Sabbasaṅgahavibhāgo
617.
Catupaññāsa dhammā hi , nāmanāmena bhāsitā ;
Aṭṭhārasavidhā vuttā , rūpadhammāti sabbathā .
618.
Abhiññeyyā sabhāvena , dvāsattati samīritā ;
Saccikaṭṭhaparamatthā , vatthudhammā salakkhaṇā .
619.
Tesaṃ
M0.54V0.58 dāni pavakkhāmi , sabbasaṅgāhikaṃ nayaṃ ;Ābhidhammikabhikkhūnaṃ , hatthasāramanuttaraṃ .
620.
Dukā tikā ca khandhāyatanato dhātusaccato ;
Paṭiccasamuppādā ca , paccayā ca samaññato .
621.
Paccayo eva nibbānamapaccayamasaṅkhataṃ ;
Asaṅkhāramanuppādaṃ , sassataṃ niccalakkhaṇaṃ .
622.
Paccayā ceva saṅkhārā , saṅkhatā ca tatopare ;
Uppādavayadhammā ca , paccayaṭṭhitikā tathā .
623.
Nibbānaṃ rūpadhammā ca , vippayuttāva kevalaṃ ;
Ārammaṇā eva nāma , nālambanti hi kiñcipi .
624.
Ekuppādanirodhā ca , ekālambaṇavatthukā ;
Saṃsaṭṭhā sampayuttā ca , sahajātā yathārahaṃ .
625.
Aññamaññenupatthaddhā , sabbattha sahavuttino ;
Sārammaṇārammaṇā ca , cittacetasikā matā .
626.
Vipassanāya bhūmīti , tattha tebhūmakā matā ;
Lokiyā pariyāpannā , vaṭṭadhammā sauttarā .
627.
Sakkāyadhammā sabhayā , tīramorimanāmakaṃ ;
Saṃyojaniyā samalā , tathā nīvaraṇīyakā .
628.
Saṃklesikā parāmaṭṭhā , upādānīyasāsavā ;
Oghanīyā yoganīyā , ganthanīyāti bhāsitā .
629.
Aññe apariyāpannā , vivaṭṭā cāvipassiyā ;
Lokuttarānuttarā ca , nosaṃyojaniyādayo .
630.
Kammajātā
V0.59 upādinnā , nāma vuccanti sāsavā ;Anupādinnakā nāma , tato sesā pavuccare .
631.
Dhammā sappaṭibhāgāti , kusalākusalā matā ;
Appaṭibhāgadhammāti , tadaññe paridīpaye .
632.
Saraṇā
M0.55 ca pahātabbā , dvādasākusalā pana ;Tadaññe araṇā nāma , pahātabbā na kehici .
633.
Rūpino rūpadhammā ca , nāmadhammā arūpino ;
Evamādippabhedena , dvidhā bhedaṃ vibhāvaye .
634.
Bālā dhammā tapanīyā , kaṇhā ca kaṭukapphalā ;
Asevitabbā sāvajjā , dvādasākusalā matā .
635.
Paṇḍitā cātapanīyā , sukkā ca sukhadāyakā ;
Sevitabbānavajjā ca , kusalā ekavīsati .
636.
Kriyā vipākā rūpañca , nibbānanti catubbidhā ;
Vuttā abyākatā nāma , dhammā tabbiparītato .
637.
Hīnā dhammā parittā ca , kāmāvacarabhūmikā ;
Rūpārūpā pavuccanti , majjhimā ca mahaggatā .
638.
Appamāṇā paṇītā ca , dhammā lokuttarā matā ;
Saṃkiliṭṭhasaṃklesikā , dvādasākusalā tathā .
639.
Asaṃkiliṭṭhasaṃklesikā , dhammā tebhūmakāpare ;
Asaṃkliṭṭhāsaṃklesikā , nava lokuttarā siyuṃ .
640.
Vipākā te pavuccanti , vipākā catubhūmakā ;
Vipākadhammā nāmāti , kusalākusalā matā .
641.
Kriyā rūpañca nibbānaṃ , na pākaṃ na tu paccati ;
Ācayagāmino dhammā , puññāpuññāva sāsavā .
642.
Vuttāpacayagāmino
V0.60 , kusalānuttarā pana ;Kriyā rūpañca nibbānaṃ , pākā cobhayavajjitā .
643.
Paṭhamānuttaro maggo , dassanaṃ bhāvanāpare ;
Tadaññe dvayanimmuttā , sabbepi paramatthato .
644.
Satta lokuttarā heṭṭhā , vuttā sekkhāti tādinā ;
Arahattaphalameva , asekkhanti pakāsitaṃ .
645.
Lokiyāpi
M0.56 ca nibbānaṃ , bhāsitobhayavajjitā ;Evamādippakārehi , tividhāti vibhāvaye .
646.
Atītānāgataṃ rūpaṃ , paccuppannamathāparaṃ ;
Ajjhattaṃ vā bahiddhā vā , sukhumoḷārikaṃ tathā .
647.
Hīnaṃ paṇītaṃ yaṃ dūre , santike vā tadekato ;
Sabbaṃ rūpaṃ samodhāya , rūpakkhandhoti vuccati .
648.
Tatheva vedanākkhandho , nāma yā kāci vedanā ;
Saññākkhandhoti saññā ca , rāsibhāvena bhāsitā .
649.
Vaṭṭadhammesu assādaṃ , tadassādopasevanaṃ ;
Vinibhujja nidassetuṃ , khandhadvayamudāhaṭaṃ .
