14. Cuddasamo paricchedo
Rūpāvacarasamādhibhāvanāniddesavaṇṇanā
789-93.
Hitānayan ti
V1.95 hitāvahaṃ .Mānasañca sugatan ti suṭṭhu pavattamānasañca .
Madhurā atthavaṇṇanā etassāti madhuratthavaṇṇanaṃ .
Uttaraṃ tu manussānaṃ , dhammato ñāṇadassanan ti manussānaṃ lokiyadhammato uttaribhūtañāṇadassanalokuttaraṃ .
Saṅkassarasamācāreti saṅkāya kaṅkhāya saritabbasamācāre .
Acchiddaṃ akkhaṇḍaṃ akammāsaṃ .
Atthakāmenāti attano hitakāmena .
797. Duvidhalakkhaṇaṃ cārittavārittalakkhaṇaṃ .
805. Tesaṃ caritānaṃ vomissakanayā .
807. Savaṇṇakasiṇāti nīlapītaodātalohitavaṇṇakasiṇā .
808. Taṃ
M0.116 ekakaṃ ānāpānaṃ assāsapassāso . 809-10.
Maraṇūpasamāyuttā satīti maraṇānussati upasamānussati .
Āhāranissitasaññāti āhāre paṭikūlasaññā .
Dhātuvavatthānan ti catudhātuvavatthānaṃ .
811-2.
Anukūlā ime sabba-caritānanti vaṇṇitāti yaṃ kammaṭṭhānaṃ saddhācaritassa anukūlaṃ , tameva paññācaritassa anukūlanti adhippāyo .
Idaṃ sabbaṃ pana vacanaṃ ekantavipaccanīkabhāvato ekantapaṭipakkhabhāvato atisappāyato vuttaṃ , iti vibhāvinā ñeyyaṃ .
835. Vipassanābhavasampatti-sukhānaṃ paccayā siyuṃ vipassanāsampattisukhānaṃ bhavasampattisukhānaṃ paccayā siyuṃ .
838. Sammaṭṭhānaṃ
V1.96 manobhunoti manobhuhadayo tassa hadayassa sammaṭṭhānaṃ . 844. Pattukāmena dhīmatā kasiṇaṃ kattabbaṃ .
845. Saṃhāriman ti ito cito ca haritabbakasiṇaṃ .
Tatraṭṭhakan ti tasmiṃ ṭhāne ṭhitaṃ ito cito ca anāharitabbaṃ kasiṇaṃ .
849. Vivaṭṭaṃ pana micchatāti nibbānaṃ icchantena vidatthicaturaṅgulaṃ vaṭṭaṃ kātuṃ taṃ kasiṇaṃ vaṭṭati .
851-2.
Hatthapāsappamāṇasmiṃ , tamhā kasiṇamaṇḍalāti tato kasiṇamaṇḍalato hatthapāsappamāṇasmiṃ padese vidatthicaturaṅgule ucce .
Parimukhaṃ satin ti kammaṭṭhānābhimukhaṃ satiṃ .
853-4.
Nekkhamman ti jhānaṃ .
Khemato daṭṭhuṃ disvā ahaṃ imāya paṭipattiyā addhā ekantena pavivekasukhassa nibbānasukhassa bhāgī assaṃ bhaveyyaṃ .
856. So
M0.117 kasiṇassa vaṇṇo tena yoginā na pekkhitabbo , kasiṇassa lakkhaṇaṃ na pekkhitabbaṃ ussadassa vasena vaṇṇaṃ amuñcitvā . 860. Evaṃ iminā vuttappakārena ekaggacetaso ekaggacittassa yogino nimīletvā āvajjantassa yathā yena pakārena kammaṭṭhānaṃ hoti ummīlite kālepi , tathā tena pakārena taṃ kammaṭṭhānaṃ āpāthaṃ yāti ce yadi āgacchati , uggahameva uggahanimittaṃ .
864. Pādānaṃ dhovane papañcaparihāratthaṃ .
Ekatalikāti ekatalamattā .
865. Taṃ saṃhārimaṃ kasiṇamādāya .
866. Samannāharitabban ti
V1.97 kammaṭṭhānaṃ sumanena āharitabbaṃ , manasikātabbanti attho .Takkāhaṭan ti vitakkena āhaṭaṃ phusitaṃ kare kareyya .
868. Tan ti taṃ nimittaṃ .
871-4.
Imassāti paṭibhāganimittassa .
Purimassāti uggahanimittassa .
Ko pana ayaṃ viseso ?
Thavikā nīharitaṃ ādāsamaṇḍalaṃ majjitaṃ viya .
Toyade kāḷameghe setabalākā viya .
Tadā taṃ uggahanimittaṃ padāletvāva niggataṃ paṭibhāganimittaṃ .
Tato uggahanimittato .
Tan ti taṃ paṭibhāganimittaṃ .
Saṇṭhānavantañca vaṇṇavantañca na ca upaṭṭhākāramattaṃ .
Paññajan ti paññāya jātaṃ .
877-8.
Upacārakkhaṇe tassāti tassa samādhino upacārakkhaṇe .
Nīvaraṇappahānena samādhino paṭilābhakkhaṇe pana aṅgānaṃ vitakkādīnaṃ pātubhāvena iti dvīhi ākārehi .
879. Dvinnaṃ
M0.118 samādhīnan ti upacārappanāsamādhīnaṃ . 882. Cakkavattiyagabbhova ratanaṃ viya assa anena sudullabhaṃ .
884. Ayan ti paṭisandhisanthāro .
891-2.
Samataṃ vīriyassevāti vīriyasamabhāvaṃ .
