问题
选择版本
Udāna-aṭṭhakathā
Udāna-aṭṭhakathā

10. Bhaddiyasuttavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Bhaddiyasuttavaṇṇanā

20. DasameV0.129P0.161 anupiyāyan ti evaṃ nāmake nagare .
Ambavaneti tassa nagarassa avidūre mallarājūnaṃ ekaṃ ambavanaṃ ahosi , tattha mallarājūhi bhagavato vihāro kārito , so ‘‘ ambavanan ’’ tveva vuccati .
Anupiyaṃ gocaragāmaṃ katvā tattha bhagavā viharati , tena vuttaṃ ‘‘ anupiyāyaṃ viharati ambavane ’’ ti .
Bhaddiyoti tassa therassa nāmaṃ .
Kāḷīgodhāya puttoti kāḷīgodhā nāma sākiyānī sakyarājadevī ariyasāvikā āgataphalā viññātasāsanā , tassā ayaṃ putto .
Tassa pabbajjāvidhi khandhake ( cūḷava .330-331) āgatova .
So pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva chaḷabhiñño ahosi , terasapi dhutaṅgāni samādāya vattati .
Bhagavatā ca ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ uccakulikānaṃ , yadidaṃ bhaddiyo kāḷīgodhāya putto ’’ ti ( a . ni .1.193) uccakulikabhāve etadagge ṭhapito asītiyā sāvakānaṃ abbhantaro .
Suññāgāragatoti ‘‘ ṭhapetvā gāmañca gāmūpacārañca avasesaṃ araññan ’’ ti vuttaṃ araññaṃ rukkhamūlañca ṭhapetvā aññaṃ pabbatakandarādi pabbajitasāruppaṃ nivāsaṭṭhānaṃM0.144 janasambādhābhāvato idha suññāgāranti adhippetaṃ .
Atha vā jhānakaṇṭakānaṃ saddānaṃ abhāvato vivittaṃ yaṃ kiñci agārampi suññāgāranti veditabbaṃ .
Taṃ suññāgāraṃ upagato .
Abhikkhaṇan ti bahulaṃ .
Udānaṃ udānesīti so hi āyasmā araññe divāvihāraṃ upagatopi rattivāsūpagatopi yebhuyyena phalasamāpattisukhena nirodhasukhena ca vītināmeti , tasmā taṃ sukhaṃ sandhāya pubbe attanā anubhūtaṃ sabhayaṃ sapariḷāhaṃ rajjasukhaṃ jigucchitvā ‘‘ aho sukhaṃ aho sukhan ’’ ti somanassasahitaṃ ñāṇasamuṭṭhānaṃ pītisamuṭṭhānaṃ samuggirati .
Sutvāna nesaṃ etadahosīti nesaṃ sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ tassa āyasmato ‘‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’ ti udānentassa udānaṃ sutvā ‘‘ nissaṃsayaṃ esa anabhirato brahmacariyaṃ caratī ’’ ti evaṃ parivitakkitaṃ ahosi .
Te bhikkhū puthujjanā tassa āyasmato vivekasukhaṃ sandhāya udānaṃ ajānantāP0.162 evaṃ amaññiṃsu , tena vuttaṃ ‘‘ nissaṃsayan ’’ tiādi .
Tattha nissaṃsayan ti asandehena ekantenāti attho .
‘‘ Yaṃ so pubbe agāriyabhūto samāno ’’ ti pāḷiṃ vatvā ‘‘ anubhavī ’’ ti vacanasesena keci atthaṃ vaṇṇenti , apare ‘‘ yaṃ sā ’’ ti paṭhanti ,‘‘ yaṃsa pubbe agāriyabhūtassā ’’ ti pana pāḷi .
Tattha yaṃsāti yaṃ assa , sandhivasena hi akārasakāralopo ‘‘ evaṃsa te ( ma . ni .1.23; a . ni .6.58), pupphaṃsā uppajjī ’’ tiādīsuV0.130 ( pārā .36) viya .