650.
Vivādamūlasaṃsāra-kamahetunidassanaṃ ;
Sandhāya vedanā saññā , katā nānāti kecana .
651.
Cittasaṃsaṭṭhadhammānaṃ , cetanāmukhato pana ;
Saṅkhārakkhandha nāmena , dhammā cetasikā matā .
652.
Sabbabhedaṃ tathā cittaṃ , viññāṇakkhandha sammataṃ ;
Bhedābhāvena nibbānaṃ , khandhasaṅgahanissaṭaṃ .
653.
Ālambanīyabhāvena , upādānopakārato ;
Pañcupādānakkhandhāti , lokuttaravivajjitā .
654.
Yathā
V0.61 thūlaṃ hitatthāya , pariggāhakayoginaṃ ;Dhammā tebhūmakā eka-bhūmibhāvāya desitā .
655.
Bhājanaṃ bhojanaṃ tassa , byañjanaṃ bhojako tathā ;
Bhuñjitā cāti pañcete , upamenti yathākkamaṃ .
656.
Gilānasālā gelaññaṃ , asappāyopasevanā ;
Samuṭṭhānaṃ gilānoti , upamenti ca paṇḍitā .
657.
Cārako kāraṇaṃ tattha , aparādho ca kārako ;
Aparādhakato coro , iti copamitā puna .
658.
Niccādhipīḷanaṭṭhena
M0.57 , bhārāti paridīpitā ;Klesadukkhamukhenete , khādakā ca nirantaraṃ .
659.
Anatthāvahitā niccamukkhittāsikaverino ;
Maccumārābhidheyyattā , vadhakāti ca bhāsitā .
660.
Vimaddāsahanaṃ rūpaṃ , pheṇapiṇḍaṃva dubbalaṃ ;
Muhuttaramaṇīyattā , vedanā bubbuḷūpamā .
661.
Marīcikūpamā saññā , vipallāsakabhāvato ;
Saṅkhārāpi ca nissārā , kadalikkhandhasādisā .
662.
Nānappakāraṃ cintentaṃ , nānāklesavimohitaṃ ;
Palambhatīti viññāṇaṃ , māyāsamamudīritaṃ .
663.
Iccevaṃ pañcupādānakkhandhā khandhā ca kevalaṃ ;
Pañcakkhandhāti nāmena , desitāti vibhāvaye .
664.
Ajjhattañca bahiddhā ca , viññāṇuppattikāraṇaṃ ;
Dvārālambaṇabhedena , dvedhāyatanamīritaṃ .
665.
Cakkhādajjhattikaṃ tattha , chadvārāyatanaṃ bhave ;
Bāhirāyatanaṃ nāma , tathā rūpādigocaraṃ .
666.
Iti
V0.62 vīthippavattānaṃ , dvārālambaṇasaṅgaho ;Āgame abhidhamme tu , sabbathāpi yathārahaṃ .
667.
Tathāhanantarātīto , jāyamānassa pacchato ;
Mano sabbopi sabbassa , manassāyatanaṃ bhave .
668.
Tathā pubbaṅgamaṭṭhena , sahajānamarūpinaṃ ;
Dvārabhāvena viññāṇaṃ , sabbamāyatanaṃ mataṃ .
669.
Manāyatanamiccevaṃ , pasādāyatanaṃ tathā ;
Pañcaviññāṇadhammānaṃ , iti chaddhā vibhāvaye .
670.
Pañcappasādavisayā , pañcāyatanasammatā ;
Sesaṃ rūpañca nibbānaṃ , sabbe cetasikāti ca .
671.
Ekūnasaṭṭhidhammānaṃ
M0.58 , dhammāyatanasaṅgaho ;Iti chaddhā pakāsenti , bāhirāyatanaṃ budhā .
672.
Suññagāmova daṭṭhabba-majjhattikamasārato ;
Gāmaghātakacorāva , taṃ hanantaṃva bāhiraṃ .
673.
Nāmappavattimuḷhānaṃ , taduppattikakāraṇaṃ ;
Dvādasāyatanānīti , vuttamitthaṃ mahesinā .
674.
Samattā bhāvamattena , dhārentīti salakkhaṇaṃ ;
Dvārālambataduppanna-pariyāyena bheditā .
675.
Manāyatanametthāha , satta viññāṇadhātuyo ;
Ekādasa yathāvuttā , icca ṭṭhārasa dhātuyo .
676.
Antādikā manodhātu , manoviññāṇadhātuyā ;
Pavesāpagame dvāra-pariyāyena tiṭṭhati .
677.
Bherītaladaṇḍaghosa-samaṃ chakkaṃ yathākkamaṃ ;
Kaṭṭhāraṇipāvakādi-samañca tividhaṃ bhave .
678.
Dukkhaṃ
V0.63 samudayo ceva , nirodho ca tathāparo ;Maggo cāti catuddhāha , saccaṃ saccaparakkamo .
679.
Bhāro ca bhāradānañca , bhāranikkhepanaṃ tathā ;
Bhāranikkhepanūpāyo , iccopammaṃ yathākkamaṃ .
680.
Rogo roganidānañca , rogavūpasamo tathā ;
Rogabhesajjamicceva-mupamāhi ca dīpitaṃ .
681.
Visarukkho rukkhamūlaṃ , rukkhacchedo tathāparo ;
Rukkhacchedakasatthanti , catudhopamitaṃ tathā .
682.
Tīramorimasaṅkhātaṃ , mahogho pārimaṃ tathā ;
Tadatikkamupāyoti , upamenti ca taṃ budhā .