Layaṃ līnabhāvaṃ īsakampi yantaṃ gacchantaṃ mānasaṃ āvajjanacittaṃ .
895-9.
Bhavaṅgaṃ pana pacchijja ucchinditvā tadeva pathavīkasiṇaṃ ārammaṇaṃ katvā yogino manodvāramhi jāyati .
Tatoti āvajjanato tatrevārammaṇe tasmiṃ pathavīkasiṇasaṅkhāte ārammaṇe tassa yogino javanāni cattāri vā pañca vā jāyante .
Avasāne ekaṃ javanamānasaṃ rūpāvacarikaṃ hoti , tasmiṃ rūpāvacarike vitakkādayo aṅgā .
Aññehi aññesaṃ cittānaṃ aññehi vitakkādīhi balavatarā honti .
Tāni appanābhāvaṃ appattāni appanācetaso
V1.98 parikammopacārato parikammabhāvato parikammānīti vuccante , upacārabhāvato upacārānīti ca vuccante .Tāni javanāni appanāyānulomattā anulomāni eva ca vuccanti .
Ettha anulomakesu yaṃ sabbantimaṃ javanaṃ , taṃ gotrabhūti pavuccati .
901. Gotrabhu diṭṭhan ti gotrabhu nāma uddiṭṭhaṃ .
904-5.
Purimehi javanehi yaṃ āsevanaṃ , taṃ balavapaccayaṃ laddhā labhitvā chaṭṭhaṃ javanaṃ , sattamaṃ vā javanaṃ appeti .
Iti vacanaṃ pavuccati , ettha vāde godatto nāma ābhidhammiko ācariyo āha .
Chinnataṭe mukhaṃ yassa chinnataṭamukho .
908. Paccavekkhaṇā
M0.119 hetu yassa āvajjanassāti paccavekkhaṇahetukaṃ . 911-2.
Kāmacchandassa nānāvisaye paluddhassa .
Cetaso ekasmiṃ visaye samādhānena samādhi .
915. Sayañca atisantato sukhaṃ avūpasantasabhāvassa uddhaccakukkuccadvayassa paṭipakkhato vuttaṃ .
917. Pañcaṅgavippayuttan ti pañcanīvaraṇavippayuttaṃ .
Pañcaṅgasaṃyutan ti vitakkādīhi yuttaṃ .
920-1.
Vepullan ti kammaṭṭhānassa vipulabhāvaṃ .
Tañca paṭibhāganimittaṃ upacāraṃ vicāretvā vaḍḍhetuṃ vaṭṭati .
928-31.
Pamādayoginoti pamādavasena yogisampannassa kāmasahagatā saññāmanakkārā manasikārā ce caranti , tassa yogino taṃ jhānaṃ hānabhāgiyaṃ hoti .
Sati santiṭṭhate tasmiṃ , santā tadanudhammatā tasmiṃ paṭhamajjhāne tadanudhammatā tassa paṭhamajjhānassa anurūpā sati nikanti santā saṃvijjamānā santiṭṭhate santiṭṭhati , taṃ jhānaṃ mandassa yogino ṭhitibhāgiyaṃ hoti , ṭhitiṃ bhajati .
Visesabhāgiyaṃ hoti , visesaṃ dutiyādibhāvanaṃ pāpuṇātīti attho .
Nibbidāsaṃyutā
V1.99 saññā , manakkārāti nibbidāvipassanāsaṃyuttā saññāmanakkārā .Nibbedhabhāgiyan ti lokuttarabhāgiyaṃ , lokuttaramaggabhāgiyanti attho .
933. Ayaṃ samāpatti āsannākusalārayo āsannākusalārikā yasmā takkacārānaṃ thūlattā ca , tasmā kāraṇā ayaṃ samāpatti aṅgadubbalā .
935. Nikantin ti taṇhaṃ .
Pariyādāyāti sosāpetvā .
936. Vidhināti
M0.120 pubbe vuttavidhinā .Satassāti satisampannassa .
938. Nimittaṃ tu tadeva cāti tameva paṭhamanimittaṃ ‘‘ pathavī pathavī ’’ iti evaṃ manasā karontassa .
943. Sampasādanan ti saddhā .
Majjhattan ti tatramajjhattatā .
944. Duvaṅgahīnan ti vitakkavicārahīnaṃ .
948. Pīti nāma cetaso cittassa uppilāpanaṃ uppilāpitattaṃ yato yasmā kāraṇā .
961-2.
Āsannapītidosāti pītiyeva dosā .
Ettha etasmiṃ tatiyajjhāne yadeva yaṃ eva sukhaṃ iti evaṃ sukhaṃ cetaso ābhogo manasikāro .
Evaṃ iminā pakārena sukhassa thūlattā ayaṃ samāpatti aṅgadubbalā hoti .
974-5.
Sukhaṃ upekkhāya āsevanaṃ pana na hoti yasmā upekkhāya āsevanaṃ pana na hoti , yasmā upekkhāsahagatāni javanāni javanti , tasmā catutthajjhānaṃ upekkhāsahagataṃ samudīritaṃ .
976. Dutiyajjhānaṃ dvidhā dvīhi koṭṭhāsehi ṭhitaṃ .
979. Ayaṃ
V1.100 abhidhammāvatāro sumadhuravarataravacano kaṃ nu janaṃ neva rañjayati , atinisitavisado buddhippacāro yassa so atinisitavisadabuddhippacāro , so tena janena vedanīyo jānitabbo .Iti abhidhammāvatāraṭīkāya
Rūpāvacarasamādhibhāvanāniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .
Cuddasamo paricchedo .