Bhedasaṅgahavibhāgo
123.
Evaṃ bhedasabhāvesu , tesveva puna saṅgahaṃ ;
Sabhāvatthavisesehi , pavakkhāmi ito paraṃ .
124.
Asādhāraṇañāṇehi , satthā vatthuvivecako ;
Saṅgahetvā sabhāgehi , dhamme dassesi cakkhumā .
125.
Diṭṭhibhinivesaṭṭhena , yathābhūtasabhāvato ;
Paramāmasaticcekā , parāmāsoti bhāsitā .
126.
Kilesāsucibhāvena , vaṇassāvaraso viya ;
Ālimpantāva santānaṃ , savantīti pakāsitā .
127.
Kāmataṇhā bhavataṇhā , diṭṭhāvijjāti āsavā ;
Cattāro āsavaṭṭhena , tayo dhammā sabhāvato .
128.
Etevo
M0.13 ghāti vuttāva , dvārālambābhivāhino ;Ottharitvā parābhūte , harantā pāṇino bhave .
129.
Yogāti
V0.14 cāhu te eva , pāṇino bhavayantake ;Dvārālambābhisambandhā , yantabandhāva yojitā .
130.
Santānamadhigaṇhantā , māluvāva mahātaruṃ ;
Gaṇhantā daḷhamālambaṃ , maṇḍūkamiva pannago .
131.
Kāmataṇhā ca diṭṭhi ca , upādānā catubbidhā ;
Diṭṭhi diṭṭhisīlabbata-mattavādoti bheditā .
132.
Kāyena kāyaṃ ganthentā , duppamuñcānuveṭhino ;
Kathitā kāyaganthāti , taṇhābyāpādadiṭṭhiyo .
133.
Sīlabbataparāmāso , iti diṭṭhi vibheditā ;
Idaṃsaccābhiniveso , iti cevaṃ catubbidhā .
134.
Nekkhammaṃ palibodhentā , bhāvanāparipanthakā ;
Santānamaṇḍakosāva , pariyonandhakāti ca .
135.
Kāmacchando ca byāpādo , thinamiddhañca saṃsayo ;
Avijjuddhaccakukkuccamiti nīvaraṇā matā .
136.
Āgāḷhaṃ pariyādāya , ogayhanuppavattino ;
Yopparogāva santāna-manusentīti bhāsitā .
137.
Kāmarāgo bhavarāgo , paṭigho mānadiṭṭhiyo ;
Kaṅkhāvijjāti satteva , cha dhammā nusayā matā .
138.
Dvārālambaṇabandhena , pāṇīnaṃ bhavamaṇḍale ;
Saṃyojanāni vuttāni , pāsabandhāva pakkhinaṃ .
139.
Kāmarūpārūparāgā , paṭigho mohasaṃsayo ;
Diṭṭhi sīlabbataṃ māno , uddhaccena dasā bhave .
140.
Rūpārūparāguddhaccaṃ , abhidhamme vinā puna ;
Bhavarāgissa maccheraṃ , gahetvā dasadhā siyuṃ .
141.
Saṃklepayanti
M0.14V0.15 santānaṃ , upaghātenti pāṇino ;Sahajāteklesentīti , kilesāti pakāsitā .
142.
Lobho doso ca moho ca ,
Diṭṭhi māno ca saṃsayo ;
Thināhirikanottappa-
Muddhaccena siyuṃ dasa .
143.
Navasaṅgahitā ettha , diṭṭhilobhā pakāsitā ;
Sattasaṅgahitāvijjā , paṭigho pañcasaṅgaho .
144.
Catusaṅgahitā kaṅkhā , mānuddhaccā tisaṅgahā ;
Dukasaṅgahitaṃ thīnaṃ , kukkuccamekasaṅgahaṃ .
145.
Dvidhāhirikanottappa-missāmacchariyaṃ tathā ;
Iccevaṃ dasadhā vuttā , pāpakesveva saṅgahā .
146.
Parāmāsāsavoghā ca , yogupādānaganthato ;
Nīvāraṇānusayato , saṃyojanakilesato .
147.
Cuddaseva tu saṅkhepā , sattapaññāsa bhedato ;
Yathādhammānusārena , cittuppādesu yojaye .
148.
Tatopare noparāmā-sādibheditasaṅgahā ;
Cittaṃ cetasikaṃ rūpaṃ , nibbānamiti dīpaye .
149.
Iccākusaladhammānaṃ , ñatvā saṅgahamuttaraṃ ;
Missakā nāma viññeyyā , yathāsambhavato kathaṃ ;
150.
Lobho doso ca moho ca ,
Ekantākusalā tayo ;
Alobhādosāmoho ca ,
Kusalābyākatā tathā .
151.
Pādapasseva
V0.16 mūlāni , thirabhāvāya paccayā ;Mūlabhāvena dhammānaṃ , hetū dhammā cha dīpitā .
152.
Vitakko
M0.15 ca vicāro ca , pīti cekaggatā tathā ;Somanassaṃ domanassaṃ , upekkhāti ca vedanā .
153.