Tassattho – assa āyasmato bhaddiyassa pabbajitato pubbe agāriyabhūtassa gahaṭṭhassa sato yaṃ rajjasukhaṃ anubhūtaṃ .
Sā tamanussaramānoti so taṃ sukhaṃ etarahi ukkaṇṭhanavasena anussaranto .
Te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocun ti te sambahulā bhikkhū ullapanasabhāvasaṇṭhitā tassa anuggahaṇādhippāyena bhagavantaṃ etadavocuṃ , na ujjhānavasena .
Aññataran ti nāmagottena apākaṭaṃ ekaṃ bhikkhuṃ .
Āmantesīti āṇāpesi te bhikkhū saññāpetukāmo .
Evan ti vacanasampaṭiggahe , sādhūti attho .
Puna evan ti paṭiññāya .
Abhikkhaṇaṃ ‘‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’ ti imaṃ udānaṃ udānesīti yathā te bhikkhū vadanti , taṃ evaṃ tathevāti attano udānaṃ paṭijānāti .
Kiṃ pana tvaṃ bhaddiyāti kasmā bhagavā pucchati , kiṃ tassa cittaṃ na jānātītiM0.145 ?
No na jānāti , teneva pana tamatthaṃ vadāpetvā te bhikkhū saññāpetuṃ pucchati .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ jānantāpi tathāgatā pucchanti , jānantāpi na pucchantī ’’ tiādi .
Atthavasan ti kāraṇaṃ .
Antepureti itthāgārassa sañcaraṇaṭṭhānabhūte rājagehassa abbhantare , yattha rājā nhānabhojanasayanādiṃ kappeti .
Rakkhā susaṃvihitāti ārakkhādikatapurisehi gutti suṭṭhu samantato vihitā .
Bahipi antepureti aḍḍakaraṇaṭṭhānādike antepurato bahibhūte rājagehe .
Evaṃ rakkhito gopito santoti evaṃ rājageharājadhānirajjadesesu anto ca bahi ca anekesu ṭhānesu anekasatehi susaṃvihitarakkhāvaraṇaguttiyā mameva nibbhayatthaṃ phāsuvihāratthaṃ rakkhito gopito samāno .
Bhītotiādīni padāni aññamaññavevacanāni .
AthaP0.163 vā bhītoti pararājūhi bhāyamāno .
Ubbiggoti sakarajjepi pakatito uppajjanakabhayubbegena ubbiggo calito .
Ussaṅkīti ‘‘ raññā nāma sabbakālaṃ avissatthena bhavitabban ’’ ti vacanena sabbattha avissāsavasena tesaṃ tesaṃ kiccakaraṇīyānaṃ paccayaparisaṅkāya ca uddhamukhaṃ saṅkamāno .
Utrāsīti ‘‘ santikāvacarehipi ajānantasseva me kadāci anattho bhaveyyā ’’ ti uppannena sarīrakampaṃ uppādanasamatthena tāsena utrāsī .
‘‘ Utrasto ’’ tipi paṭhanti .
Vihāsin ti evaṃbhūto hutvā vihariṃ .
Etarahīti idāni pabbajitakālato paṭṭhāya .
Ekoti asahāyo , tena vūpakaṭṭhakāyataṃ dasseti .
Abhītotiādīnaṃ padānaṃ vuttavipariyāyena attho veditabbo .
Bhayādinimittassa pariggahassa taṃ nimittassa ca kilesassa abhāvenevassa abhītāditāti .
Etena cittavivekaṃ dassetiV0.131 .
Appossukkoti sarīraguttiyaṃ nirussukko .
Pannalomoti lomahaṃsuppādakassa chambhitattassa abhāvena anuggatalomo .
Padadvayenapi serivihāraṃ dasseti .
Paradattavuttoti parehi dinnena cīvarādinā vattamāno , etena sabbaso saṅgābhāvadīpanamukhena anavasesabhayahetuvirahaṃ dasseti .