683.
Sacchikatvāna paccakkha-miccopammaṃ yathākkamaṃ ;
Samācikkhi vimokkhāya , saccaṃ tacchaniyāmato .
684.
Tathā
M0.59 hi dukkhaṃ nābādhaṃ , nāññaṃ dukkhā ca bādhakaṃ ;Bādhakattaniyāmena , dukkhasaccamitīritaṃ .
685.
Taṃ vinā nāññato dukkhaṃ , na hoti na ca taṃ tato ;
Dukkhahetuniyāmena , saccamāha visattikaṃ .
686.
Nāññā nibbānato santi , na ca santaṃ na taṃ yato ;
Santabhāvaniyāmena , nibbānaṃ saccamuttamaṃ .
687.
Nāññaṃ maggāca niyyānaṃ , aniyyāno na cāpi so ;
Tasmā niyyānabhāvena , maggo saccanti sammato .
688.
Iti tacchāvipallāsa-bhūtabhāvo catūsupi ;
Saccaṭṭhoti viniddiṭṭho , dukkhādīsvavisesato .
689.
Pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho , santāpaṭṭho ca bhāsito ;
Viparīṇāmaṭṭho cāti , dukkhassevaṃ catubbidhā .
690.
Āyūhanā
V0.64 nidānā ca , saṃyogā palibodhato ;Dukkhassamudayassāpi , catudhatthā pakāsitā .
691.
Nissāraṇā vivekā cā-saṅkhatāmatato tathā ;
Atthā dukkhanirodhassa , catudhāva samīritā .
692.
Niyyānato hetuto ca ,
Dassanādhipateyyato ;
Maggassāpi catuddheva-
Miti soḷasadhā ṭhitā .
693.
Saccikaṭṭhaparamatthaṃ , tacchābhisamayaṭṭhato ;
Tathatthamapi saccaṭṭhaṃ , paṭṭhapentettha paṇḍitā .
694.
Tadetaṃ paṭivijjhanti , ariyāva catubbidhaṃ ;
Vuttamariyasaccanti , tasmā nāthena taṃ kathaṃ ;
695.
Jāti
M0.60 jarā ca maraṇaṃ , soko ca paridevanā ;Dukkhañca domanassañca , upāyāso tathāparo .
696.
Appiyehi ca saṃyogo , vippayogo piyehi ca ;
Yampi na labhaticchanto , tampi dukkhamidaṃ mataṃ .
697.
Apāyesupapajjantā , cavantā devalokato ;
Manussesu ca jīrantā , nānābyasanapīḷitā .
698.
Socantā paridevantā , vedentā dukkhavedanaṃ ;
Domanassehi santattā , upāyāsavighātino .
699.
Aniṭṭhehi akantehi , appiyehi samāyutā ;
Saṅkhārehi ca sattehi , nānānatthavidhāyibhi .
700.
Iṭṭhehi piyakantehi , manāpehi viyojitā ;
Saṅkhārehi ca sattehi , nānāsampattidāyibhi .
701.
Dukkhāpagamamicchantā
V0.65 , patthayantā sukhāgamaṃ ;Alabbhaneyyadhammesu , pipāsāturamānasā .
702.
Kicchādhipannā kapaṇā , vipphandantā rudammukhā ;
Taṇhādāsā parābhūtā , bhavasaṃsārasaṃkaṭe .
703.
Yaṃ tebhūmakanissandaṃ , kaṭukaṃ gāḷhavedanaṃ ;
Vedenti saṃsāraphalaṃ , taṃjātādiṃ vinā kuto .
704.
Tasmā jātādibhedehi , bādhamānā bhayāvahā ;
Dukkhā ca dukkhavatthu ca , bahudhāpi papañcitā .
705.
Te sabbe pañcupādāna-kkhandhā eva samāsato ;
Dukkhādhiṭṭhānabhāvena , dukkhatāya niyāmitā .
706.
Tasmā tebhūmakā dhammā , sabbe taṇhāvivajjitā ;
Dukkhasaccan ti desesi , desanākusalo muni .
707.
Virāgatejālābhena
M0.61 , taṇhāsnehasinehitaṃ ;Visarukkhova jātādinānānatthaphalodayaṃ .
708.
Nandirāgānubandhena , santānamavakaḍḍhitaṃ ;
Punabbhavābhinibbattibhāvena parivattati .
709.
Patiṭṭhitañca tatthetamattasnehānusevanaṃ ;
Gocarānunayābaddhaṃ , rāgamucchāsamohitaṃ .
710.
Klesarāsiparikliṭṭhaṃ , byasanopaddavāhataṃ ;
Dukkhasallasamāviddhaṃ , vihaññati nirantaraṃ .
711.
Have virāgatejena , vicchinne sati sabbathā ;
Kena bandhena santāna-mānessati bhavantaraṃ .
712.
Bhavantaramasampatte , santānamhi vivaṭṭite ;
Kimadhiṭṭhāya jātādidukkhadhammā pavattare .
713.
Tasmā
V0.66 mokkhavipakkhena , taṇhādukkhavidhāyinī ;Dukkhasamudayo nāma , saccamiccāha nāyako .
714.
Sabbadukkhavinimuttaṃ , sabbaklesavinissaṭaṃ ;
Dukkhanirodha nāmena , saccaṃ vuccati accutaṃ .
715.
Dukkhañca parijānanto , pajahaṃ dukkhasambhavaṃ ;
Nibbānaṃ padamārabbha , bhāvanāvīthimosaṭo .
