Sesakammaṭṭhānavibhāgo

1298.

ByāpādādīnavaṃM0.111V0.118 disvā , khemabhāvañca khantiyaṃ ;

Appamaññā tu bhāvento , vineyya paṭighaṃ kathaṃ .

1299.

Cetosantāpano kodho ,

Sampasādavikopano ;

Virūpabībhacchakaro ,

Mukhavaṇṇappadhaṃsano .

1300.

Sīlakālussiyuppādo , cittavikkhepasambhavo ;

Paññāpajjotaviddhaṃsī , paṭipattivibandhako .

1301.

Apāyekāyano maggo , pāpakaṇṭakabandhako ;

Dhammamaggasamucchedī , maggadvārapidhānako .

1302.

Yasovaṇṇavisaṅkhāro , guṇamūlappabhañjako ;

Dukkhadhammasamodhāno , byasanopaddavākaro .

1303.

Dunnimittamidaṃ jātaṃ , sabbasampattidhaṃsanaṃ ;

Dhūmaketusamuppādo , sabbalokavināsako .

1304.

Sabbakalyāṇadhammānaṃ , avamaṅgalamuṭṭhitaṃ ;

Hitārambhasamugghātī , antarāyasamāgamo .

1305.

Sabbākārapaṭikkūlaṃ , sabbaviddesakāraṇaṃ ;

Vipattimukhamuppannaṃ , amittajanapatthitaṃ .

1306.

SapattakaraṇaṃV0.119 ghoraṃ , sabbānatthavidhāyakaṃ ;

Bhayamantarato jātaṃ , taṃ jano nāvabujjhati .

1307.

Khuradhāraṃ lihantāva , gilantāva hutāsanaṃ ;

Tittalābuṃva khādantā , gaṇhantādittamāyudhaṃ .

1308.

Byāpādamattasambhava-mattaghaññāyaM0.112 kevalaṃ ;

Upalāḷenti dummedhā , ghoramāsīvisaṃ yathā .

1309.

Dosatejena rukkhova , susirāruḷhapāvako ;

Antonudayhamānāpi , vipphandanti vighātino .

1310.

Nāvabujjhanti dummedhā , cetosaṅkappavāyunā ;

Ukkāmukhāmivāditta-mujjalantā punappunaṃ .

1311.

Bhayamaggasamāruḷhā , khemamaggavirodhino ;

Byāpannā kibbisākiṇṇā , atthadvayavirodhino .

1312.

Anāthā sallakāviddhā , visaṭṭā anusocino ;

Andhā viya migāraññe , bhamanti hatacakkhukā .

1313.

Asaṃvihitakammantā , bālā kodhavasānugā ;

Khippaṃ lakkhiṃ pariccattā , yasobhogehi dhaṃsare .

1314.

Duppaṭippāditārambhā , kodhasaṅkhobhamohitā ;

Dhammāmatarasassādaṃ , na vindanti aviddasu .

1315.

Bahvādīnavamicceva-manto byādhimivuṭṭhitaṃ ;

Jātānalamivucchaṅge , ajjhupekkhanti dujjanā .

1316.

Codayamānā dukkhehi , klesāciṇṇamalīmahā ;

Pāpakammehi pūrentā , senti maccupathe ciraṃ .

1317.

Tamevaṃ paṭisaṅkhāya , paṭighaṃ pana yoniso ;

Vāḷamigaṃva dhāvantaṃ , āvisantaṃva rakkhasaṃ .

1318.

PāvakaṃvaV0.120 paribyuḷhaṃ , bhāyamānassa yogino ;

Sotthibhāvāya khemanta-mupaññattaṃ mahesinā .

1319.

Mātā kalyāṇadhammānaṃ , khamā nāma mahiddhikā ;

Samappavatti sattesu , sabbasampattisādhikā .

1320.

KodhānalajalāsekoM0.113 ,

Sokopāyāsanāsanaṃ ;

Āghātasallaniddhārī ,

Upanāhavimocanaṃ .

1321.

Vaṇṇakittisamuṭṭhānaṃ , guṇamūlābhisevanaṃ ;

Apārutamukhaṃveta-matthadvayasamiddhiyā .

1322.

Vighātapariyādāna-māsavānamasesato ;

Paṭipassambhanaṃ ceto-pītikaraṇacandanaṃ .

1323.

Sabbadukkhasamugghāti , sukhupaṭṭhānamuttamaṃ ;

Byasanodayavicchedo , bhayabheravaniggamo .