Migabhūtena cetasāti vissatthavihāritāya migassa viya jātena cittena .
Migo hi amanussapathe araññe vasamānoM0.146 vissattho tiṭṭhati , nisīdati , nipajjati , yenakāmañca pakkamati appaṭihatacāro , evaṃ ahampi viharāmīti dasseti .
Vuttañhetaṃ paccekabuddhena –
‘‘ Migo araññamhi yathā abaddho ,
Yenicchakaṃ gacchati gocarāya ;
Viññū naro seritaṃ pekkhamāno ,
Eko care khaggavisāṇakappo ’’ ti .( su . ni .39; apa . thera 1.1.95);
Imaṃ kho ahaṃ , bhante , atthavasan ti , bhante , bhagavā yadidaṃ mama etarahi paramaṃ vivekasukhaṃ phalasamāpattisukhaṃ , idameva kāraṇaṃ sampassamāno ‘‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’ ti udānaṃ udānesinti .
Etamatthan ti etaṃ bhaddiyattherassaP0.164 puthujjanavisayātītaṃ vivekasukhasaṅkhātamatthaṃ sabbākārato viditvā .
Imaṃ udānan ti idaṃ sahetukabhayasokavigamānubhāvadīpakaṃ udānaṃ udānesi .
Tattha yassantarato na santi kopāti yassa ariyapuggalassa antarato abbhantare attano citte cittakālussiyakaraṇato cittappakopā rāgādayo āghātavatthuādikāraṇabhedato anekabhedā dosakopā eva kopā na santi maggena pahīnattā na vijjanti .
Ayañhi antarasaddo kiñcāpi ‘‘ mañca tvañca kimantaran ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .1.228) kāraṇe dissati ,‘‘ antaraṭṭhake himapātasamaye ’’ tiādīsu ( mahāva .346) vemajjhe ,‘‘ antarā ca jetavanaṃ antarā ca sāvatthin ’’ tiādīsu ( udā .13,44) vivare ,‘‘ bhayamantarato jātan ’’ tiādīsu ( itivu .88; mahāni .5) citte , idhāpi citte eva daṭṭhabbo .
Tena vuttaṃ ‘‘ antarato attano citte ’’ ti .
Itibhavābhavatañca vītivattoti yasmā bhavoti sampatti , abhavoti vipatti .
Tathā bhavotiV0.132 vuddhi , abhavoti hāni .
Bhavoti vā sassataṃ , abhavoti ucchedo .
Bhavoti vā puññaṃ , abhavoti pāpaṃ .
Bhavoti vā sugati , abhavoti duggati .
Bhavoti vā khuddako , abhavoti mahanto .
Tasmā yā sā sampattivipattivuḍḍhihānisassatucchedapuññapāpasugatiduggati- khuddakamahantaupapattibhavānaṃ vasena iti anekappakārā bhavābhavatā vuccati .
CatūhipiM0.147 ariyamaggehi yathāsambhavaṃ tena tena nayena taṃ itibhavābhavatañca vītivatto atikkanto hoti .
Atthavasena vibhatti vipariṇāmetabbā .
Taṃ vigatabhayan ti taṃ evarūpaṃ yathāvuttaguṇasamannāgataṃ khīṇāsavaṃ cittakopābhāvato itibhavābhavasamatikkamato ca bhayahetuvigamena vigatabhayaṃ , vivekasukhena aggaphalasukhena ca sukhiṃ , vigatabhayattā eva asokaṃ .
Devā nānubhavanti dassanāyāti adhigatamagge ṭhapetvā sabbepi upapattidevā vāyamantāpi cittacāradassanavasena dassanāya daṭṭhuṃ nānubhavanti na abhisambhuṇanti na sakkonti , pageva manussā .
Sekkhāpi hi puthujjanā viya arahato cittappavattiṃ na jānanti .
Dasamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhitā ca mucalindavaggavaṇṇanā .