716.
Niyyānaṭṭhaṅgiko maggo , sabbadukkhavimuttiyā ;
Dukkhanirodhagāmīti , saccaṃ tasmā tamīritaṃ .
717.
Catusaccavinimuttā , sesā lokuttarā matā ;
Maggaṅgasampayuttā ca , phaladhammā ca sabbathā .
718.
Itthaṃ sahetukaṃ dukkhaṃ , sopāyāmatanibbutiṃ ;
Paṭipattihitatthāya , vibhāveti vināyako .
719.
Sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ , desetvāna anuttaro ;
Catudhā riyasaccāni , vibhajīti vibhāvaye .
720.
Tabbhāvabhāvibhāvena
M0.62 , paccayākāralakkhitaṃ ;Tiyaddhaṃ dvādasaṅgañca , vīsatākārasaṅgahaṃ .
721.
Tisandhi catusaṅkhepaṃ , tivaṭṭañca tilakkhaṇaṃ ;
Tebhūmakaṃ dvimūlañca , catukkanayamaṇḍitaṃ .
722.
Paccekaṃ catugambhīra-manupubbavavatthitaṃ ;
Avijjākūṭasaṅkhātaṃ , bandhāvicchedamaṇḍalaṃ .
723.
Sokādīnatthanissandaṃ , kevalaṃ dukkhapiṇḍitaṃ ;
Paṭiccasamuppādoti , bhavacakkaṃ pavuccati .
724.
Paṭividdhāya vijjāya , bhaṅgāvijjāya sabbathā ;
Vivaṭṭatānupubbena , hetubhaṅgā yathākathaṃ .
725.
Asmiṃ
V0.67 sati idaṃ hoti , assuppādā idaṃ bhave ;Asatāsmiṃ na taṃ hoti , tassa bhaṅgāva bhijjati .
726.
Etamatthaṃ purakkhatvā , paccayaṭṭhiti dassitā ;
Paṭiccasamuppādassa , idappaccayatā naye .
727.
Tathā hi jātiyāpāha , paccayattaṃ mahāmuni ;
Jarāmaraṇadhammānaṃ , mattābhedepi vatthuto .
728.
Āhaccapaccayaṭṭhamhi , nedisī paccayaṭṭhiti ;
Tattha dhammantarasseva , paccayaṭṭho vibhāvito .
729.
Vuttamācariyenetaṃ , paṭṭhānanayasaṅgahe ;
Labbhamānanayaṃ tāva , dassanatthaṃ papañcito .
730.
Ettha tasmānupekkhitvā , āhacca niyamaṃ budho ;
Tabbhāvabhāvimattena , paccayatthaṃ vibhāvaye .
731.
Tatthāvijjā ca saṅkhārā , addhātītoti bhāsitā ;
Viññāṇaṃ nāmarūpañca , saḷāyatanasaññitaṃ .
732.
Phasso ca vedanā taṇhā , upādānaṃ bhavoti ca ;
Paccuppanno bhave addhā , bhave addhā anāgato .
733.
Jāti
M0.63 jarā maraṇanti , dvedhā hoti ca sabbathā ;Kālattayavavatthānaṃ , tiyaddha miti dīpaye .
734.
Tatthā vijjāti aññāṇaṃ , catusaccesu bhāsitaṃ ;
Pubbante cāparante ca , paccayaṭṭhitiyaṃ tathā .
735.
Apuññātisaṅkhāroti , vuttā dvādasa cetanā ;
Tathā puññābhisaṅkhāro , kāmarūpesu bhāsito .
736.
Āneñjātisaṅkhāroti , vuttāruppā catubbidhā ;
Kāyabbacīmanodvāraṃ , patvā tāyeva cetanā .
737.
Vuttā
V0.68 kāyavacīcittasaṅkhārāti mahesinā ;Saṅkhārāti vibhattevamekūnatiṃsa cetanā .
738.
Ekūnavīsatividhaṃ , paṭisandhikkhaṇe tathā ;
Pavatte dvattiṃsavidhaṃ , viññāṇaṃ pākamānasaṃ .
739.
Tividhaṃ vedanā saññā , saṅkhārāti vibheditaṃ ;
Nāmarūpaṃ tu duvidhaṃ , bhūtopādāyabhedato .
740.
Saḷāyatana saṅkhātaṃ , cakkhādajjhattikaṃ mataṃ ;
Cakkhusamphassādibhedā , phasso chadhā pakāsito .
741.
Sukhā dukkhā upekkhāti , vedanā tividhā bhave ;
Kāme bhave ca vibhave , taṇhāti tividhā matā .
742.
Kāmupādānādibhedā , upādānā catubbidhā ;
Kammopapattibhedena , bhavo nāma dvidhā mato .
743.
Attabhāvābhinibbatti , jāti nāma jarā pana ;
Purāṇabhāvo maraṇaṃ , pariyosānamīritaṃ .
744.
Dvādasaṅgappabhedena , vibhattevaṃ mahesinā ;
Paṭiccasamuppādoti , paccayā eva kevalā .
745.
Paṭicca phalabhāvena , sāpekkhaṃ ṭhitamattani ;
Apaccakkhāya saṅgantvā , uppādentīti paccayā .
746.
Avijjāsaṅkhārānaṃ
M0.64 tu , gahaṇe gahitāva te ;Taṇhupādānabhavāpi , iti pañcettha hetuyo .
747.
Taṇhupādānabhavānaṃ , gahaṇe gahitā puna ;
Avijjā saṅkhārā cāti , pañcevetthāpi hetuyo .
