6. Tatiyanānātitthiyasuttavaṇṇanā
56. Chaṭṭhe sabbaṃ heṭṭhā vuttanayameva .
Imaṃ udānan ti ettha pana diṭṭhitaṇhāmānesu dosaṃ disvā te dūrato vajjetvā saṅkhāre yathābhūtaṃ passato ca tattha anādīnavadassitāya
P0.346 micchābhiniviṭṭhassa yathābhūtaṃ apassatoM0.315 ca yathākkamaṃ saṃsārato ativattanānativattanadīpakaṃ imaṃ udānaṃ udānesīti attho yojetabbo .Tattha ahaṅkārapasutāyaṃ pajāti ‘‘ sayaṃkato attā ca loko cā ’’ ti evaṃ vuttasayaṃkārasaṅkhātaṃ ahaṅkāraṃ tathāpavattaṃ diṭṭhiṃ pasutā anuyuttā ayaṃ pajā micchābhiniviṭṭho sattakāyo .
Paraṃkārūpasaṃhitāti paro añño issarādiko sabbaṃ karotīti evaṃ pavattaparaṃkāradiṭṭhisannissitā tāya upasaṃhitāti paraṃkārūpasaṃhitā .
Etadeke nābbhaññaṃsūti etaṃ diṭṭhidvayaṃ eke samaṇabrāhmaṇā tattha dosadassino hutvā nānujāniṃsu .
Kathaṃ ?
Sati hi sayaṃkāre kāmakārato sattānaṃ iṭṭheneva bhavitabbaṃ , na aniṭṭhena .
Na hi koci attano dukkhaṃ icchati , bhavati ca aniṭṭhaṃ , tasmā na sayaṃkāro .
Paraṃkāropi yadi issarahetuko , svāyaṃ issaro attatthaṃ vā kareyya paratthaṃ vā .
Tattha yadi attatthaṃ , attanā akatakicco siyā asiddhassa sādhanato .
Atha vā paratthaṃ sabbesaṃ hitasukhameva nipphajjeyya , na ahitaṃ dukkhaṃ nipphajjati , tasmā issaravasena na paraṃkāro sijjhati .
Yadi ca issarasaṅkhātaṃ aññanirapekkhaṃ niccamekakāraṇaṃ pavattiyā siyā , kammena uppatti na siyā , sabbeheva ekajjhaṃ uppajjitabbaṃ kāraṇassa sannihitattā .
Athassa aññampi sahakārīkāraṇaṃ icchitaṃ , taññeva
V0.283 hetu , kiṃ issarena apariniṭṭhitasāmatthiyena parikappitena .Yathā ca issarahetuko paraṃkāro na sijjhati , evaṃ pajāpatipurisapakatibrahmakālādihetutopi na sijjhateva tesampi asiddhattā vuttadosānativattanato ca .
Tena vuttaṃ ‘‘ etadeke nābbhaññaṃsū ’’ ti .
Ye pana yathāvutte sayaṃkāraparaṃkāre nānujānantāpi adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti , tepi na naṃ sallanti addasuṃ adhiccasamuppannantivādinopi micchābhinivesaṃ anatikkamanato yathābhūtaṃ ajānantānaṃ diṭṭhigataṃ tattha tattha dukkhuppādanato vijjhanaṭṭhena ‘‘ sallan ’’ ti na passiṃsu .
Etañca sallaṃ paṭikacca passatoti
P0.347 yo pana āraddhavipassako pañcapi upādānakkhandhe aniccato dukkhato anattato samanupassati , so etañca tividhaṃ viparītadassanaṃ aññañca sakalaṃ micchābhinivesaṃ tesañca nissayabhūte pañcupādānakkhandhepi tujjanato duruddhārato ca ‘‘ sallan ’’ ti paṭikacca pubbeyevaM0.316 vipassanāpaññāya passati .Evaṃ passato ariyamaggakkhaṇe ekanteneva ahaṃ karomīti na tassa hoti .
Yathā ca attano kārakabhāvo tassa na upaṭṭhāti , evaṃ paro karotīti na tassa hoti , kevalaṃ pana aniccasaṅkhātaṃ paṭiccasamuppannadhammamattameva hoti .
Ettāvatā sammāpaṭipannassa sabbathāpi diṭṭhimānābhāvova dassito .
Tena ca arahattappattiyā saṃsārasamatikkamo pakāsito hoti .
Idāni yo diṭṭhigate allīno , na so saṃsārato sīsaṃ ukkhipituṃ sakkoti , taṃ dassetuṃ ‘‘ mānupetā ’’ ti gāthamāha .
Tattha mānupetā ayaṃ pajāti ayaṃ sabbāpi diṭṭhigatikasaṅkhātā pajā sattakāyo ‘‘ mayhaṃ diṭṭhi sundarā , mayhaṃ ādāno sundaro ’’ ti attano gāhassa saṃpaggahalakkhaṇena mānena upetā samannāgatā .
Mānaganthā mānavinibaddhāti tato eva tena aparāparaṃ uppajjamānena yathā taṃ diṭṭhiṃ na paṭinissajjati , evaṃ attano santānassa ganthitattā vinibaddhattā ca mānaganthā mānavinibaddhā .
Diṭṭhīsu sārambhakathā , saṃsāraṃ nātivattatīti ‘‘ idameva saccaṃ moghamaññan ’’ ti attukkaṃsanaparavambhanavasena attano diṭṭhābhinivesena paresaṃ diṭṭhīsu sārambhakathā virodhakathā saṃsāranāyikānaṃ avijjātaṇhānaṃ appahānato saṃsāraṃ nātivattati , na atikkamatīti attho .
Chaṭṭhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .