2. Cittalatāvaggo

1. Dāsivimānavatthu

157.

‘‘ ApiV0.16P0.21 sakkova devindo , ramme cittalatāvane ;

Samantā anupariyāsi , nārīgaṇapurakkhatā ;

ObhāsentīT0.27 disā sabbā , osadhī viya tārakā .

158.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

159.

‘‘ PucchāmiM0.22 taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

160.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

161.

‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , dāsī ahosiṃ parapessiyā [ parapesiyā ( ka .)] kule .

162.

‘‘ Upāsikā cakkhumato , gotamassa yasassino ;

Tassā me nikkamo āsi , sāsane tassa tādino .

163.

‘‘ Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo , neva atthettha saṇṭhanaṃ [ santhanaṃ ( sī . syā . pī .)];

Sikkhāpadānaṃ pañcannaṃ , maggo sovatthiko sivo .

164.

‘‘ Akaṇṭako agahano , uju sabbhi pavedito ;

Nikkamassa phalaṃ passa , yathidaṃ pāpuṇitthikā .

165.

‘‘ Āmantanikā raññomhi , sakkassa vasavattino ;

SaṭṭhiP0.22 turiya [ turiya ( sī . syā . pī .)] sahassāni , paṭibodhaṃ karonti me .

166.

‘‘ Ālambo gaggaro [ gaggamo ( syā .), bhaggaro ( ka .)] bhīmo [ bhimmo ( ka .)], sādhuvādī ca saṃsayo ;

PokkharoT0.28 ca suphasso ca , viṇāmokkhā [ vilāmokkhā ( ka .)] ca nāriyo .

167.

‘‘ Nandā ceva sunandā ca , soṇadinnā sucimhitā [ sucimbhikā ( syā .)];

Alambusā missakesī ca , puṇḍarīkāti dāruṇī .

168.

‘‘ Eṇīphassā suphassā ca , subhaddā muduvādinī ;

Etā caññā ca seyyāse , accharānaṃ pabodhikā .

169.

‘‘ TāV0.17 maṃ kālenupāgantvā , abhibhāsanti devatā ;

Handa naccāma gāyāma , handa taṃ ramayāmase .

170.

‘‘ NayidaṃM0.23 akatapuññānaṃ , katapuññānamevidaṃ ;

Asokaṃ nandanaṃ rammaṃ , tidasānaṃ mahāvanaṃ .

171.

‘‘ Sukhaṃ akatapuññānaṃ , idha natthi parattha ca ;

Sukhañca katapuññānaṃ , idha ceva parattha ca .

172.

‘‘ Tesaṃ sahabyakāmānaṃ , kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ ;

Katapuññā hi modanti , sagge bhogasamaṅgino ’’ ti .

Dāsivimānaṃ paṭhamaṃ .

2. Lakhumāvimānavatthu

173.

‘‘ AbhikkantenaP0.23 vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

174.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

175.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

176.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

PañhaṃT0.29 puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

177.

‘‘ Kevaṭṭadvārā nikkhamma , ahu mayhaṃ nivesanaṃ ;

Tattha sañcaramānānaṃ , sāvakānaṃ mahesinaṃ .

178.

‘‘ Odanaṃ kummāsaṃ [ sākaṃ ( sī .)] ḍākaṃ , loṇasovīrakañcahaṃ ;

Adāsiṃ ujubhūtesu , vippasannena cetasā .

179.

‘‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ , yā ca pakkhassa aṭṭhamī ;

Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ .

180.

‘‘ UposathaṃM0.24 upavasissaṃ , sadā sīlesu saṃvutā ;

Saññamā saṃvibhāgā ca , vimānaṃ āvasāmahaṃ .

181.

‘‘ PāṇātipātāV0.18 viratā , musāvādā ca saññatā ;

Theyyā ca aticārā ca , majjapānā ca ārakā .

182.

‘‘ Pañcasikkhāpade ratā , ariyasaccāna kovidā ;

Upāsikā cakkhumato , gotamassa yasassino .