748.
Viññāṇādisarūpena , dassitaṃ phalapañcakaṃ ;
Jātijjarāmaraṇena , tadeva gahitaṃ puna .
749.
Atīte
V0.69 hetavo pañca , idāni phalapañcakaṃ ;Idāni hetavo pañca , āyatiṃ phalapañcakaṃ .
750.
Itthaṃ bhedena saṅgayha , dvādasaṅgaṃ vicakkhaṇā ;
Atthāpattivisesena , vīsatākāra mīrayuṃ .
751.
Hetuphalaṃ phalahetu , puna hetuphalanti ca ;
Tisandhi catusaṅkhepaṃ , tamevāhu vibhāvino .
752.
Avijjātaṇhupādānā , klesavaṭṭanti bhāsitā ;
Bhavekadeso saṅkhārā , kammavaṭṭaṃ tatoparaṃ .
753.
Vipākavaṭṭamiccevaṃ , vivaṭṭenāvivaṭṭitaṃ ;
Tivaṭṭa vaṭṭitaṃ hutvā , vaṭṭametaṃ pavattati .
754.
Aniccañca khayaṭṭhena , dukkhametaṃ bhayaṭṭhato ;
Anattāsārakaṭṭhena , vaṭṭamevaṃ tilakkhaṇaṃ .
755.
Saṃsārasseva vuttāyaṃ , paccayānaṃ paramparā ;
Paṭiccasamuppādoti , tato tebhūmako mato .
756.
Bandhāvijjāṇḍakosena , vijjādibhedavajjitā ;
Vimuttirasamappattā , bhavataṇhāpipāsitā .
757.
Abhisaṅkhārabhāvena , paṭibandhati santati ;
Tathābhisaṅkhatā pāka-bhāvāya parivattati .
758.
Vipākā
M0.65 puna kammāni , pākāni puna kammato ;Iccevaṃ pariyāyena , saṃsāroyaṃ pavattati .
759.
Iccāvijjābhavataṇhā , vaṭṭopatthambhakā matā ;
Sampayuttānusayitā , tasmā vaṭṭaṃ dvimūlakaṃ .
760.
Paccayapaccayuppanna-santānabhedato pana ;
Nānābhūtānamekantaṃ , bījarukkhādayo viya .
761.
Tathāpi
V0.70 tesaṃ dhammānaṃ , vatthulakkhaṇabhedato ;Dīpavaṭṭisikhānaṃva , natthi ekantamekatā .
762.
Hetuhetusamuppannā , īhābhogavivajjitā ;
Paccayāya ca paccetu-mabyāpārā tato matā .
763.
Avijjādīnamevātha , sambhave sambhavanti ca ;
Saṅkhārādisabhāvāti , ṭhitevaṃdhammatāya te .
764.
Itthamekattanānattā , abyāpāro tathāparo ;
Etthevaṃdhammatā ceti , nayā vuttā catubbidhā .
765.
Phalānaṃ paccayuppatti , paccayattho ca hetusu ;
Sabhāvapaṭivedho ca , desanā cittatāti ca .
766.
Atthadhammapaṭivedha-desanānaṃ yathākkamaṃ ;
Atigambhīrabhāvena , catugambhīra mīritaṃ .
767.
Padhānakāraṇattā hi , avijjādiparamparā ;
Kamena saṅkhārādīnaṃ , paccayāti vavatthitā .
768.
Tathā hi jātiyā eva , jarāmaraṇasambhavo ;
Ajātānaṃ jarā vātha , maraṇaṃ vā kuto bhave .
769.
Sāvopapattisaṅkhātā , jāti kammabhavoditā ;
Aṅkuro viya bījamhā , tattha tatthopalabbhati .
770.
Sampayogānusayato , upādānappatiṭṭhitā ;
Āyūhanti ca kammāni , ākaḍḍhantopapattikaṃ .
771.
Upādāniyadhammesu
M0.66 , taṇhāsnehapipāsitā ;Daḷhī kubbantupādānaṃ , piyarūpābhinandino .
772.
Vedanīyesu dhammesu , assādamanupassato ;
Vedanāpaccayā taṇhā , samuṭṭhāya pavaḍḍhati .
773.
Iṭṭhāniṭṭhañca
V0.71 majjhattaṃ , phusantā pana gocaraṃ ;Vedenti vedanaṃ nāma , nāphusantā kudācanaṃ .
774.
Phusatālambaṇañceso , saḷāyatanasambhave ;
Dvārābhāve kuto tassa , samuppatti bhavissati .
775.
Saḷāyatanametañca , nāmarūpūpanissitaṃ ;
Chaphassadvārabhāvena , pavattati yathārahaṃ .
776.
Pubbaṅgamādhiṭṭhānena , viññāṇena patiṭṭhahe ;
Nāmarūpaṃ upatthaddhaṃ , paṭisandhipavattiyaṃ .
777.
Saṅkhārajanitaṃ hutvā , patiṭṭhāti bhavantare ;
Viññāṇaṃ janakābhāve , tassuppatti kathaṃ bhave .
778.
Avijjāyānusayite , paṭivedhavirodhite ;
Vaṭṭānugatasantāne , paṭisandhiphalāvahe .
779.
Pākadhammā sabhāvena , pavattanti hi cetanā ;
Avijjāpaccayā honti , saṅkhārāti tato matā .
780.
Paṭividdhesu saccesu , paccayānaṃ paramparā ;
Vighātīyati sabbāpi , tato vaṭṭaṃ vivaṭṭati .