1324.

Cetopasādasandhāno , pāsādikaphalāvaho ;

Pavaro bodhisambhāro , narānaranisevito .

1325.

Pāpakantāranitthāro , caturāpāyarodhako ;

Dvārāvāpuraṇañcetaṃ , devalokūpapattiyā .

1326.

Paññāsīlasamādhānaṃ , paṭipattivisodhano ;

Piyaṅkaro sommabhāvo , dullabho bahupatthito .

1327.

Klesasaṅkhobhavikkhepa-vipphandapaṭibandhanaṃ ;

Titikkhāguṇamakkhāta-mārakkhavidhimattano .

1328.

Vihiṃsāratisārambha-paṭirodhavimocanaṃ ;

Verikibbisaviddhaṃsī , lokānuggahakāraṇaṃ .

1329.

DhammapajjotakaraṇaṃV0.121 , saṃyogamalasodhanaṃ ;

Sammohatimiruddhāri , sampattipaṭipādanaṃ .

1330.

Iccattatthaṃ paratthañca , sampādetvā khamāparo ;

Sādheti sabbasampatti-midha ceva parattha ca .

1331.

TitikkhāguṇasampannoM0.114 , pāṇabhūtānukampako ;

Anākulitakammanto , sorato sakhilo suci .

1332.

Nivāto samitācāro , subhago piyadassano ;

Paṭisaṅkhābalappatto , dhitimā matipāṭavo .

1333.

Akkhobho adhivāsento ,

Sabbānatthe parissaye ;

Bhīmasaṅgāmāvacaro ,

Hatthināgova sobhati .

1334.

Itthaṃ samantato bhaddaṃ , titikkhaṃ paccavekkhato ;

Passambheti samuṭṭhāya , khamā byāpādasambhamaṃ .

1335.

Dibbosadhamivātaṅkaṃ , meghajjavaṃ hutāsanaṃ ;

Khippamantaradhāpeti , titikkhā kodhamattano .

1336.

Tatonekaguṇopetaṃ , nekadosappabhañjanaṃ ;

Khantidhammamadhiṭṭhāya , pasannadhīramānaso .

1337.

Bhāveyya paṭhamaṃ tāva , mettābhāvana muttamaṃ ;

Attānamupamaṃ katvā , sattesu hitavuḍḍhiyā .

1338.

Sabbe sattā ca pāṇā ca , bhūtā jīvā ca puggalā ;

Abyāpajjā tathāverā , anīghā ca sukhedhino .

1339.

Vijjāsampattibhogehi , pavaḍḍhantu yasassino ;

Parivārabalappattā , bhayopaddavavajjitā .

1340.

SakhilāV0.122 sukhasambhāsā , aññamaññāvirodhino ;

Modantu suhitā sabbe , mā kiñci pāpamāgamā .

1341.

Saddhāpāmojjabahulā , dānasīlamahussavā ;

Guṇabhūsitasantānā , āyuṃ pālentanāmayaṃ .

1342.

SammādiṭṭhiṃM0.115 purodhāya , saddhammapaṭipattiyā ;

Ārādhentu hitopāya-maccantaṃ sukhasādhanaṃ .

1343.

Iti nānappakārena , sattesu hitamānasaṃ ;

Mātāva piyaputtamhi , pavatteyya nirantaraṃ .

1344.

Sinehaṃ parivajjento , byāpādañca vināsayaṃ ;

Parisuddhena cittena , hitakāmova kevalaṃ .

1345.

Mettāya mitte majjhatte , verike ca yathākkamaṃ ;

Karonto sīmasambhedaṃ , attani ca samaṃ phare .

1346.

Āsevantassa tassevaṃ , hitābhogasamāhitaṃ ;

Sattapaññattimārabbha , samādhiyati mānasaṃ .

1347.

Tato anīgho ekaggo , upasantamanoratho ;

Jhānattikaṃ catukkaṃ vā , mettācetovimuttiyā .

1348.

Bhūmidesadisāsatta-bhedabhinnesu odhiso ;

Yathāsambhavamappeti , sabbasattesvanodhiso .

1349.

Tadevamekasattamhi , paricchedaniyāmato ;

Bahukesu ca sattesu , sabbesu ca pavattati .

1350.

Tathāsevitasantāno ,

Mettācetovimuttiyā ;

Karuṇābhāvanā yoga-

Mārabheyya tato paraṃ .

1351.