183.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatīti .

‘‘ Mama ca , bhante , vacanena bhagavato pāde sirasā vandeyyāsi –

‘ lakhumā nāma , bhante , upāsikā bhagavato pāde sirasā vandatī ’ ti .

Anacchariyaṃ kho panetaṃ , bhante , yaṃ maṃ bhagavā aññatarasmiṃ sāmaññaphale byākareyya [ byākareyyāti (?)].

Taṃ bhagavā sakadāgāmiphale byākāsī ’’ ti .

Lakhumāvimānaṃ dutiyaṃ .

3. Ācāmadāyikāvimānavatthu

185.

‘‘ PiṇḍāyaT0.30P0.24 te carantassa , tuṇhībhūtassa tiṭṭhato ;

Daliddā kapaṇā nārī , parāgāraṃ apassitā [ avassitā ( sī .)].

186.

‘‘ Yā te adāsi ācāmaṃ , pasannā sehi pāṇibhi ;

Sā hitvā mānusaṃ dehaṃ , kaṃ nu sā disataṃ gatā ’’ ti .

187.

‘‘ Piṇḍāya me carantassa , tuṇhībhūtassa tiṭṭhato ;

Daliddā kapaṇā nārī , parāgāraṃ apassitā .

188.

‘‘ Yā me adāsi ācāmaṃ , pasannā sehi pāṇibhi ;

Sā hitvā mānusaṃ dehaṃ , vippamuttā ito cutā .

189.

‘‘ Nimmānaratino nāma , santi devā mahiddhikā ;

Tattha sā sukhitā nārī , modatācāmadāyikā ’’ ti .

190.

‘‘ AhoM0.25 dānaṃ varākiyā , kassape suppatiṭṭhitaṃ ;

Parābhatena dānena , ijjhittha vata dakkhiṇā .

191.

‘‘ Yā mahesittaṃ kāreyya , cakkavattissa rājino ;

Nārī sabbaṅgakalyāṇī , bhattu cānomadassikā ;

EtassācāmadānassaT0.31 , kalaṃ nāgghati soḷasiṃ .

192.

‘‘ SataṃV0.19 nikkhā sataṃ assā , sataṃ assatarīrathā ;

Sataṃ kaññāsahassāni , āmuttamaṇikuṇḍalā ;

Etassācāmadānassa , kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ .

193.

‘‘ Sataṃ hemavatā nāgā , īsādantā urūḷhavā ;

Suvaṇṇakacchā mātaṅgā , hemakappanavāsasā [ hemakappanivāsasā ( syā . ka .)];

Etassācāmadānassa , kalaṃ nāgghati soḷasiṃ .

194.

‘‘ CatunnamapiP0.25 dīpānaṃ , issaraṃ yodha kāraye ;

Etassācāmadānassa , kalaṃ nāgghati soḷasin ’’ ti .

Ācāmadāyikāvimānaṃ tatiyaṃ .

4. Caṇḍālivimānavatthu

195.

‘‘ Caṇḍāli vanda pādāni , gotamassa yasassino ;

Tameva [ taveva ( sī .)] anukampāya , aṭṭhāsi isisattamo [ isisuttamo ( sī .)].

196.

‘‘ Abhippasādehi manaṃ , arahantamhi tādini [ tādine ( syā . ka .)];

Khippaṃ pañjalikā vanda , parittaṃ tava jīvitan ’’ ti .

197.

Coditā bhāvitattena , sarīrantimadhārinā ;

Caṇḍālī vandi pādāni , gotamassa yasassino .

198.

Tamenaṃ avadhī gāvī , caṇḍāliṃ pañjaliṃ ṭhitaṃ ;

Namassamānaṃ sambuddhaṃ , andhakāre pabhaṅkaranti .

199.

‘‘ KhīṇāsavaṃM0.26 vigatarajaṃ anejaṃ , ekaṃ araññamhi raho nisinnaṃ ;

Deviddhipattā upasaṅkamitvā , vandāmi taṃ vīra mahānubhāvan ’’ ti .

