Pakiṇṇakavibhāgo
211.
Ito
M0.20 paraṃ kiccato ca , dvārālambaṇavatthuto ;Bhūmipuggalato ṭhānā , janakā ca yathārahaṃ .
212.
Saṅgaho ca pavatti ca , paṭisandhipavattisu ;
Cittuppādavaseneva , saṃkhipitvāna niyyate .
213.
Rūpārūpamahāpākā , mupekkhātīraṇadvayaṃ ;
Cutisandhibhavaṅgāni , cittānekūnavīsati .
214.
Āvajjanaṃ tu yugaḷaṃ , dassanaṃ savanaṃ tathā ;
Ghāyanaṃ sāyanañceva , phusanaṃ sampaṭicchanaṃ .
215.
Tīṇi tīraṇacittāni , ekaṃ voṭṭhabbanaṃ mataṃ ;
Pañcadvāre manodvāre , tadāvajjananāmakaṃ .
216.
Pañcapaññāsa
V0.22 javanakiccānīti viniddise ;Kriyā cāvajjanaṃ hitvā , kusalākusalapphalaṃ .
217.
Tadālambaṇacittāni , bhavantekādaseva hi ;
Mahāvipākacittāni , aṭṭha santīraṇattayaṃ .
218.
Pañcakiccanti bhāsanti , upekkhātīraṇadvayaṃ ;
Catukiccā mahāpākā , tikakiccā mahaggatā .
219.
Dukiccamiti voṭṭhabbaṃ , sukhatīraṇamīritaṃ ;
Pañcaviññāṇajavanamanodhātuttikaṃ pana .
220.
Ekakiccāti bhāsanti , aṭṭhasaṭṭhi vibhāvino ;
Iccevaṃ kiccabhedena , cittuppādā vavatthitā .
221.
Cakkhusotaghānajivhā-kāyadhātu yathākkamaṃ ;
Pañcadvārā bhavaṅgaṃ tu , manodvāraṃ pavuccati .
222.
Ghānādayo
M0.21 tayo rūpe , pañca cakkhādayo tathā ;Arūpe natthubhayattha , tadālambaṇamānasaṃ .
223.
Cha dvārā vīthicittāni , satta kāmīsu rūpisu ;
Dvārattayaṃ cha cittāni , manodvāramarūpisu .
224.
Paṭisandhādibhūtā hi , avasāne cutiṭṭhitā ;
Majjhe bhavaṅgaṃ chetvāna , paccekaṃ vīthi jāyati .
225.
Rūpādārammaṇe cakkhu-pasādādimhi ghaṭṭite ;
Āvajjanādayo honti , bhavaṅgadvicalā paraṃ .
226.
Pariṇāme bhavaṅgassa , ālambe gahaṇārahe ;
Tathā vīthi manodvāre , yathāsambhavato bhave .
227.
Āvajjā pañcaviññāṇaṃ , sampaṭicchanatīraṇaṃ ;
Voṭṭhabbakāmajavanaṃ , tadālambaṇamānasaṃ .
228.
Sattevaṃ
V0.23 vīthicittāni , cittuppādā catuddasa ;Catupaññāsa vitthārā , pañcadvāre yathārahaṃ .
229.
Uppādaṭṭhitibhaṅgānaṃ , vasā cittakkhaṇaṃ tayaṃ ;
Rūpānaṃ ṭhiti ekūna-paññāsañca duke dukaṃ .
230.
Parittetiparitte ca , mahantetimahantake ;
Voṭṭhabbamoghajavanaṃ , tadālambanti taṃ kamā .
231.
Āvajjanañca javanaṃ , manodvāre tu gocare ;
Vibhūte tu tadālambaṃ , vitthārā sattasaṭṭhi te .
232.
Kāme javanasattāla-mbaṇānaṃ niyame sati ;
Vibhūtetimahante ca , tadālambaṇamīritaṃ .
233.
Pañcadvāre manodhātu , paccekamhi yathākkamaṃ ;
Pañcaviññāṇayugaḷaṃ , paccekaṃ tu pakāsitaṃ .