SattānaṃV0.123 dukkhitākāra-māvajjitvāna yoniso ;

‘‘ Aho dukkhā vimuccantu , sabbe sattā ’’ ti cintayaṃ .

1352.

Kathaṃ māṇavakoyañca , bhayabheravakampito ;

Byasanopaddavāviddho , vipphandati vighātavā .

1353.

Tathā hete vimosāya , paṭipannā virodhino ;

Sabyāpajjā vihaññanti , cetodukkhasamappitā .

1354.

AthaññeM0.116 paridevanti , vipattivinipātikā ;

Padhupāyikasaṅkappā , sokopāyāsabhāgino .

1355.

Athāpare parābhūtā , kāmaklesavasīkatā ;

Mohandhakārapakkhantā , sattā gacchanti duggatiṃ .

1356.

Te tattha kaṭukaṃ ghoramanubhontā sakaṃ phalaṃ ;

Dukkhasūlasamāviddhā , bāhā paggayha kandare .

1357.

Dīgharattādhimuttāya , devalokasamiddhiyā ;

Devakāyā vihāyanti , akāmā parivattino .

1358.

Cirakālaṃ jalitvāna , sūriyova nabhantare ;

Brahmānopi patanteva , brahmalokāparāyaṇā .

1359.

Khandhapañcakamiccevaṃ , dukkhāgāraṃ samubbahaṃ ;

Nānāgatīsu vikkhittaṃ , pāṇajātaṃ vihaññati .

1360.

Anāthamanayāpannaṃ , parihānibhayākulaṃ ;

Vātamaṇḍalikakkhittapakkhīva parivattati .

1361.

Iti disvāna sutvā vā , sambhāvetvāna vā puna ;

Dukkhāpagamamicchanto , dukkhāpagama patthayaṃ .

1362.

Sukhitesu ca medhāvī , dukkhākāramanussaraṃ ;

Pavatteyya dayāpanno , karuṇābhāvanappanaṃ .

1363.

‘‘ AhoV0.124 sattā vimuccantu , dukkhadhammehi sabbathā ;

Sādhu samentupāyāsā , sokā ca paridevanā .

1364.

‘‘ Khīyantu pāpadhammā ca , passambhentāmayā tathā ;

Saṃklesā palibodhā ca , samucchijjantu pāṇinaṃ .

1365.

‘‘ Byāpādā ca vihāyantu , vinivattantupaddavā ;

Byasanāni vinassantu , vigacchantu vipattiyo .

1366.

‘‘ VihesāM0.117 ca vighātā ca , khīyantu bhayabheravā ;

Paṭikkamantu vissaṭṭhā , sotthiṃ passantu pāṇino ’’.

1367.

Iccevamanukampanto , sabbasattepi sabbathā ;

Sabbadukkhasamugghātaṃ , patthento karuṇāyati .

1368.

Sokuppattaṃ nivārento , vihiṃsaṃ dūrato haraṃ ;

Mettāyamiva pāpeti , karuṇājhānamappanaṃ .

1369.

Karuṇānantaraṃ yogī , bhāveyya muditaṃ tato ;

Sattānaṃ sukhitākāramāvajjetvāna yoniso .

1370.

Kathaṃ cirāya brahmāno , mahātejā mahiddhikā ;

Pītibhakkhā subhaṭṭhāyī , pamodanti nirāmayā .

1371.

Devakāyā mahābhogā ,

Mahesakkhā yasassino ;

Accharāparivārehi ,

Paricārenti nandane .

1372.

Rājābhisekasampattā , chattacāmarabhūsitā ;

Ādhippaccamadhiṭṭhāya , sukhitā rājabhogino .

1373.

Yathopaṭṭhitabhogehi , tadaññepi ca pāṇino ;

Yathākāmitanipphannā , modanti sukhapītikā .

1374.

CaturāpāyikāV0.125 sattā , pāpakammaparikkhayā ;

Tato cutābhinandanti , sukhaṭṭhāne patiṭṭhitā .

1375.

Sabbālayasamugghātaṃ , patvā lokuttaraṃ padaṃ ;

Paṭipassaddhadarathā , sukhaṃ modantanappakaṃ .

1376.

Iti disvāna sutvā vā , sambhāvetvā punappunaṃ ;

Sattānamadhivāsento , sukhākāraṃ pamodati .

1377.

‘‘ AhoM0.118 sādhu aho suṭṭhu ,

Modanti vata pāṇino ;

Aho suladdhaṃ sattānaṃ ,

Samiddhimabhipatthitaṃ .

1378.