Āhaccupanijjhāyantā , nijjhānaṭṭhena paccayā ;
Jhānadhammāti satthāha , pañca vatthusabhāvato .
154.
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo , vāyāmo viratittayaṃ ;
Sammāsati samādhī ca , micchādiṭṭhi ca sambhavā .
155.
Sammāmicchā ca nīyantā , niyyānaṭṭhena paccayā ;
Maggaṅgā dvādasakkhātā , nava dhammā sabhāvato .
156.
Attabhāvaṃ pavattentā , ojaṭṭhamakavedanaṃ ;
Paṭisandhināmarūpa-māharantā yathākkamaṃ .
157.
Kabaḷīkāro āhāro ,
Phasso sañcetanā tathā ;
Viññāṇamiti cattāro ,
Āhārāti pakāsitā .
158.
Dhammānaṃ sahajātānaṃ , indriyaṭṭhena paccayā ;
Attānamissaraṭṭhena , anuvattāpakā tathā .
159.
Saddhā ca sati paññā ca , vīriyekaggatāpi ca ;
Vedanā jīvitaṃ cittaṃ , aṭṭha rūpindriyāni ca .
160.
Kathaṃ jīvitamekaṃ tu , sukhaṃ dukkhanti vedanā ;
Somanassaṃ domanassaṃ , upekkhāti ca bheditā .
161.
Paññādimaggenaññāta-ññassāmītindriyaṃ bhave ;
Majjhe aññindriya mante , aññātāvindriyaṃ tathā .
162.
Soḷaseva
V0.17 sabhāvena , indriyaṭṭhavibhāgato ;Indriyānīti vuttāni , bāvīsati vibhāvaye .
163.
Daḷhādhiṭṭhitasantānā
M0.16 , vipakkhehi akampiyā ;Balavantasabhāvena , baladhammā pakāsitā .
164.
Saddhā sati hirottappaṃ , vīriyekaggatā tathā ;
Paññāhirikānottappa-miccevaṃ navadhā matā .
165.
Jeṭṭhā pubbaṅgamaṭṭhena , puññāpuññapavattiyaṃ ;
Paccayādhippateyyena , sahajānaṃ yathārahaṃ .
166.
Cattāro dhipatī vuttā , ādhippaccasabhāvato ;
Chando cittañca vīriyaṃ , vīmaṃsāti ca tādinā .
167.
Pañcasaṅgahitā paññā , vāyāmekaggatā pana ;
Catusaṅgahitā cittaṃ , sati ceva tisaṅgahā .
168.
Saṅkappo vedanā saddhā , dukasaṅgahitā matā ;
Ekekasaṅgahā sesā , aṭṭhavīsati bhāsitā ;
Iccevaṃ sattadhā bhedo , vutto missakasaṅgaho .
169.
Hetujhānaṅgamaggaṅgā , āhārindriyato tathā ;
Balādhippatito ceva , puññāpuññādimissatā ;
Chattiṃseva sabhāvena , catusaṭṭhi pabhedato .
170.
Iccevaṃ saṅgahetvāna , vibhāveyya tato paraṃ ;
Cittuppādapabhedesu , yathāsambhavato kathaṃ .
171.
Sitāvajjanaviññāṇaṃ , sampaṭicchanatīraṇā ;
Aṭṭhārasāhetukāva , momūhā ekahetukā .
172.
Sesā tu kusalā ñāṇaviyuttā ca dvihetukā ;
Cittuppādāpare satta-cattālīsa tihetukā .
173.
Pañcaviññāṇamajjhānaṃ
V0.18 , dvijhānaṅgikamīritaṃ ;Catutthapañcamajjhānaṃ , tijhānaṃ tatiyaṃ matā .
174.
Catujhānaṃ tu dutiyaṃ , kāme ca sukhavajjitā ;
Pañcajhānaṃ tu paṭhamaṃ , kāme ca sukhitā matā .
175.
Paṭhamānuttaraṃ
M0.17 jhānaṃ , aṭṭhamaggaṅgikaṃ mataṃ ;Sattamaggaṅgikaṃ nāma , sesajhānamanuttaraṃ .
176.
Lokiyaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ , tathā kāme tihetukā ;
Pañcamaggaṅgikā nāma , cittuppādā pakāsitā .
177.
Sesaṃ mahaggataṃ jhānaṃ , sampayuttā ca diṭṭhiyā ;
Ñāṇena vippayuttā ca , catumaggaṅgikā matā .
178.
Paṭighuddhaccayuttā ca , vippayuttā ca diṭṭhiyā ;
Timaggaṅgaṃ dumaggaṅgaṃ , kaṅkhitaṃ samudīritaṃ .
179.
Na hontāhetuke maggā , cittaṭṭhiti ca kaṅkhite ;
Viditā niyatatā ca , lokiyesu na uddhaṭā .
180.
Kāmesu kabaḷīkāro , anāhāro asaññino ;
Cittuppādesu sabbattha , āhārattayamīritaṃ .
181.
Indriyāni vibhāveyya , navadhānuttare budho ;
Aṭṭhadhā samudīreyya , lokiyesu tihetuke .
