2. Ārammaṇapaccayo
Katamo ārammaṇapaccayo .
Sabbepi cittacetasikā dhammā sabbepi rūpadhammā sabbaṃpi nibbānaṃ sabbāpi paññattiyo ārammaṇa paccayo .
Na hi so nāma ekopi dhammo atthi , yo citta cetasikānaṃ ārammaṇaṃ na hoti .
Saṅkhepato pana ārammaṇaṃ chabbidhaṃ hoti rūpārammaṇaṃ saddārammaṇaṃ gandhārammaṇaṃ rasārammaṇaṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ dhammārammaṇanti .
Katame dhammā ārammaṇapaccayassa paccayuppannā .
Sabbepi citta cetasikādhammā ārammaṇapaccayassa paccayuppannā .
Na hi kiñci cittaṃ nāma atthi , yaṃ cittaṃ bhūtena vā abhūtena vā ārammaṇena vinā pavattati .
Tattha paccuppannaṃ rūpārammaṇaṃ duvidhassa cakkhuviññāṇacittassa ārammaṇapaccayo .
Paccuppannaṃ saddārammaṇaṃ duvidhassa sotaviññāṇa cittassa .
Paccuppannaṃ gandhārammaṇaṃ duvidhassa ghānaviññāṇacittassa .
Paccuppannaṃ rasārammaṇaṃ duvidhassa jithaviññāṇacittassa .
Paccuppannaṃ tividhaṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ duvidhassa kāyaviññāṇacittassa .
Paccuppannāni tāni pañcārammaṇāni tividhassa manodhātucittassa ārammaṇapaccayo .
Sabbāni tāni atītānāgatapaccuppannāni pañcārammaṇāni vā sabbāni tekālikāni kālavimuttāni dhammārammaṇāni vā cha sattatividhānaṃ manoviññāṇacittānaṃ yathārahaṃ ārammaṇapaccayo .
Kenaṭṭhena ārammaṇaṃ , kenaṭṭhena paccayoti .
Citta cetasikehi ālambitabbaṭṭhena ārammaṇaṃ , upakārakaṭṭhena paccayoti .
Ālambitabbaṭṭhenāti
M0.468 cettha ālambaṇakiriyā nāma citta cetasikānaṃ ārammaṇaggahaṇakiriyā , ārammaṇupādāna kiriyā .Yathā hi loke ayodhātuṃ kāmeti icchatīti atthena ayokantako nāma lohadhātuviseso atthi .
So ayokhandhasamīpaṃ sampatto taṃ ayokhandhaṃ kāmento viya icchanto viya ayokhandhābhimukho cañcalati .
Sayaṃ vā taṃ ayokhandhaṃ upagacchati .
Ayokhandhaṃ vā attābhimukhaṃ ākaḍḍhati , ayokhandho tadabhimukho cañcalati , taṃ vā upagacchati .
Ayaṃ ayokantakassa ālambaṇakiriyā nāma .
Evameva cittacetasikānaṃ ārammaṇesu ālambaṇakiriyā daṭṭhabbā .
Na kevalaṃ ārammaṇesu ālambaṇa mattaṃ hoti .
Atha kho cittacetasikā dhammā sattasantāne uppajjamānā chasu dvāresu ārammaṇānaṃ āpātāgamane eva khaṇe khaṇe uppajjanti .
Uppajjitvā ca khaṇe khaṇe nirujjhanti .
Yathā taṃ bheritale bherisaddā uppajjamānā tattha tattha hatthena paharaṇakāle eva khaṇe khaṇe uppajjanti , uppajjitvā ca khaṇe khaṇe nirujjhanti .
Vīṇāsaddā uppajjamānā vīṇātantīsu tattha tattha vīṇādantakena paharaṇakāle eva khaṇe khaṇe uppajjanti , uppajjitvā ca khaṇe khaṇe nirujjhantīti .
Niddāyantassa bhavaṅgacittappavatti kālepi pubbabhave maraṇāsannakāle chasu dvāresu āpāta māgatāni kamma kammanimitta gatinimittāni eva bhavaṅgacittānaṃ ārammaṇapaccayoti .
Ārammaṇapaccayadīpanā niṭṭhitā .