‘‘ Pasannamukhavaṇṇā ca , paripuṇṇamanorathā ;

Pītipāmojjabahulā , ciraṃ jīvantunāmayā .

1379.

‘‘ Bhayamaggamatikkantā , dukkhasaṅghāṭanissaṭā ;

Khemamaggamanuppattā , pītisampattiphullitā .

1380.

‘‘ Samaggā suhitā cete , paṭisandhānapesalā ;

Sampattimabhivedenti , kalyāṇaguṇabhūsitā ’’.

1381.

Iti sammā pihāyanto , sukhādhigamasampadaṃ ;

Sattānamabhirocento , muditāya samaṃ pharaṃ .

1382.

Hitvā palāsābhisaṅgaṃ , issāratiniraṅkato ;

Mettāyamiva pāpeti , muditājhānamappanaṃ .

1383.

Muditaṃ pana bhāvetvā , bhāveyyu pekkha muttamaṃ ;

Virodhānunayaṃ hitvā , hutvā majjhattamānaso .

1384.

Sabhāvabhūta lokassa ,

Lābhālābhaṃ yasāyasaṃ ;

NindāpasaṃsaṃV0.126 passanto ,

Sukhaṃ dukkhañca kevalaṃ .

1385.

Kathaṃ kammassakatattāyaṃ lokānuparivattati ;

Lokadhamme parābhūto , attādheyyavivajjito .

1386.

Kiṃ nāmatthi samatthettha , pavattetuṃ yathāruci ;

Kassa vā ruciyā honti , sukhitā vātha dukkhitā .

1387.

Yathāpaccayasambhūtā , sukhadukkhā hi pāṇino ;

Na sakkā parivattetuṃ , aññena puna kenaci .

1388.

MicchāmaggamadhiṭṭhāyaM0.119 , vipajjanti ca mānavā ;

Sammāmaggaṃ purodhāya , sampajjanti punattanā .

1389.

Tattha kāyavasenete , parivattanti aññathā ;

Yathārucitakammantā , paccekavasavattino .

1390.

Niratthakavihesāyaṃ , maññe lokavicāraṇā ;

Santametaṃ paṇītañca , yadidaṃ tatrupekkhanaṃ .

1391.

Ahaṃ ko nāma ke cete , kimaṭṭhānabudhantaro ;

Paresupari pekkhanto , vihaññāmīti attano .

1392.

Sukhitā hontu vā mā vā , dukkhā muccantu vā na vā ;

Samiddhā vā daliddā vā , kā mamettha vicāraṇā .

1393.

Attānaṃ parihārantu , yathākāmaṃ tu pāṇino ;

Palibodho papañco vā , byāpādo vā na me tahiṃ .

1394.

Iti saṅkhāyupekkhanto , hitakāmopi pāṇinaṃ ;

Apakkhapātupekkhāya , samaṃ pharati yoniso .

1395.

Aññāṇupekkhā nikkhanto , anurodhaṃ virājiya ;

Mettāyamiva pāpeti , pañcamajjhānamappanaṃ .

1396.

AppamaññāV0.127 catasseva-mācikkhi vadataṃ varo ;

Mahāpurisadhorayho , hitakāmo mahāmuni .

1397.

Na liṅgavisabhāgamhi , ādikammikayoginā ;

Bhāvetabbā matasatte , mettameva na sabbathā .

1398.

Pattabbasampadākāraṃ , dukkhākārañca pāṇisu ;

Āvajjaṃ muditākāramanattādhīnataṃ tathā .

1399.

Attani duggate mitte , majjhatteti yathākkamaṃ ;

Paṭhamaṃ bhāvanāyogamārabhitvā tato paraṃ .

1400.

Attani mitte majjhatte , veriketi catūsupi ;

Karonto sīmasambhedaṃ , sabbattha samamānaso .

1401.

BhūmikādippabhedehiM0.120 , paricchijjodhiso tathā ;

Aparicchijja vā cetā , bhāvetabbāti bhāsitā .

1402.

Asaṅkhotitasantānā , tāhi bhūtānukampakā ;

Viharantuttamā brahmavihārāti tato matā .

1403.

Appamāṇālambaṇattā , tathā suppaṭipattiyā ;

Sattesu appamāṇattā , appamaññāti sammatā .

1404.

Asampattahitā sattā , dukkhitā laddhasampadā ;

Kammassakāti cintetvā , tato tesu yathākkamaṃ .

1405.