200.

‘‘ Suvaṇṇavaṇṇā jalitā mahāyasā , vimānamoruyha anekacittā ;

Parivāritā accharāsaṅgaṇena [ accharānaṃ gaṇena ( sī .)], kā tvaṃ subhe devate vandase maman ’’ ti .

201.

‘‘ AhaṃP0.26 bhaddante caṇḍālī , tayā vīrena [ therena ( ka .)] pesitā ;

VandiṃT0.32 arahato pāde , gotamassa yasassino .

202.

‘‘ Sāhaṃ vanditvā [ vanditva ( sī .)] pādāni , cutā caṇḍālayoniyā ;

Vimānaṃ sabbato bhaddaṃ , upapannamhi nandane .

203.

‘‘ AccharānaṃV0.20 satasahassaṃ , purakkhatvāna [ purakkhitvā maṃ ( syā . ka .)] tiṭṭhati ;

Tāsāhaṃ pavarā seṭṭhā , vaṇṇena yasasāyunā .

204.

‘‘ Pahūtakatakalyāṇā , sampajānā paṭissatā [ patissatā ( sī . syā .)];

Muniṃ kāruṇikaṃ loke , taṃ bhante vanditumāgatā ’’ ti .

205.

Idaṃ vatvāna caṇḍālī , kataññū katavedinī ;

Vanditvā arahato pāde , tatthevantaradhāyathāti [ tatthevantaradhāyatīti ( syā . ka .)].

Caṇḍālivimānaṃ catutthaṃ .

5. Bhadditthivimānavatthu

206.

‘‘ Nīlā pītā ca kāḷā ca , mañjiṭṭhā [ mañjeṭṭhā ( sī .), mañjaṭṭhā ( pī .)] atha lohitā ;

Uccāvacānaṃ vaṇṇānaṃ , kiñjakkhaparivāritā .

207.

‘‘ Mandāravānaṃ pupphānaṃ , mālaṃ dhāresi muddhani ;

Nayime aññesu kāyesu , rukkhā santi sumedhase .

208.

‘‘ KenaM0.27P0.27 kāyaṃ upapannā , tāvatiṃsaṃ yasassinī ;

Devate pucchitācikkha , kissa kammassidaṃ phalan ’’ ti .

209.

‘‘ Bhadditthikāti [ bhadditthīti ( sī .)] maṃ aññaṃsu , kimilāyaṃ upāsikā ;

Saddhā sīlena sampannā , saṃvibhāgaratā sadā .

210.

‘‘ Acchādanañca bhattañca , senāsanaṃ padīpiyaṃ ;

Adāsiṃ ujubhūtesu , vippasannena cetasā .

211.

‘‘ CātuddasiṃT0.33 pañcadasiṃ , yā ca pakkhassa aṭṭhamī ;

Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ .

212.

‘‘ Uposathaṃ upavasissaṃ , sadā sīlesu saṃvutā ;

Saññamā saṃvibhāgā ca , vimānaṃ āvasāmahaṃ .

213.

‘‘ Pāṇātipātā viratā , musāvādā ca saññatā ;

Theyyā ca aticārā ca , majjapānā ca ārakā .

214.

‘‘ Pañcasikkhāpade ratā , ariyasaccāna kovidā ;

UpāsikāV0.21 cakkhumato , appamādavihārinī .

Katāvāsā katakusalā tato cutā [ katāvakāsā katakusalā ( ka .)],

Sayaṃ pabhā anuvicarāmi nandanaṃ .

215.

‘‘ Bhikkhū cāhaṃ paramahitānukampake , abhojayiṃ tapassiyugaṃ mahāmuniṃ ;

Katāvāsā katakusalā tato cutā [ katāvakāsā katakusalā ( ka .)], sayaṃ pabhā anuvicarāmi nandanaṃ .

216.