234.
Manodvāre tu javanaṃ , mahaggatamanuttaraṃ ;
Sukhatīraṇavoṭṭhabbaṃ , parittajavanaṃ chasu .
235.
Mahāvipākacittāni
M0.22 , upekkhātīraṇadvayaṃ ;Chasu dvāresu jāyanti , vīthimuttāni cekadā .
236.
Sattati vīthicittāni , vipākā tu mahaggatā ;
Nava vīthivimuttā ca , duvidhāpi dasīritā .
237.
Iccevaṃ dvārabhedena , vibhāvetvā tato paraṃ ;
Ñeyyā gocarabhedena , cittuppādā yathārahaṃ .
238.
Rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbā pañca gocarā ;
Sesañca rūpapaññattināmañca dhammagocaraṃ .
239.
Pañcadvāre vattamānaṃ , pañcālambaṃ yathākkamaṃ ;
Chālambaṇaṃ manodvāre , atītānāgatampi ca .
240.
Paññattātītavattantaṃ
V0.24 , chadvāraggahitaṃ pana ;Chaḷārammaṇasaṅkhātaṃ , yebhuyyena bhavantare .
241.
Nimittagatikammānaṃ , kammamevātha gocaraṃ ;
Paṭisandhibhavaṅgānaṃ , cutiyāva yathārahaṃ .
242.
Pañcālambe manodhātu , paccekamhi yathākkamaṃ ;
Pañcaviññāṇayugaḷaṃ , paccekaṃ tu pakāsitaṃ .
243.
Kāmapākāni sesāni , hasanañca parittake ;
Ñāṇahīnānipuññāni , javanāni animmale .
244.
Tihetukāmapuññāni , puññābhiññā ca lokiyā ;
Sabbālambe pavattanti , aggamaggaphalaṃ vinā .
245.
Kriyābhiññā ca voṭṭhabbaṃ , kriyā kāme tihetukā ;
Sabbālambe pavattanti , nibbāne nimmalā siyuṃ .
246.
Dutiyañca catutthañca , āruppesu mahaggate ;
Mahaggataññe vohāre , aya mālambaṇe nayo .
247.
Cakkhusotaghānajivhā-kāyahadayavatthunā ;
Kāmaloke chavatthūni , nissitā satta dhātuyo .
248.
Pañcaviññāṇadhātū
M0.23 ca , tāsaṃ pubbāparattayaṃ ;Manodhātu tato sesā , manoviññāṇadhātu ca .
249.
Catasso dhātuyo rūpe , tīṇi vatthūni nissitā ;
Arūpe tu anissāya , dhātvekāva pavattati .
250.
Pañcappasāde nissāya , paccekaṃ tu yathākkamaṃ ;
Pañcaviññāṇayugaḷaṃ , bhavatīti pakāsitaṃ .
251.
Kāmapākāni sesāni , maggāvajjanamādito ;
Hasanaṃ paṭighārūpā-vacaraṃ vatthunissitaṃ .
252.
Dvecattālīsa
V0.25 nissāya , anissāya ca jāyare ;Anissāya vipākāni , āruppeti samīritaṃ .
253.
Iccevaṃ vatthubhedena , cittuppādā pakāsitā ;
Tato paraṃ vibhāveyya , bhūmibhedena paṇḍito .
254.
Niraye petaloke ca , tiracchānāsure tathā ;
Pāpakammopapajjanti , pāpapākāya sandhiyā .
255.
Bhūmissitesu devesu , manussesupi hīnakā ;
Ahetukāya jāyanti , puññapākāya sandhiyā .
256.
Cātumahārājikā ca , tāvatiṃsā ca yāmakā ;
Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino .
257.
Iccevaṃ chasu devesu , manussesu ca jāyare ;
Mahāvipākasandhīhi , kāmapuññakatā janā .
258.
Brahmānaṃ pārisajjā ca , tathā brahmapurohitā ;
Mahābrahmā ca jāyanti , paṭhamajjhānasandhiyā .
