Issues
Naradakkhadīpanī

Cāritta-niddesa

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Cāritta-niddesa

100.
AttāM0.213 hi attano nātho ,
Ko hi nātho paro siyā ;
Attanā hi sudantena ,
Nāthaṃ labhati dullabhaṃ .
101.
AttānañceM0.214 piyaṃ jaññā ,
Rakkheyya naṃ surakkhitaṃ ;
Tiṇṇamaññataraṃ yāmaṃ ,
Paṭijaggeyya paṇḍito .
102.
AttanāM0.216 kurute lakkhiṃ ,
A-lakkhiṃ kurutettanā ;
Na hi lakkhiṃ a-lakkhiṃ vā ,
Añño aññassa kārako .
103.
NaM0.218 pīḷitā atta-dukkhena dhīrā ,
Sukhapphalaṃ kammaṃ pariccajanti ;
Sammohitāvāpi sukhena mattā ,
Na pāpa-kammañca samācaranti .
104.
YoM0.219 neva nindaṃ nappasaṃsaṃ ,
Ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ ;
Sirīca lakkhīca apeti tamhā ,
Āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā .
105.
SādhuM0.221 dhammaruci rājā ,
Sādhu paññāṇavā naro ;
Sādhu mittānama-ddubbho ,
Pāpassa a-karaṃ sukhaṃ .
106.
KalyāṇakārīM0.222 kalyāṇaṃ ,
Pāpakārī ca pāpakaṃ ;
Yādisaṃ vapatte bījaṃ ,
Tādisaṃ vahate phalaṃ .
107.
JīvaṃM0.224 paññāya rakkheyya ,
Dhanaṃ kammena rakkhaye ;
Evaṃ hyarogo sukhito ,
Porāṇaka-vaco idaṃ .
108.
AnupubbenaM0.226 medhāvī ,
Thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe ;
Kammāro rajatasseva ,
Niddame malamattano .
109.
VācānurakkhīM0.228 manasā susaṃvuto ,
Kāyena ca nākusalaṃ kayirā ;
Etetayo kammapathevisodhaye ,
Ārādhaye maggamisi-ppaveditaṃ .
110.
A-santeM0.230 nopaseveyya ,
Sante seveyya paṇḍito ;
A-santo nirayaṃ yanti ,
Santo pāpenti suggatiṃ .
111.
A-karontopiM0.232 ce pāpaṃ ,
Karontaṃ mupasevati ;
Saṅkiyo hoti pāpasmiṃ ,
A-vaṇṇo cassa rūhati .
112.
SaṅghāgatoM0.233 aniṭṭhehi ,
Ambopi madhurapphalo ;
Tittapubbova pā eva ,
Manusso tu sa-jīvako .
113.
Nihīna-sevitoM0.234 poso ,
Nihīyati ca sabbadā ;
Kadāci na ca hāyetha ,
Tulyasevīpi attanā .
114.
Vaṇṇa-gandha-rasopetoM0.237 ,
Amboyaṃ ahuvā pure ;
Tameva pūjaṃ labhamāno ;
Kenambo kaṭukapphalo .
115.
Pucimanda-parivāroM0.238 ,
Ambo te dadhivāhana ;
Mūlaṃ mūlena saṃsaṭṭhaṃ ,
Sākhā sākhaṃ nisevare ;
Asātta-sannivāsena ,
Tenambo kaṭukapphalo .
116.
Pāmokkha-bhajanaṃM0.240 khippaṃ ,
Attha-kāmo su-vuḍḍhiyaṃ ;
Bhaje uttari attanā ,
Tasmā udeti paṇḍito .
117.
KācoM0.241 kañcana-saṃsaggā ,
Dhatte māra-katiṃ jutiṃ ;
Tathā saṃsannidhānena ,
Mūḷho yāti pavīṇataṃ .
118.
KīṭopiM0.243 sumano-saṅgā ,
Ārohati sataṃ siro ;
Asmāpi yāti devatvaṃ ,
Mahabbhi suppatiṭṭhito .
119.
SabbhirevaM0.245 samāsetha ,
Sabbhi kubbetha sandhavaṃ ;
Sataṃ saddhammamaññāya ,
Paññaṃ labhati nāññato .
120.
SabbhirevaM0.246 samāsetha ,
Sabbhi kubbetha sandhavaṃ ;
Sataṃ saddhammamaññāya ,
Sabba-dukkhā pamuccatti .
121.
SakiṃdevaM0.247 kulaputta ,
Sabbhi hoti samāgamo ;
Sā naṃ saṅgati pāleti ,
Nāsabbhi bahu saṅgamo .
122.
SeyyoM0.249 a-mitto medhāvī ,
Yañce bālānukampako .
123.
SīlavantaṃM0.250 paññavantaṃ ,
Divā nissaya-dāyakaṃ ;
Bahussutaṃ gavesanto ,
Bhajeyya attha-māmako .