‘‘ Sampattīhi samijjhantu ,

Dukkhā muccantu pāṇino ;

Aho sattā sukhappattā ,

Hontu sattā yathā tathā ’’.

1406.

Iccābhivuddhimicchanto , dukkhāpagamanaṃ tathā ;

Samiddhe anumodanto , upekkhanto ca pīṇite .

1407.

MātāvaV0.128 dahare putte , gilāne yobbane ṭhite ;

Sakiccapasute ceva , catudhā sampavattati .

1408.

Itthaṃ catudhā sattesu , sammā cittapavattanā ;

Sabbathāpi catuddhāva , tato vuttā mahesinā .

1409.

Iccetā pana bhāvento , pasannamukhamānaso ;

Sukhaṃ supati suttopi , pāpaṃ kiñci na passati .

1410.

Paṭibujjhatanutrāso , jāgarova pamodati ;

Cetaso ca samādhānaṃ , khippamevādhigacchati .

1411.

Parissayā pahīyanti , vigacchanti cupaddavā ;

Devatāpi ca rakkhanti , amuyhantaṃ anākulaṃ .

1412.

PhullaṃvaM0.121 kamalaṃ kāle , candaṃva vimalaṃ jano ;

Sommakomaladhammehi , piyacakkhūhi passati .

1413.

Asaṃhīro asaṃkuppo , sabbāvatthāsu paṇḍito ;

Samaṃ pavattitārambho , lokamesonugaṇhati .

1414.

Khaṇamattopacārekā , pavattekamhi puggale ;

Appamāṇā phalitveva , vaṇṇayanti mahesino .

1415.

Pageva sabbasattesu , appanāpattabhāvanā ;

Catassopi samībhūtā , vasībhūtā nirantaraṃ .

1416.

Puññadhārābhisandantā , paripūrenti paṇḍitaṃ ;

Appameyyamahoghova , sāgaraṃ vīcimālinaṃ .

1417.

Appamaññāmayānaṃ hi , puññānaṃ soḷasiṃ kalaṃ ;

Sabbopadhikapuññāni , nāgghantīti pakāsitaṃ .

1418.

Avañjhā tassa pabbajjā , yassa hetāsu gāravo ;

Sukhumodagyabahulo , tisso sikkhā susikkhati .

1419.

AmoghaṃV0.129 raṭṭhapiṇḍañca , bhuñjateso visesato ;

Tampi mahapphalaṃ hoti , saddhādeyyaṃ patiṭṭhitaṃ .

1420.

Saddhādikusalā dhammā , pavaḍḍhanti akhaṇḍitā ;

Sambuddhicariyānañca , mahattaṃ tassa pākaṭaṃ .

1421.

Akicchapaṭivedhāya , pādakajjhānamuttamaṃ ;

Uju cekāyano maggo , brahmalokūpapattiyā .

1422.

Vāsanābhāgiyā cetā , bodhisambhārakūlikā ;

Sovaggikā sukhāhārā , lokārakkhā niruttarā .

1423.

Appameyyānisaṃsevaṃ , appameyyaguṇodayā ;

Appamaññā tato tāsu , na pamajjeyya paṇḍito .

1424.

PaṭikkūlaṃM0.122 panāhāre , bhāvento saññamuttamaṃ ;

Kabaḷīkāramāhāra-mannapānādisaṅgahaṃ .

1425.

Asitaṃ khāyitaṃ pītaṃ , sāyitañca rahogato ;

Paṭikkūlanti cinteyya , gamanādivasā kathaṃ .

1426.

Tapovanamidaṃ hitvā , ramaṇīyamanākulaṃ ;

Āhārahetu gantabbo , gāmo gāmajanākulo .

1427.

Tatthāsuciparikliṭṭhe , dujjanāvārasaṅkare ;

Dīnamesayatuttiṭṭhaṃ , gehe gehe tu bhojanaṃ .

1428.

Taṃ kheḷamalasaṃkliṭṭhaṃ , jivhaggaparivattitaṃ ;

Dantacuṇṇitasambhinnaṃ , vaṇṇagandhaṃ vilissati .

1429.

Pittasemhaparibyuḷhaṃ , pubbalohitamissitaṃ ;

Pavisantaṃ paṭikkūlaṃ , jegucchaṃ dhikkatāsivaṃ .

1430.

Kucchiyaṃ kuṇapākiṇṇe , duggandhaparibhāvite ;

Suvānavamathākāraṃ , vantaṃva svānadoṇiyaṃ .

1431.