259.
Parittā appamāṇābhā , jāyantābhassarā tathā ;
Dutiyajjhānapākāya , tatiyāya ca sandhiyā .
260.
Parittasubhappamāṇasubhā ca subhakiṇhakā ;
Catutthāya tu jāyanti , tatiyajjhānabhūmikā .
261.
Vehapphalā
M0.24 asaññī ca , suddhāvāsāti sattasu ;Pañcamāya ca jāyanti , asaññīcittavajjitā .
262.
Avihā ca atappā ca , sudassā ca sudassino ;
Akaniṭṭhāti pañcete , suddhāvāsā pakāsitā .
263.
Ākāsānañcāyatanapākādīhi yathākkamaṃ ;
Ākāsānañcāyatanabhūmikādīsu jāyare .
264.
Cutisandhibhavaṅgānaṃ
V0.26 , vasā pākā mahaggatā ;Kāme sahetukā pākā , tadālambaṇatopi ca .
265.
Yathāvuttaniyāmena , bhūmīsvekāva jāyare ;
Cittuppādesu sabbattha , na tvevāsaññino matā .
266.
Ghānajivhākāyadhātu-nissitaṃ mānasaṃ tathā ;
Paṭighadvayamiccevamaṭṭha honteva kāmisu .
267.
Cakkhusotañca viññāṇaṃ , manodhātu ca tīraṇaṃ ;
Kāmarūpesu jāyanti , yathāsambhavato dasa .
268.
Voṭṭhabbakāmapuññāni , vippayuttāni diṭṭhiyā ;
Uddhaccasahitañceti , sabbatthetāni cuddasa .
269.
Kaṅkhitaṃ diṭṭhiyuttāni , suddhāvāsavivajjite ;
Sitañca rūpajavana-māruppāpāyavajjite .
270.
Kāmakriyā sahetū ca , uddhaṃ lokuttarattayaṃ ;
Catutthāruppajavanaṃ , sabbatthāpāyavajjite .
271.
Sesamāruppajavanaṃ , hitvāpāyaṃ yathākkamaṃ ;
Uddhamāruppabhūmiñca , jāyatīti vibhāvaye .
272.
Sotāpattiphalādīni , cattārānuttarāni tu ;
Suddhāvāsamapāyañca , hitvā sabbattha jāyare .
273.
Suddhāvāsamapāyañca , hitvārūpañca sabbathā ;
Paṭhamānuttaro maggo , sesaṭṭhānesu jāyati .
274.
Sattatiṃsa
M0.25 apāyesu , kāmesīti pakāsitā ;Pañcapaññāsa suddhesu , rūpesvekūnasattati .
275.
Chacattālīsa āruppe , uppajjanti yathārahaṃ ;
Iccevaṃ bhūmibhedena , cittuppādā pakāsitā .
276.
Tihetusatte
V0.27 sabbāni , dvihetukāhetuke pana ;Parittāni vivajjetvā , ñāṇapākakriyājave .
277.
Puthujjanānaṃ sambhonti , diṭṭhiyuttañca kaṅkhitaṃ ;
Sotāpannāditiṇṇampi , phalaṃ hoti yathāsakaṃ .
278.
Vītarāgassa javanaṃ , kriyā cantimanuttaraṃ ;
Puthujjanāditiṇṇampi , paṭighaṃ samudīritaṃ .
279.
Javā puthujjanādīnaṃ , catunnaṃ sesa sāsavā ;
Sāsavāvajjapākāni , pañcannamapi dīpaye .
280.
Puthujjanesu tesaṭṭhi , sotāpannādikadvaye ;
Ekūnasaṭṭhi cittāni , anāgāmikapuggale .
281.
Sattapaññāsa jāyanti , tepaññāsa anāsave ;
Maggaṭṭhesu sako maggo , puggalesu ayaṃ nayo .
282.
Tihetukāmacutiyā , sabbāpi paṭisandhiyo ;
Dvihetāhetucutiyā , kāmāvacarasandhiyo .
283.