182.
Sattadhā pana ñāṇena , vippayutte pakāsaye ;
Sitavoṭṭhabbanāpuññe , pañcadhā kaṅkhite pana .
183.
Catudhā tividhā sese , cittuppāde samīraye ;
Tihetukā sattabalā , chabalā tu duhetukā .
184.
Catubalā akusalā , kaṅkhitaṃ tibalaṃ mataṃ ;
Dvibalaṃ sitavoṭṭhabba-mabalaṃ sesamīritaṃ .
185.
Javanedhipatīnaṃ
V0.19 tu , yo koceko tihetuke ;Dvihetuke vā kusale , vīmaṃsā nopalabbhati .
186.
Lokiyesu vipākesu ,
Mohamūle ahetuke ;
Yathāsambhavavuttittā ,
Natthādhipati kocipi .
187.
Sambhoti
M0.18 kāyaviññāṇe , puññapāke sukhindriyaṃ ;Dukkhindriyampi tattheva , pāpapākamhi bhāsitaṃ .
188.
Santīraṇañca hasanaṃ , somanassāni soḷasa ;
Paṭhamādicatujjhānaṃ , somanassayutaṃ bhave .
189.
Domanassayuttā dveva , cittuppādā pakāsitā ;
Tadaññe pana sabbepi , pañcapaññāsupekkhakā .
190.
Vedanāsampayogañca , vinibbhujjevamaṭṭhadhā ;
Hetuyogādibhedehi , cittuppādā pakāsitā .
191.
Taṃtaṃviyogabhedañca , paccekamatha missitaṃ ;
Yathāvuttānusārena , yathāsambhavato naye .
192.
Iccevaṃ pana yojetvā , cittuppādesu missakaṃ ;
Tato ñeyyā visuddhā ca , bodhipakkhiyasaṅgahā .
193.
Kāye ca vedanācitte , dhammesu ca yathārahaṃ ;
Asubhaṃ dukkhamanicca-manattāti supaṭṭhitā .
194.
Sammāsati paniccekā , kiccagocarabhedato ;
Satipaṭṭhāna nāmena , cattāroti pakāsitā .
195.
Uppannānuppannapāpa-pahānānuppādanāya ca ;
Anuppannuppannehi vā , nibbattiabhivuddhiyā .
196.
Padahantassa
V0.20 vāyāmo , kiccābhogavibhāgato ;Sammappadhāna nāmena , cattāroti pakāsitā .
197.
Iddhiyā pādabhūtattā , iddhipādāti bhāsitā ;
Chando cittañca vīriyaṃ , vīmaṃsāti catubbidhā .
198.
Pañca saddhā sati paññā , vīriyekaggatā tathā ;
Indriyāni ndriyaṭṭhena , balaṭṭhena balāni ca .
199.
Sati dhammavicayo ca , tathā vīriyapītiyo ;
Passaddhekaggatāpekkhā , bujjhantassaṅgabhāvato .
200.
Bojjhaṅgāti
M0.19 visesena , satta dhammā pakāsitā ;Niyyānaṭṭhena maggaṅgā , sammādiṭṭhādiaṭṭhadhā .
201.
Chasaṅgahettha vāyāmo , satipaññā samīritā ;
Pañcasaṅgahitā nāma , samādhi catusaṅgaho .
202.
Saddhā dusaṅgahā vuttā , sesā ekekasaṅgahā ;
Iccevaṃ sattadhā bhedo , bodhipakkhiyasaṅgaho .
203.
Satipaṭṭhānasammappadhānato iddhipādato ;
Indriyabalabojjhaṅgā , maggabhedā ca bhāsitā .
204.
Chando cittamupekkhā ca , saddhāpassaddhipītiyo ;
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo , vāyāmo viratittayaṃ .
205.
Sammāsati samādhīti , dīpitā bodhipakkhiyā ;
Cuddasā dhammato honti , sattatiṃsa pabhedato .
206.
Yehi dhammehi bujjhanto , saccāni paṭivijjhati ;
Samattānuttare honti , na vā saṅkappapītiyo .
207.
Pubbabhāgepi labbhanti , lokiyamhi yathārahaṃ ;
Nibbedhabhāvanākāle , chabbisuddhipavattiyaṃ .
208.
Iccevaṃ
V0.21 tividhā bhedaṃ , vibhāveyya yathārahaṃ ;Sabhāvabhedabhinnānaṃ , sabhāgatthehi saṅgahaṃ .
209.
Bhedasaṅgahavidūhi vaṇṇitaṃ , bhedasaṅgahavimuttisāsane ;
Bhedasaṅgahanayatthamuttamaṃ , bhedasaṅgahamukhaṃ pakāsitaṃ .
210.
Dhammasabhāvavibhāgabudhevaṃ , dhammadisampatisāsanadhamme ;
Dhammavibhūtivibhūsitacittā , dhammarasāmatabhāgi bhavanti .
Iti nāmarūpaparicchede bhedasaṅgahavibhāgo nāma
Tatiyo paricchedo .