TattacandanikāyaṃvaV0.130 , nānākimisamākule ;

Tattha bubbuḷakacchannaṃ , kuthitaṃ paripaccati .

1432.

Saṃpaccantaṃ panetañca , sabhāvañca visevitaṃ ;

Vaḍḍheti kesalomādiṃ , nānākuṇapasañcayaṃ .

1433.

Vipaccantamathopetamanekopaddavāvahaṃ ;

Kuṭṭhagaṇḍakilāsādimahābyādhisatodayaṃ .

1434.

Pūtibhūtañca taṃ pakka-manekadvārasañcitaṃ ;

Medapiṇḍaṃva kuthitaṃ , parissavati santataṃ .

1435.

Yena pūtigato kāyo , niccaṃ duggandhavāyiko ;

Dhoviyantopi satataṃ , sucibhāvaṃ na gacchati .

1436.

KucchitoM0.123 soyamāhāro ,

Kāyāsucinisevano ;

Nissandamalaniṭṭhāno ,

Upaklesaphalāvaho .

1437.

Kāmarāgasamuṭṭhānaṃ , rogajātinibandhanaṃ ;

Madappamādādhiṭṭhānaṃ , pāpakammamahāpatho .

1438.

Ahitodayamaggoyaṃ , bhayabheravasambhavo ;

Byasanāgamanadvāraṃ , apāyāvahitaṃ mukhaṃ .

1439.

Carantattasamattāva , yatthodariyamucchitā ;

Kliṭṭhakammāni dummedhā , karontā dukkhabhāgino .

1440.

Tattha cittavirāgāya , kiṃ pakkaphalasannibhe ;

Rasassādapiyākāre , ghorādīnavasañcite .

1441.

Bhāventassa paṭikkūla-saññamevaṃ vibhāvino ;

Upacārapathaṃ patvā , cittaṃ hoti samāhitaṃ .

1442.

SoyaṃV0.131 passambhitāhāra-

Visado so vicakkhaṇo ;

Madappamādanikkhanto ,

Rasassādanirālayo .

1443.

Limpento viya bhesajja-makkharabbhañjako yathā ;

Puttamaṃsaṃva khādanto , āhāraṃ paribhuñjati .

1444.

Ariyavaṃsānupajāto ,

Appicchādiguṇodito ;

Kāmajālaṃ padāletvā ,

Sotthiṃ pappoti paṇḍito .

1445.

Catudhātuvavatthānaṃ , bhāvento pana pañcadhā ;

Dhātuyo parigaṇheyya , catassopi sabhāvato .

1446.

SaṅkhepenaM0.124 ca vitthārā , sambhārā ca salakkhaṇā ;

Ajjhattañca bahiddhā ca , catudhā vibhaje kathaṃ .

1447.

Yaṃ kiñci kesalomādi , kakkhaḷattaṃ pavuccati ;

Ajjhattaṃ pathavīdhātu , bahiddhā tu tatoparā .

1448.

Yūsabhūtanti yaṃ kiñci ,

Āpova paripācakaṃ ;

Tejo vāyoti gaṇheyya ,

Vitthambhakamasesato .

1449.

Vitthāratopi sambhārā , kesalomādi vīsati ;

Pathavīdhātu pittādi , dvādasāpoti bhāvaye .

1450.

Tejena yena kāyoyaṃ , santappati jirīyati ;

Paridayhati sammā ca , paccanti asitādayo .

1451.

TadetaṃV0.132 catukoṭṭhāsaṃ , kāyasambhavamattano ;

Tejodhātūti gaṇheyya , vāyodhātūticāparaṃ .

1452.

Uddhañcādhogamāvātā , kucchikoṭṭhāsayā tathā ;

Aṅgamaṅgānusārī ca , chadhānāpānamiccapi .

1453.

Taṃ taṃ lakkhaṇamārabbha , niddhāretvā salakkhaṇaṃ ;

Parigaṇheyya sabbattha , catudhā dhātusaṅgahaṃ .

1454.

Iccevaṃ catukoṭṭhāso ,

Dhātumatto kaḷevaro ;

Niccetano ca nissatto ,

Nissāro parabhojano .

1455.

Ritto tuccho ca suñño ca ,

Vivitto ca pavajjito ;

Attā vā attanīyaṃ vā ,

Natthevettha kathañcipi .

1456.

KevalaṃM0.125 cetanāviddho , kāyoyaṃ parivattati ;

Kampito yāya yantaṃva , sādhippāyova khāyati .