Rūpāvacaracutiyā , sahetupaṭisandhiyo ;
Āruppāruppacutiyā , heṭṭhimāruppavajjitā .
284.
Paṭisandhi tathā kāme , tihetupaṭisandhiyo ;
Bhavantīti ca medhāvī , cutisandhinayaṃ naye .
285.
Cutiyānantaraṃ hoti , paṭisandhi tato paraṃ ;
Bhavaṅgaṃ taṃ pana chetvā , hoti āvajjanaṃ tato .
286.
Aniṭṭhe pāpapākāva , cakkhuviññāṇakādayo ;
Iṭṭhe tu puññapākāva , yathāsambhavato siyuṃ .
287.
Pubbe
M0.26 vuttanayeneva , vīthicittāni yojaye ;Pañcadvāre yathāyogaṃ , manodvāre ca paṇḍito .
288.
Santīraṇatadālamba-miṭṭhālambe
V0.28 pavattati ;Sukhitaṃ iṭṭhamajjhatte , aniṭṭhe ca upekkhitaṃ .
289.
Sukhopetaṃ tadālambaṃ , upekkhākriyato paraṃ ;
Na hoti domanassamhā , somanassaṃ tu sabbadā .
290.
Tathopekkhātadālambaṃ , sukhitakriyato paraṃ ;
Aññattha niyamo natthi , tadālambapavattiyā .
291.
Somanassabhavaṅgassa , javane domanassite ;
Tadālambe asambhonte , upekkhātīraṇaṃ bhave .
292.
Parikammopacārānu-lomagotrabhuto paraṃ ;
Pañcamaṃ vā catutthaṃ vā , javanaṃ hoti appanā .
293.
Catujhānaṃ sukhopetaṃ , ñāṇayuttānanantaraṃ ;
Upekkhāñāṇayuttānaṃ , pañcamaṃ jāyate paraṃ .
294.
Puthujjanāna sekkhānaṃ , kāmapuññatihetuto ;
Tihetukāmakriyato , vītarāgānamappanā .
295.
Āvajjapañcaviññāṇa-sampaṭicchanatīraṇaṃ ;
Paṭisandhicuti sabbā , rūpārūpādikappanā .
296.
Nirodhā vuṭṭhahantassa , upariṭṭhaphalaṃ dvayaṃ ;
Pañcābhiññā tathā maggā , ekacittakkhaṇā matā .
297.
Dvikkhattuṃ hi nirodhassa , samāpattikkhaṇe pana ;
Catutthāruppajavanaṃ , tadālambañca sabbathā .
298.
Dvikkhattuṃ vātha tikkhattuṃ , maggassānantaraṃ phalaṃ ;
Bhavaṅgādi ca voṭṭhabbaṃ , javanādi sakiṃ pana .
299.
Tihetukāmajavanaṃ , appanāghaṭitaṃ pana ;
Tikkhattuṃ vā catukkhattuṃ , manodvāre pavattati .
300.
Chadvāresu
M0.27V0.29 panaññattha , javanaṃ kāmadhātujaṃ ;Pañca vāre cha vā satta , samuppajjati sambhavā .
301.
Samāpattibhavaṅgesu , niyamo na samīrito ;
Vīthicittāvasāne tu , bhavaṅgaṃ cuti vā bhave .
302.
Iccānantarabhedena , cittuppādaṭṭhitiṃ cutiṃ ;
Ñatvā gaṇeyya saṅgayha , labbhamānavasā kathaṃ ?
303.
Pañcadvārāvajjanato , dasa cittāni dīpaye ;
Sesāvajjanato pañca-cattālīsanti bhāsitaṃ .
304.
Pañcaviññāṇato pāpavipākā sampaṭicchanā ;
Paramekaṃ duve puñña-vipākā sampaṭicchanā .
305.
Santīraṇadvihetumhā , pākā dvādasa jāyare ;
Tihetukāmapākamhā , ekavīsati bhāsitaṃ .
306.
Rūpāvacarapākamhā , paramekūnavīsati ;
Navaṭṭhāruppapākamhā , satta cha vā yathākkamaṃ .