781.
Iccāvijjāvirodhena , tassā vaṭṭappavattiyā ;
Saṅghātanikabhāvena , avijjā kūṭasammatā .
782.
Jarāmaraṇasaṅghāṭa-paṭipīḷitacetasaṃ ;
Klesamucchāparetānaṃ , sā cāvijjā pavaḍḍhati .
783.
Iccābaddhamavicchedaṃ , idappaccayamaṇḍalaṃ ;
Cakkanemisamāvaṭṭaṃ , kamena parivattati .
784.
Vaṭṭassa
M0.67 dvādasaṅgassa , tassa tebhūmakassa tu ;Dukkhakkhandhassa dassesi , nissandena nidassanaṃ .
785.
Sokañca
V0.72 paridevañca , tathā dukkhañca kāyikaṃ ;Domanassamupāyāsaṃ , nānābyasanasambhavaṃ .
786.
Iccāturamaniccantaṃ , mahopaddavasaṅkulaṃ ;
Bahupaklesupassaṭṭhaṃ , dukkhametanti piṇḍitaṃ .
787.
Iccevaṃ pañcupādāna-kkhandhabheditasaṅgaho ;
Attabhāvabhavaratho , hatthamuttaṃva yantakaṃ .
788.
Gatiṭṭhitinivāsesu , saṃsaranto nirantaraṃ ;
Cakkenetena yātīti , bhavacakkamidaṃ mataṃ .
789.
Avijjāṇḍaṃ padāletvā , paṭivedhappavattiyā ;
Paccayappaccayuppannā , supaṭṭhanti sabhāvato .
790.
Aniccā dukkhanattā ca , bhaṅgavanto bhayāvahā ;
Sādīnavāti saṅkhāya , vivaṭṭamabhitiṭṭhati .
791.
Tato sānusayā taṇhā , nirujjhati punabbhave ;
Santānaratiyābhāvā , na pakkhandati sandhiyaṃ .
792.
Aviruḷhikabhāvena , tattha vaṭṭavirodhite ;
Abhisaṅkhārabhāvena , na pavattanti cetanā .
793.
Paṭisandhipavattīpi , na janenti bhavantare ;
Iccāvijjānirodhena , niruddhā kammacetanā .
794.
Paccayatthanirodhena , saṅkhārānaṃ nirodhato ;
Viññāṇaṃ janakābhāvā , niruddhamiti vuccati .
795.
Viññāṇādinirodhā ca , nāmarūpādikaṃ tathā ;
Dukkhakkhandhassimassevaṃ , nirodhoti pavuccati .
796.
Iti
M0.68 vaṭṭavivaṭṭānaṃ , vasā dvedhā vibhāvito ;Paṭiccasamuppādoti , desitoyaṃ mahesinā .
797.
Sabbasaṅkhatadhammānaṃ
V0.73 , sabbe dhammāpi paccayā ;Janakā cevupatthambhā , saṃvibhattā yathārahaṃ .
798.
Āhacca paccayaṭṭhena , catuvīsatidhā ṭhitā ;
Hetālambaṇādhipatānantarasamanantarā .
799.
Sahajātaaññamañña-nissayā copanissayo ;
Purejātā pacchājātā-sevanā kammameva ca .
800.
Pākāhārindriyajjhāna-maggaṅgasampayuttakā ;
Vippayuttatthi natthi ca , vigatāvigatanti ca .
801.
Pañcātītāva kammaṃ tu , vattamānañca īritaṃ ;
Sabbathāpi tayo vuttā , vattamānā tatopare .
802.
Chadhā nāmaṃ tu nāmassa , pañcadhā nāmarūpinaṃ ;
Ekadhā puna rūpassa , rūpaṃ nāmassa cekadhā .
803.
Paññattināmarūpāni , nāmassa duvidhā dvayaṃ ;
Dvayassa navadhā ceti , chabbidhā paccayā kathaṃ .
804.
Niruddhānantarā eva , jāyantānamanantaraṃ ;
Nāmadhammāva nāmānaṃ , janakattopakārakā .
805.
Nirantarappavattiyā , anurūpamanantarā ;
Anantara paccayena , paccayoti pakāsitā .
806.
Samanantarabhāvena , tesaṃ te eva paccayā ;
Samanantara nāmena , paccayoti pakāsitā .
807.
Atthibhāvāya dhammānaṃ , natthitāyopakārakā ;
Natthi paccayanāmena , vuttā te eva tādinā .
808.
Okāsadānabhāvena , vigatāvopakārakā ;
Dhammā te eva vuccanti , vigata ppaccayoti ca .
809.
Javā
M0.69V0.74 paguṇabhāvāya , javānamupakārakā ;Āsevana paccayoti , niruddhānantarā matā .
810.
Saṃsaṭṭhasahajātānaṃ , sampayogena paccayā ;
Sampayutta paccayoti , nāmā nāmānamīritā .
811.
Icceko vattamāno ca , pañcātītā yathārahaṃ ;
Arūpānamarūpā ca , paccayā chabbidhā matā .
812.
Pavatte cittajātānaṃ , kammajānañca sandhiyaṃ ;
Rūpānaṃ sahajātāna-marūpānañca tādinā .
813.
Hetubhūtā cha dhammāpi , mūlaṭṭhenopakārakā ;
Hetu paccayabhāvena , paccayoti pakāsitā .
814.
Tathā nijjhāyanaṭṭhena , tesamevopakārakā ;
Jhāna paccayanāmena , jhānadhammā vibhāvitā .