124.
Pāpa-mitteM0.251 vivajjetvā ,
Bhajeyyuttama-puggalaṃ ;
Ovāde cassa tiṭṭheyya ,
Patthento a-calaṃ sukhaṃ .
125.
NaM0.253 bhaje pāpake mitte ,
Na bhaje purisādhame ;
Bhajetha mittte kalyāṇe ,
Bhajetha purisuttame .
126.
AnavajjaṃM0.254 mukhamboja ,
Manavajjā ca bhāratī ;
Alaṅkatāva sobhante ,
Kiṃsu te niralaṅkatā .
127.
NaM0.256 hi vaṇṇena sampannā ,
Mañjukā piya-dassinā ;
Kharā vācā piyā hoti ,
Asmiṃ loke paramhi ca .
128.
NanuM0.257 passasimaṃ kāḷiṃ ,
Dubbaṇṇaṃ tilakāhataṃ ;
Kolilaṃ saṇha-vācena ,
Bahūnaṃ pāṇinaṃ piyaṃ .
129.
TasmāM0.257 sakhila-vācāya ,
Manta-bhāṇī anuddhato ;
Atthaṃ dhammañca dīpeti ,
Madhuraṃ tassa bhāsitaṃ .
130.
TamevaM0.260 vācaṃ bhāseyya ,
Yā sattānaṃ na tāpaye ;
Pare ca na vihiṃseyya ,
Sā ve vācā subhāsitā .
131.
PiyaṃM0.261 vācaṃva bhāseyya ,
Yā vācā paṭinanditā ;
Yaṃ anādāya pāpāni ;
Paresaṃ bhāsate piyaṃ .
132.
SaccaṃM0.262 ve amatā vācā ,
Esa dhammo sanantano ;
Sacce atthe ca dhamme ca ,
Āhu santo patiṭṭhitā .
133.
SubhāsitañcaM0.264 dhammañca ,
Piyañca saccameva ca ;
Catu-aṅgehi sampannaṃ ,
Vācaṃ bhāseyya paṇḍito .
134.
ManāpamevaM0.265 bhāseyya ,
Nāmanāpaṃ kudācanaṃ ;
Manāpaṃ bhāsamānassa ,
Siddhaṃ piyosadhaṃ bhave .
135.
YaṃM0.266 vadeyya taṃ kareyya ,
Yaṃ na vade na taṃ kare ;
A-karontaṃ bhāsamānaṃ ,
Parijānanti paṇḍitā .
136.
RahovādaṃM0.268 na bhāseyya ,
Na sammukhā khiṇaṃ bhaṇe ;
A-taramānova bhaṇeyya ,
Taramānova no bhaṇe .
137.
MāvocaM0.269 pharusaṃ kiñci ,
Vuttā paṭivadeyyuṃ taṃ ;
Dukkhā hi sārambhakathā ,
Paṭidaṇḍā phuseyyuṃ taṃ .
138.
Saka-yuttaṃM0.270 kare kammaṃ ,
Saka-yuttaṃ vaciṃ bhaṇe ;
A-yuttake dhanaṃ naṭṭhaṃ ,
A-yutte jīvitaṃ khaye .
139.
YeM0.272 vuḍḍhamapacāyanti ,
Narā dhammassa dhakāvidā ;
Diṭṭhe dhammeva pāsaṃsā ,
Samparāye ca suggatiṃ .
140.
Porī-kathaṃ-vaM0.274 bhāseyya ,
Yuttā kathā hi pūrino ;
Bhāti-mattañca bhātāti ,
Pitu-mattaṃ pitā iti .
141.
DānañcaM0.275 piya-vajjañca ,
Attha-cariyā ca yā idha ;
Samānattatā dhammesa ,
Tattha tattha yathārahaṃ .
142.
SakiṃM0.277 vadanti rājāno ,
Sakiṃṃ samaṇa-brāhmaṇā ;
Sakiṃva purisā loke ,
Esadhammo sanantano .
143.
Eka-vācaṃvaM0.278 dvevācaṃ ,
Bhaṇeyya anukampako ;
Taduttari na bhāseyya ,
Dāsovayyassa santike .
144.
TassevaM0.279 tena pāpiyo ,
Yo kuddhaṃ paṭikujjhatti ;
Kuddhaṃ a-paṭikujjhanto ,
Saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ .
145.
UbhinnamatthaṃM0.281 carati ,
Attano ca parassa ca ;
Paraṃ saṃkupitaṃ ñatvā ,
Yo sato upasammati .
AttānaṃM0.282 rakkhanto paraṃ rakkhati ,
Paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhati .
146.
Sīla-samādhi-paññānaṃM0.283 ,
Khantī padhāna-kāraṇaṃ ;
Sabbepi kusalā dhammā ,
Khantyāyattāva vaḍḍhare .
147.