307.
Paṭighamhā tu satteva , sitamhā terasabravuṃ ;
Dvihetupuññāpuññamhā , ekavīsati bhāvaye .
308.
Dvihetukāmakriyato , aṭṭhārasa upekkhakā ;
Sukhitamhā sattarasa , vibhāventi vicakkhaṇā .
309.
Kāmapuññā tihetumhā , tettiṃseva upekkhakā ;
Sukhitamhā tipaññāsa , bhavantīti pakāsitaṃ .
310.
Tihetukāmakriyato , catuvīsatipekkhakā ;
Sukhitamhā tu dīpeyya , pañcavīsati paṇḍito .
311.
Dasa rūpajavamhekādasa dvādasa terasa ;
Yathākkamaṃ pañcadasa , āruppā paridīpaye .
312.
Phalamhā
V0.30 cuddasevāhu , maggamhā tu sakaṃ phalaṃ ;Paraṃ saṅgaha miccevaṃ , vigaṇeyya visārado .
313.
Pañcadasamhādyāvajja-mekavīsatitoparaṃ
M0.28 ;Ekamhā pañcaviññāṇaṃ , pañcamhā sampaṭicchanaṃ .
314.
Sukhasantīraṇaṃ hoti , pañcavīsatito paraṃ ;
Sambhonti sattatiṃsamhā , upekkhātīraṇadvayaṃ .
315.
Bhavanti cattālīsamhā , sukhapākā dvihetukā ;
Tathekacattālīsamhā , sukhapākā dvihetukā ;
Tathekacattālīsamhā , upekkhāya samāyutā .
316.
Honti sattatito kāme ,
Sukhapākā tihetukā ;
Dvisattatimhā jāyanti ,
Upekkhāsahitā puna .
317.
Ekūnasaṭṭhito rūpā , pākā pākā arūpino ;
Kamāṭṭhacattālīsamhā , tathekadvitihīnato .
318.
Phaladvayaṃ catukkamhā , pañcamhāntaphaladvayaṃ ;
Tikā mahaggatā javā , maggā kāmajavā dvayā .
319.
Cittuppādānamiccevaṃ , gaṇito pubbasaṅgaho ;
Ñeyyoyaṃ ṭhānabhedoti , pubbāparaniyāmito .
320.
Rūpapākamahāpākā , manodhātu ca tīraṇaṃ ;
Rūpameva janentīti , vuttā ekūnavīsati .
321.
Appanājavanaṃ sabbaṃ , mahaggatamanuttaraṃ ;
Iriyāpatharūpāni , janetīti samīritaṃ .
322.
Voṭṭhabbaṃ
V0.31 kāmajavanamabhiññā ca yathārahaṃ ;Iriyāpathaviññattirūpānaṃ janakā siyuṃ .
323.
Pañcaviññāṇamāruppā , vipākā ca na kiñcipi ;
Sabbesaṃ paṭisandhī ca , cuti cārahato tathā .
324.
Rūpādittayamiccevaṃ
M0.29 , samuṭṭhāpeti mānasaṃ ;Uppajjamānameveti , ñeyyo janakasaṅgaho .
325.
Iti kiccādibhedesu , paccekasmiṃ pakāsitaṃ ;
Nayaṃ vuttānusārena , samāsetvā viyojaye .
326.
Panuṇṇasammohamalassa sāsane ,
Vikiṇṇavatthūhi suganthitaṃ nayaṃ ;
Pakiṇṇamogayha paratthaninnaye ,
Vitiṇṇakaṅkhāva bhavanti paṇḍitā .
327.
Bahunayavinibandhaṃ kullametaṃ gahetvā ,
Jinavacanasamuddaṃ kāmamogayha dhīrā ;
Hitasakalasamatthaṃ vatthusāraṃ haritvā ,
Hadaya ratanagabbhaṃ sādhu sampūrayanti .
Iti nāmarūpaparicchede pakiṇṇakavibhāgo nāma
Catuttho paricchedo .