815.
Tatheva niyyānaṭṭhena , paccayāti pakāsitā ;
Magga paccayanāmena , maggaṅgā ca mahesinā .
816.
Tesameva ca dhammānaṃ , sahajātāti cetanā ;
Kammabyāpārābhāvena , vattamānā ca paccayā .
817.
Kaṭattārūpapākānaṃ , nānakkhaṇikacetanā ;
Abhisaṅkhārabhāvena , janakappaccayā matā .
818.
Iccevaṃ duvidhā bhedā , vipphāraṭṭhena cetanā ;
Kamma paccayanāmena , paccayoti pakāsitā .
819.
Rūpānaṃ sahajātānaṃ , aññamaññamarūpinaṃ ;
Paccayā santabhāvena , vipākā samudīritā .
820.
Ekotītopi cattāro , vattamānāti pañcadhā ;
Paccayā nāmadhammā va , nāmarūpāna mīritā .
821.
Imassa
V0.75 rūpakāyassa , pacchājātopakārako ;Pacchājāta paccayoti , nāmaṃ rūpānamekadhā .
822.
Sattaviññāṇadhātūnaṃ
M0.70 , cha vatthūni pavattiyaṃ ;Pañcaviññāṇavīthiyā , pañcālambā yathākkamaṃ .
823.
Purejātavisesena , nāmānamupakārakā ;
Purejāta paccayoti , rūpaṃ nāmassa cekadhā .
824.
Cittacetasikā dhammā , yaṃ yamārabbha jāyare ;
Ālambaṇa paccayoti , sabbametaṃ pavuccati .
825.
Yamālambaṃ garuṃ katvā , nāmadhammā pavattare ;
Svāyamevālambaṇūpa-nissayoti pakāsito .
826.
Anantarapaccayena , ye dhammā paccayā matā ;
Te eva vānantarūpa-nissayoti pakāsito .
827.
Rāgasaddhādayo dhammā , ajjhattamanuvāsitā ;
Sattasaṅkhāradhammā ca , bahiddhopanisevitā .
828.
Rāgasaddhādidhammānaṃ , kammaṃ pākānamiccayaṃ ;
Pakatūpanissayoti , paṭṭhapesi tathāgato .
829.
Iccevaṃ balavaṭṭhena , nissayenopakārakā ;
Upanissaya nāmena , paccayoyaṃ tidhā mato .
830.
Rūpārūpaṃ paniccevaṃ , tekālikamakālikā ;
Paññatti ceva nāmānaṃ , paccayo duvidho mato .
831.
Ālambādhippatibhūtaṃ , nāmānaṃ garugocaraṃ ;
Sahajādhippatīdhammā , sahajānaṃ yathārahaṃ .
832.
Nāmarūpānamicceva-mādhippaccena paccayo ;
Adhippati paccayoti , duvidhā paridīpito .
833.
Sahajā
V0.76 nāmarūpānaṃ , mahābhūtā ca rūpinaṃ ;Paṭisandhikkhaṇe vatthu , nāmānamiti sabbathā .
834.
Sahajātavisesena , dhammānamupakārakā ;
Sahajāta paccayoti , tividhevaṃ vibhāvitā .
835.
Arūpino
M0.71 catukkhandhā , mahābhūtā catubbidhā ;Sandhiyaṃ vatthunāmāni , sahajānīti sabbathā .
836.
Upakārapavattā ca , aññamaññassa tādinā ;
Aññamañña paccayoti , vibhattā tividhā matā .
837.
Sattaviññāṇadhātūnaṃ , bhūtopādāyarūpinaṃ ;
Sahajātanāmarūpa-dhammānañca yathākkamaṃ .
838.
Vatthu bhūtā catukkhandhā , nissayenopakārakā ;
Nissaya ppaccayo nāma , paccayoti mato tidhā .
839.
Kabaḷīkāro āhāro , rūpakāyassa paccayo ;
Arūpino panāhārā , sahajānaṃ yathārahaṃ .
840.
Nāmarūpānamiccevaṃ , yāpanaṭṭhena paccayā ;
Āhāra paccayoteva , duvidhevaṃ pakāsito .
841.
Pasādajīvitārūpi-ndriyadhammā yathākkamaṃ ;
Pañcaviññāṇupādinna-rūpānaṃ nāmarūpinaṃ .
842.
Sahajātānamicceva-missaraṭṭhena paccayā ;
Indriya ppaccayoteva , tividhā samudāhaṭo .
843.
Sattaviññāṇadhātūnaṃ , cha vatthūni yathārahaṃ ;
Pacchājātā ca kāyassa , cittacetasikā tathā .
844.
Arūpā sahajātānaṃ , rūpānanti matā tidhā ;
Vippayutta paccayoti , vippayogopakārakā .
845.
Sahajātaṃ
V0.77 purejātaṃ , pacchājātañca sabbathā ;Kabaḷīkāro āhāro , rūpajīvitamiccayaṃ .
846.
Atthi paccayasaṅkhāto , paccayo pañcadhā mato ;
Vijjamānasabhāvena , paccayaṭṭhā yathārahaṃ .
847.
Te evāvigatā hutvā , vattamānopakārakā ;
Avigata paccayoti , sugatena vavatthitā .
848.
Aṭṭhevaṃ
M0.72 vattamānāni , nāmarūpāni paccayā ;Sabbatthādhippatī cāti , navadhā nāmarūpinaṃ .
849.