1457.

Āyu usmā ca viññāṇaṃ , yadā kāyaṃ jahantimaṃ ;

Apaviddho tadā seti , niratthaṃva kaliṅgaraṃ .

1458.

Viparītaṃ papañcentā , bahudhā mohapārutā ;

Yattha micchāvipallāsaparābhūtā puthujjanā .

1459.

Saṃsāraddhānakantāraṃ , caturāpāyasaṅkaraṃ ;

Byasanekāyanopāyaṃ , nātivattanti dujjanā .

1460.

Soyamevaṃ catuddhāti ,

Dhātubhedena passato ;

TassopacārikoV0.133 nāma ,

Samatho hoti cetasi .

1461.

Itthaṃ dhātuvavatthānaṃ , katvā tadanusārato ;

Upādārūpadhamme ca , nāmadhamme ca sabbathā .

1462.

Bhūmibhūte pariggayha , passanto paccayaṭṭhitiṃ ;

Ajjhattañca bahiddhā ca , vipassantodayabbayaṃ .

1463.

Yathābhūtamabhiññāya , nibbindanto virajjati ;

Virāgā ca vimuccitvā , pāragūti pavuccati .

1464.

Āruppaṃ pana bhāvento , kammaṭṭhānamanāvilaṃ ;

Catukkapañcakajjhānaṃ , patvā kasiṇamaṇḍale .

1465.

Pariciṇṇavasībhūtā , jhānā vuṭṭhāya pañcamā ;

Cinteti daṇḍādānādirūpadosamabhiṇhaso .

1466.

Nibbindanto tato rūpe , tadākāre ca gocare ;

Tadālambaṇadhamme ca , patthento samatikkamaṃ .

1467.

Pattharitvāna yaṃ kiñci , ākāsakasiṇaṃ vinā ;

Ugghāṭeti tamevātha , kasiṇaṃ dhitimā sato .

1468.

NaM0.126 taṃ manasi karoti , nāvajjati na pekkhati ;

Cintābhogavinimutto , kasiṇaṃ pati sabbathā .

1469.

Tadappāyasamaññātamākāsaṃ pati mānasaṃ ;

Sādhukaṃ paṭipādeti , yoniso paṭicintayaṃ .

1470.

Tassāvajjanasampannaṃ , upāyapaṭipāditaṃ ;

Kasiṇāpagamākāsaṃ , cintanārabbha vattati .

1471.

Itthamantaradhāpetvā , kasiṇaṃ tu tato paraṃ ;

Sabbāvantamanantaraṃ , pharatākāsagocaraṃ .

1472.

TatthaV0.134 vuttanayeneva , bhāventassopacārato ;

Paṭhamāruppa mappeti , ākāsānantagocare .

1473.

Tato tamhā vasībhūtā , vuṭṭhahitvā vicintayaṃ ;

‘‘ Āsannarūpāvacarajjhānapaccatthikan ’’ ti taṃ .

1474.

Nikantiṃ pariyādāya , tamhā ākāsagocarā ;

Appetuṃ dutiyāruppa-matisantanti gacchati .

1475.

Paṭhamāruppaviññāṇa-manantaṃ pharato tato ;

Dutiyāruppa mappeti , viññāṇānantagocare .

1476.

Paṭhamāruppaviññāṇa-mabhāvento tato paraṃ ;

Appeti tatiyāruppa -mākiñcaññamhi gocare .

1477.

Tato ca tatiyāruppaṃ ,‘‘ santametan ’’ ti passato ;

Catutthāruppa mappeti , tatiyāruppagocare .

1478.

Gūthamhi maṇḍape laggo , eko tannissitoparo ;

Eko bahi anissāya , taṃ taṃ nissāya cāparo .

1479.

Ṭhito catūhi etehi , purisehi yathākkamaṃ ;

Samānatāya ñātabbā , catassopi vibhāvinā .

1480.

IccālambaṇabhedehiM0.127 , catudhāruppabhāvanā ;

Aṅgabhedaṃ panetāsaṃ , na kathenti tathāpi ca .

1481.

Suppaṇītatarā honti , uddhamuddhaṃ yathākkamaṃ ;

Cātumahārājikādidibbasampattiyo yathā .

1482.

Āneñjamiti bhāvetvā , samāpattiṃ catubbidhaṃ ;

Susamāhitasaṅkappo , sampannācalamānaso .

1483.

Vipassanto yathābhūtaṃ , sacchikatvā phaluttamaṃ ;

Ubhatobhāgavimutto , arahāti pavuccati .