‘‘ Aṭṭhaṅgikaṃ aparimitaṃ sukhāvahaṃ , uposathaṃ satatamupāvasiṃ ahaṃ ;

Katāvāsā katakusalā tato cutā [ katāvakāsā katakusalā ( ka .)], sayaṃ pabhā anuvicarāmi nandanan ’’ ti .

Bhadditthivimānaṃ [ bhadditthikāvimānaṃ ( syā .)] pañcamaṃ .

6. Soṇadinnāvimānavatthu

217.

‘‘ AbhikkantenaM0.28P0.28 vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

218.

‘‘ KenaT0.34 tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

219.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

220.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

221.

‘‘ Soṇadinnāti maṃ aññaṃsu , nāḷandāyaṃ upāsikā ;

Saddhā sīlena sampannā , saṃvibhāgaratā sadā .

222.

‘‘ Acchādanañca bhattañca , senāsanaṃ padīpiyaṃ ;

Adāsiṃ ujubhūtesu , vippasannena cetasā .

223.

‘‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ , yā ca pakkhassa aṭṭhamī ;

Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ .

224.

‘‘ Uposathaṃ upavasissaṃ , sadā sīlesu saṃvutā ;

Saññamā saṃvibhāgā ca , vimānaṃ āvasāmahaṃ .

225.

‘‘ Pāṇātipātā viratā , musāvādā ca saññatā ;

Theyyā ca aticārā ca , majjapānā ca ārakā .

226.

‘‘ PañcasikkhāpadeV0.22 ratā , ariyasaccāna kovidā ;

Upāsikā cakkhumato , gotamassa yasassino .

227.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe …

VaṇṇoT0.35 ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Soṇadinnāvimānaṃ chaṭṭhaṃ .

7. Uposathāvimānavatthu

229.

‘‘ AbhikkantenaM0.29P0.29 vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

230.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo … pe …

Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

232.

Sā devatā attamanā … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ .

233.

‘‘ Uposathāti maṃ aññaṃsu , sāketāyaṃ upāsikā ;

Saddhā sīlena sampannā , saṃvibhāgaratā sadā .

234.

‘‘ Acchādanañca bhattañca , senāsanaṃ padīpiyaṃ ;

Adāsiṃ ujubhūtesu , vippasannena cetasā .

235.

‘‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ , yā ca pakkhassa aṭṭhamī ;

Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ .

236.

‘‘ Uposathaṃ upavasissaṃ , sadā sīlesu saṃvutā ;

Saññamā saṃvibhāgā ca , vimānaṃ āvasāmahaṃ .

237.

‘‘ Pāṇātipātā viratā , musāvādā ca saññatā ;

Theyyā ca aticārā ca , majjapānā ca ārakā .

238.

‘‘ Pañcasikkhāpade ratā , ariyasaccāna kovidā ;

Upāsikā cakkhumato , gotamassa yasassino .

239.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe …

VaṇṇoT0.36 ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

241.

‘‘ AbhikkhaṇaṃV0.23 nandanaṃ sutvā , chando me udapajjatha [ upapajjatha ( bahūsu )];

Tattha cittaṃ paṇidhāya , upapannamhi nandanaṃ .

242.

‘‘ NākāsiṃP0.30 satthu vacanaṃ , buddhassādiccabandhuno ;

Hīne cittaṃ paṇidhāya , sāmhi pacchānutāpinī ’’ ti .

243.

‘‘ Kīva ciraṃ vimānamhi , idha vacchasuposathe [ vassasuposathe ( sī .)];

Devate pucchitācikkha , yadi jānāsi āyuno ’’ ti .

244.

‘‘ SaṭṭhivassasahassāniM0.30 [ saṭṭhi satasahassāni (?)], tisso ca vassakoṭiyo ;

Idha ṭhatvā mahāmuni , ito cutā gamissāmi ;

Manussānaṃ sahabyatan ’’ ti .

245.

‘‘ Mā tvaṃ uposathe bhāyi , sambuddhenāsi byākatā ;

Sotāpannā visesayi , pahīnā tava duggatī ’’ ti .