Itthamuddiṭṭhaniddiṭṭhā , paṭṭhānanaya saṅgahā ;
Kusalākusalādīhi , suvibhattā mahesinā .
850.
Paññattināmarūpānaṃ , vasena tividhā ṭhitā ;
Paccayāti pakāsenti , catuvīsati paṇḍitā .
851.
Paññatti paññapīyattā , paññāpetīti ca dvidhā ;
Nāmarūpavinimuttā , paññattā tādinā kathaṃ .
852.
Bhūtapariṇāmākāramupādāya tathā tathā ;
Bhūmipabbatapāsāṇatiṇarukkhalatādayo .
853.
Sambhārākāramārabbha , sannivesavisesitā ;
Yānagāmavanuyyānakaṭasārapaṭādayo .
854.
Kārakavedakākāraṃ , viññattindriyalakkhitaṃ ;
Khandhapañcakamāhacca , maccāsurasurādayo .
855.
Candādāvaṭṭanādīhi , disākālādisammuti ;
Pārampariyakādīhi , jātigottakulādayo .
856.
Taṃtaṃkriyādibhedehi , paññattā kathinādayo ;
Taṃtaṃkalāpāsamphuṭṭhā , kūpākāsaguhādayo .
857.
Taṃ
V0.78 taṃ nimittamārabbha , cintayantassupaṭṭhitā ;Kasiṇādikavohārā , bhāvanāmayagocarā .
858.
Pubbopalabbhābhāvena , kasiṇugghāṭimādayo ;
Nirodhā ca samāpatti , visesābhāvalakkhitā .
859.
Iti taṃ tamupādāya , samaññātā tathā tathā ;
Saṅkhā samaññā paññatti , vohāroti pakāsitā .
860.
Ālambaṇaṭṭhākārena , santābhāvepi vatthuto ;
Cintāvohāranipphannā , atthacchāyāva bhāsinī .
861.
Paññāpīyattā
M0.73 paññatti , nāmā yamiti bhāsitā ;Upādāya ca paññatti , sā evopanidhāya ca .
862.
Paññatti paññāpanato , paṇḍitehi pakāsitā ;
Avijjamānā paññatti , vijjamānātipi dvidhā .
863.
Lokavohārikaṭṭhena , paññattaṃ paramatthato ;
Avijjamānametāya , paññāpenti yadā tadā .
864.
Avijjamānapaññatti , vijjamānaṃ yadā puna ;
Paññāpenti tadā esā , vijjamānanti vuccati .
865.
Itthaṃ paññattidhammañca , sammatatthavisesato ;
Bhāvadhammañca rūpādi-salakkhaṇavisesato .
866.
Paññāpetīti paññatti , nāmā yamiti bhāsitā ;
Yā nāmaṃ nāmakammādināmena samudīritā .
867.
Sā evāvijjamānena-vijjamānādibheditā ;
Itthisaddo chaḷābhiñño , rājaputto tu bhāsitā .
868.
Kriyānimittatthayoga-ruḷhijātopacārikā ;
Sambandhopacayāvatthā , saṇṭhānāpekkhitā tathā .
869.
Devadattotha
V0.79 medhāvī , vedanā candimā tathā ;Khattiyo narasīho ca , bhātā lohitakaṃ yuvā .
870.
Kuṇḍalaṃ dussamiccevamādibheditasaṅgahā ;
Sammatatthasabhāvesu , vohārākāralakkhitā .
871.
Sāyaṃ yādicchakānvatthasaṅketakkhaṇasambhavā ;
Vohāratthavisesena , ñeyyākārānusārinī .
872.
Vacīghosānusārena , sotaviññāṇavīthiyā ;
Pavattānantaruppanna-manodvārassa gocarā .
873.
Atthā
M0.74 yassānusārena , viññāyanti tato paraṃ ;Sammatā ca sabhāvā ca , pubbasaṅketabhāgino .
874.
Yāyaṃ vālambaṇākāravisese paṭidissati ;
Vedanādivacīghosaṃ , sabhāvānugacetaso .
875.
Sāyaṃ paññatti viññeyyā , lokasaṅketanimmitā ;
Vacīviññattisahito , saddo evāti kecana .
876.
Itthaṃ paññattidhammāti , vuttaṃ paññattikadvayaṃ ;
Tathādhivacanā dhammā , niruttīti ca tādinā .
877.
Avisaṃvādakaṭṭhena , lokavohārasādhakaṃ ;
Samaññāsaccamiccevaṃ , ācikkhanti vicakkhaṇā .
878.
Satthā yaṃ paramatthamuttamaguṇo nāmañca rūpanti ca ,
Dvedhākāsi sabhāvadhammakusalo nibbijjha dhammantaraṃ ;
Vohāratthavisesañeyyamaparaṃ byākāsi paññattito ,
Āraddhaṃ kamato mayevamakhilaṃ taṃ suṭṭhu niṭṭhāpitaṃ .
879.
Yaṃ dhammaṃ dhammarājā niratikamabhisambodhi maggena buddhā ,
Katvā kaṇḍambamūle paramamanupamaṃ pāṭihīraṃ khaṇena ;
Pātvākā
V0.80 tattha patvā puravaragaṇamullāpalāvaṇṇaraṃsi ,Tatthādāyatthasāraṃ kathitamaticiraṃ ṭhātu pāṭhānukūlaṃ .
Iti nāmarūpaparicchede sabbasaṅgahavibhāgo nāma
Sattamo paricchedo .
Niṭṭhito ca nāmarūpaparicchede sabbathāpi
Abhidhammaparamatthavibhāgo .