iddhi nāma , paṭhamajjhānassa pubbabhāgaparikammasampayuttā chandādayo iddhipādo nāma .
Etenupāyena yāva nevasaññānāsaññāyatanā , iddhividhaṃ ādiṃ katvā yāva dibbacakkhuabhiññā , sotāpattimaggaṃ ādiṃ katvā yāva arahattamaggā nayo netabbo .
Sesiddhipādesupi eseva nayo .
Keci pana ‘‘ anibbatto chando iddhipādo ’’ ti vadanti .
Idha tesaṃ vādamaddanatthāya abhidhamme uttaracūḷavāro nāma āgato –
‘‘ Cattāro iddhipādā – chandiddhipādo , vīriyiddhipādo , cittiddhipādo , vīmaṃsiddhipādo .
Tattha katamo chandiddhipādo ?
Idha , bhikkhu , yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , yo tasmiṃ samaye chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando , ayaṃ vuccati chandiddhipādo .
Avasesā dhammā chandiddhipādasampayuttā ’’ ti ( vibha .457-458).
Ime
V3.286 pana lokuttaravaseneva āgatā .Tattha raṭṭhapālatthero chandaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi .
Soṇatthero vīriyaṃ dhuraṃ katvā ;
sambhutatthero cittaṃ dhuraṃ katvā , āyasmā mogharājā vīmaṃsaṃ dhuraṃ katvāti .
Tattha yathā catūsu amaccaputtesu
M3.288 ṭhānantaraṃ patthetvā rājānaṃ upanissāya viharantesu eko upaṭṭhāne chandajāto rañño ajjhāsayañca ruciñca ñatvā divā ca ratto ca upaṭṭhahanto rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ pāpuṇi .Evaṃ chandadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo .
Eko pana –
‘‘ divase divase upaṭṭhātuṃ na sakkomi , uppanne kicce parakkamena ārādhessāmī ’’ ti kupite paccante raññā
P3.257 pahito parakkamena sattumaddanaṃ katvā pāpuṇi .Yathā so , evaṃ vīriyadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo .
Eko ‘‘ divase divase upaṭṭhānampi urena sattisarasampaṭicchanampi bhāroyeva , mantabalena ārādhessāmī ’’ ti khattavijjāya kataparicayattā mantasaṃvidhānena rājānaṃ ārādhetvā pāpuṇi .
Yathā so , evaṃ cittadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo .
Aparo –
‘‘ kiṃ imehi upaṭṭhānādīhi , rājāno nāma jātisampannassa ṭhānantaraṃ denti , tādisassa dento mayhaṃ dassatī ’’ ti jātisampattimeva nissāya ṭhānantaraṃ pāpuṇi .
Yathā so , evaṃ suparisuddhaṃ vīmaṃsaṃ nissāya vīmaṃsadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabboti .
Imasmiṃ sutte vivaṭṭapādakaiddhi kathitā .