Uposathāvimānaṃ sattamaṃ .

8. Niddāvimānavatthu

246.

‘‘ Abhikkantena vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

247.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo … pe …

Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

249.

Sā devatā attamanā … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ .

250.

‘‘ Niddāti [ saddhāti ( sī .)] mamaṃ aññaṃsu , rājagahasmiṃ upāsikā ;

Saddhā sīlena sampannā , saṃvibhāgaratā sadā .

251.

‘‘ AcchādanañcaT0.37P0.31 bhattañca , senāsanaṃ padīpiyaṃ ;

Adāsiṃ ujubhūtesu , vippasannena cetasā .

252.

‘‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ , yā ca pakkhassa aṭṭhamī ;

Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ .

253.

‘‘ Uposathaṃ upavasissaṃ , sadā sīlesu saṃvutā ;

Saññamā saṃvibhāgā ca , vimānaṃ āvasāmahaṃ .

254.

‘‘ PāṇātipātāV0.24 viratā , musāvādā ca saññatā ;

Theyyā ca aticārā ca , majjapānā ca ārakā .

255.

‘‘ Pañcasikkhāpade ratā , ariyasaccāna kovidā ;

Upāsikā cakkhumato , gotamassa yasassino .

256.

‘‘ TenaM0.31 metādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Niddāvimānaṃ [ saddhāvimānaṃ ( sī .)] aṭṭhamaṃ .

9. Suniddāvimānavatthu

258.

‘‘ Abhikkantena vaṇṇena … pe … osadhī viya tārakā .

259.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

261.

Sā devatā attamanā … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ .

262.

‘‘ SuniddātiP0.32 [ sunandāti ( sī .)] maṃ aññaṃsu , rājagahasmiṃ upāsikā ;

Saddhā sīlena sampannā , saṃvibhāgaratā sadā .

266.

( Yathā niddāvimānaṃ tathā vitthāretabbaṃ .)

267.

‘‘ PañcasikkhāpadeT0.38 ratā , ariyasaccāna kovidā ;

Upāsikā cakkhumato , gotamassa yasassino .

268.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Suniddāvimānaṃ navamaṃ .

10. Paṭhamabhikkhādāyikāvimānavatthu

270.

‘‘ Abhikkantena vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

271.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

273.

SāP0.33 devatā attamanā … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ .

274.

‘‘ AhaṃM0.32 manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke .

275.

‘‘ AddasaṃT0.39V0.25 virajaṃ buddhaṃ , vippasannamanāvilaṃ ;

Tassa adāsahaṃ bhikkhaṃ , pasannā sehi pāṇibhi .

276.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe …

Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Paṭhamabhikkhādāyikāvimānaṃ dasamaṃ .

11. Dutiyabhikkhādāyikāvimānavatthu

278.

‘‘ Abhikkantena vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

279.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo … pe … vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

281.

Sā devatā attamanā … pe … yassa kammassidaṃ phalaṃ .

282.

‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke .

283.

‘‘ Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ , vippasannamanāvilaṃ ;

Tassa adāsahaṃ bhikkhaṃ , pasannā sehi pāṇibhi .

284.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo … pe .

P0.34 … vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Dutiyabhikkhādāyikāvimānaṃ ekādasamaṃ .

Cittalatāvaggo dutiyo niṭṭhito .

Tassuddānaṃ –

DāsīM0.33 ceva lakhumā ca , atha ācāmadāyikā ;

CaṇḍālīT0.40 bhadditthī ceva [ bhadditthikā ca ( syā .)], soṇadinnā uposathā ;

Niddā ceva suniddā ca [ nandā ceva sunandā ca ( sī .)], dve ca bhikkhāya dāyikā ;

Vaggo tena pavuccatīti .

Bhāṇavāraṃ paṭhamaṃ niṭṭhitaṃ .

Issues

選擇版本

Vimānavatthupāḷi

Vimānavatthupāḷi