Khamā-khagga-karetassaM0.284 ,
Dujjano kiṃ karissati ;
A-tiṇe patito vahni ,
Sayamevūpasammati .
148.
SussusāM0.285 savaṇañceva ,
Gahaṇaṃ dhāraṇaṃ tathā ;
Uhāpohatthaviññāṇaṃ ,
Tatva-ññāṇañcadhīguṇaṃ .
149.
YasseteM0.286 caturo dhammā ,
Atthi posesu paṇḍita ;
Saccaṃ dhammo dhīti cāgo ,
Diṭṭhaṃ so ativattati .
150.
VejjoM0.288 purohito mantī ,
Vedaññotra catutthako ;
Pabhāta-kāle daṭṭhabbā ,
Niccaṃ sva-sīrimicchatā .
151.
MittānaṃM0.289 santikaṃ gacche ,
Kāle na rattiyaṃ kisaṃ ;
Ce bahuṃ bhijje cinitvā ,
Taṃ mittesu samākare .
152.
NaM0.291 paresaṃ vilomāni ,
Na paresaṃ katākataṃ ;
Attanova avekkheyya ,
Katāni a-katāni ca .
153.
Desa-jāti-pubbe-carāM0.293 ,
Anu-carā jano kare ;
Paresaṃ vedhakaṃ māyaṃ ,
Taṃ jānitvā sakhaṃ kare .
154.
ParittaṃM0.294 dārumāruyha ,
Yathā sīde mahaṇṇave ;
Evaṃ kusītamāgamma ,
Sādhu-jīvīpi sīdati ;
Tasmā taṃ parivajjeyya ,
Kusītaṃ hīna-vīriyaṃ .
155.
AlasañcaM0.296 pamādo ca ,
Anuṭṭhānaṃ a-saṃyamo ;
Niddā tandi ca te chidde ,
Sabbaso taṃ vivajjaye .
156.
CajeyyaM0.297 dummittaṃ bālaṃ ,
Āsīvisaṃva māṇavo ;
Bhañjeyya pāpakaṃ kammaṃ ,
Naḷāgāraṃva kuñjaro .
157.
NaM0.299 hi aññañña-cittānaṃ ,
Itthīnaṃ purisāna vā ;
Nānāvīkatvā saṃsaggaṃ ,
Tādisaṃ pica nāsmase .
158.
NāsmaseM0.300 kata-pāpamhi ,
Nāsmase alika-vādine ;
Nāsmate attatthapaññamhi ,
Atta-santepi nāsmate .
159.
GhatāsanaṃM0.301 kuñjaraṃ kaṇha-sappaṃ ,
Muddhā-bhisittaṃ pamadā ca sabbā ;
Ete naro niccasato bhajetha ,
Tesaṃ have dubbidū sabba-bhāvo .
160.
ItthīnaṃM0.303 dujjanāna-ñca ,
Vissāso no-pa pajjate ;
Vise siṅgimhi nadiyaṃ ,
Roge rāja-kulamhi ca .
161.
Itthi-dhuttoM0.304 surā-dhutto ,
Akkha-dhutto ca yo naro ;
Laddhaṃ laddhaṃ vināseti ,
Taṃ parābhavato mukhaṃ .
162.
Pāpa-mittoM0.306 pāpa-sakho ,
Pāpa-ācāra gocaro ;
Asmā lokā paramhā ca ,
Ubhayā dhaṃsate naro .
163.
MaccherenaM0.307 yasaṃ hataṃ ,
Kuppanena guṇo hato ;
Kūṭena nassate saccaṃ ,
Khuddena dhamma-rakkhanaṃ .
164.
Akkha-devīM0.309 dhanāni ca ,
Vināso hoti āpadā ;
Ṭhiti hatā pamādo ca ,
Dvijaṃ bhikkhuñca nassati .
165.
PesuññenaM0.310 kulaṃ hataṃ ,
Mānena hitamattano ;
Duccaritena mānuso ,
Daliddāyādaro hato .
166.
A-mānanāM0.312 yattha siyā ,
Santānaṃpi vimānanā ;
Hīna-sammānanāvāpi ,
Na tattha vasatiṃ vase .
167.
YatthālasoM0.313 ca dakkho ca ,
Sūro bhīru ca pūjiyā ;
Na tattha santo vasanti ,
A-visesa-kare nare .
168.
NoM0.315 ce assa sakā-buddhi ,
Vinayo vā su-sikkhito ;
Vane andha-mahiṃsova ,
Careyya bahuko jano .
169.
PhalaṃM0.316 ve kadaliṃ hanti ,
Phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ ;
Sakkāro kā-purisaṃ hanti ,
Gabbho assatariṃ yathā .
170.
Vajjañca vajjato ñatvā ,
A-vajjañca a-vajjato ;
Sammādiṭṭhi-samādānā ,
Sattā gacchantti suggatiṃ .