1484.

KammaṭṭhānavidhiṃV0.135 ñatvā , cattālīsavidhaṃ tato ;

Abhiññāyopi viññeyyā , samathe bhāvanānaye .

1485.

Iddhividhā dibbasotā , cetopariyajānanā ;

Pubbenivāsānussati , dibbacakkhu tathāparā .

1486.

Cetosamādhinissaṭṭhā , pañcābhiññā pakāsitā ;

Rūpāvacaradhammāva , pañcamajjhānabhūmikā .

1487.

Bahubhāvādidhiṭṭhānaṃ , komārādivikubbanā ;

Manomayābhinimmānamiccevaṃ tividhi ddhiyo .

1488.

Dibbe ca mānuse sadde ,

Tathā dūre ca santike ;

Suṇanti yāya sā dibbā ,

Sotadhātūti bhāsitā .

1489.

Cetopariyañāṇan ti , parapuggalacetaso ;

Sarāgavītarāgādiparicchedakamīritaṃ .

1490.

Pubbenivutthakhandhānussaraṇe ñāṇamīritaṃ ;

Pubbenivāsānussatiñāṇa nāmena tādinā .

1491.

Cavamāne ca jāyante , satte rūpamarūpakaṃ ;

Tathā mānusakaṃ rūpaṃ , thūlaṃ sukhuma santikaṃ .

1492.

DūreM0.128 pakāsaṃ channañca , yena passanti yogino ;

Cutūpapātañāṇaṃ taṃ , dibbacakkhūti vuccati .

1493.

Anāgataṃsañāṇañca , yathākammupagaṃ tathā ;

Tannissitattā gacchanti , dibbacakkhumhi saṅgahaṃ .

1494.

Iti pañcavidhaṃ pattumabhiññaṃ pana paṇḍito ;

Katvāna pañcamajjhāne , pañcadhā vasitaṃ cidaṃ .

1495.

TathāV0.136 samāhite citte , parisuddhe niraṅgaṇe ;

Mudubhūte kammaniye , āneñjamhi patiṭṭhite .

1496.

Abhiññāpādakajjhānā , tato vuṭṭhāya pañcamā ;

Abhiññāparikammāya , ninnāmeyyātha mānasaṃ .

1497.

Adhiṭṭheyyādikaṃ taṃ tamāvajjitvā yathārahaṃ ;

Parikammaṃ karitvāna , samāpajjeyya pādakaṃ .

1498.

Punadeva ca vuṭṭhāya , parikammaṃ yathā pure ;

Karontassa panappeti , abhiññāṇena pañcamaṃ .

1499.

Adhiṭṭhantaṃ vikubbantaṃ , nimminantaṃ yathārahaṃ ;

Sadde suṇantaṃ sattānaṃ , parijānañca mānasaṃ .

1500.

Saraṃ pubbenivāsañca , passaṃ sugatiduggatiṃ ;

Yathākammaṃ vipākañca , pajānantamanāgataṃ .

1501.

Yathāsambhavamiccevamupāyakusalo muni ;

Upanissayasampanno , abhiññamadhigacchati .

1502.

Pattābhiñño mahāyogī , pariyodātamānaso ;

Paripakkena ñāṇena , vipassitvā tilakkhaṇaṃ .

1503.

Laddhāsavakkhayaṃ ñāṇaṃ , chadhābhiññamanuttaraṃ ;

Mahākhīṇāsavo nāma , chaḷabhiñño pavuccati .

1504.

CattālīsavidhaṃM0.129 panitthamamalocetomalakkhālanaṃ ,

Kammaṭṭhānanayaṃ yamāha sugato sammā samādhānakaṃ ;

Saṃkhittaṃ kathitaṃ tamettha sakalaṃ sābhiññamettāvatā ,

Kattabbā muninettha sādhumatinā sambhāvanā sabbathā .

1505.

Varaguṇagaṇabhūsitānusiṭṭhaṃ ,

Iti samathamimaṃ tu bhāvayitvā ;

ParamamanupamaṃV0.137 bhajanti dhīrā ,

Hitasukhamukhamuttamānubuddhaṃ .

Iti nāmarūpaparicchede sesakammaṭṭhānavibhāgo nāma

Dasamo paricchedo .

Niṭṭhito ca nāmarūpaparicchede sabbathāpi

Samathabhāvanāvibhāgo .

Issues

Nāmarūpaparicchedo

Nāmarūpaparicchedo