Issues
Select Version
Petavatthu-aṭṭhakathā
Petavatthu-aṭṭhakathā

7. Rājaputtapetavatthuvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Rājaputtapetavatthuvaṇṇanā

PubbeM0.246 katānaṃ kammānan ti idaṃ satthā jetavane viharanto rājaputtapetaṃ ārabbha kathesi .
Tattha yo so atīte kitavassa nāma rañño putto atīte paccekabuddhe aparajjhitvā bahūni vassasahassāni niraye paccitvā tasseva kammassa vipākāvasesena petesu uppanno .
So idha ‘‘ rājaputtapeto ’’ ti adhippeto .
Tassa vatthu heṭṭhā sāṇavāsipetavatthumhi vitthārato āgatameva , tasmā tattha vuttanayeneva gahetabbaṃ .
Satthā hi tadā therena attano ñātipetānaṃ pavattiyā kathitāya ‘‘ na kevalaṃ tava ñātakāyeva , atha kho tvampi ito anantarātīte attabhāve peto hutvā mahādukkhaṃ anubhavī ’’ ti vatvā tena yācito –
753.
‘‘ Pubbe katānaṃ kammānaṃ , vipāko mathaye manaṃ ;
Rūpe sadde rase gandhe , phoṭṭhabbe ca manorame .
754.
‘‘ Iccaṃ gītaṃ ratiṃ khiḍḍaṃ , anubhutvā anappakaṃ ;
Uyyāne paricaritvā , pavisanto giribbajaṃ .
755.
‘‘ IsiṃV0.229P0.264 sunettamaddakkhi , attadantaṃ samāhitaṃ ;
Appicchaṃ hirisampannaṃ , uñche pattagate rataṃ .
756.
‘‘ Hatthikkhandhato oruyha , laddhā bhanteti cābravi ;
Tassa pattaṃ gahetvāna , uccaṃ paggayha khattiyo .
757.
‘‘ Thaṇḍile pattaṃ bhinditvā , hasamāno apakkami ;
Rañño kitavassāhaṃ putto , kiṃ maṃ bhikkhu karissasi .
758.
‘‘ Tassa kammassa pharusassa , vipāko kaṭuko ahu ;
Yaṃ rājaputto vedesi , nirayamhi samappito .
759.
‘‘ Chaḷeva caturāsīti , vassāni nahutāni ca ;
Bhusaṃ dukkhaṃ nigacchittho , niraye katakibbiso .
760.
‘‘ UttānopiM0.247 ca paccittha , nikujjo vāmadakkhiṇo ;
Uddhaṃpādo ṭhito ceva , ciraṃ bālo apaccatha .
761.
‘‘ Bahūni vassasahassāni , pūgāni nahutāni ca ;
Bhusaṃ dukkhaṃ nigacchittho , niraye katakibbiso .
762.
‘‘ Etādisaṃ kho kaṭukaṃ , appaduṭṭhappadosinaṃ ;
Paccanti pāpakammantā , isimāsajja subbataṃ .
763.
‘‘ So tattha bahuvassāni , vedayitvā bahuṃ dukhaṃ ;
Khuppipāsahato nāma , peto āsi tato cuto .
764.
‘‘ Etamādīnavaṃ ñatvā , issaramadasambhavaṃ ;
Pahāya issaramadaṃ , nivātamanuvattaye .
765.
‘‘ DiṭṭhevaV0.230 dhamme pāsaṃso , yo buddhesu sagāravo ;
Kāyassa bhedā sappañño , saggaṃ so upapajjatī ’’ ti .
–
Idaṃ petavatthuṃ kathesi .
753. Tattha pubbe katānaṃ kammānaṃ , vipāko mathaye manan ti purimāsu jātīsu katānaṃ akusalakammānaṃ phalaṃ uḷāraṃ hutvā uppajjamānaṃ andhabālānaṃ cittaṃ mathayeyya abhibhaveyya , paresaṃ anatthakaraṇamukhena attano atthaṃ uppādeyyāti adhippāyo .
IdāniP0.265 taṃ cittamathanaṃ visayena saddhiṃ dassetuṃ ‘‘ rūpe sadde ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha rūpeti rūpahetu , yathicchitassa manāpiyassa rūpārammaṇassa paṭilābhanimittanti attho .
Saddetiādīsupi eseva nayo .
754. Evaṃ sādhāraṇato vuttamatthaṃ asādhāraṇato niyametvā dassento ‘‘ naccaṃ gītan ’’ tiādimāha .
Tattha ratin ti kāmaratiṃ .
Khiḍḍan ti sahāyakādīhi keḷiṃ .
Giribbajan ti rājagahaṃ .
755. Isin tiM0.248 asekkhānaṃ sīlakkhandhādīnaṃ esanaṭṭhena isiṃ .
Sunettan ti evaṃnāmakaṃ paccekabuddhaṃ .
Attadantan ti uttamena damathena damitacittaṃ .
Samāhitan ti arahattaphalasamādhinā samāhitaṃ .
Uñche pattagate ratan ti uñchena bhikkhācārena laddhe pattagate pattapariyāpanne āhāre rataṃ santuṭṭhaṃ .
756. Laddhā , bhanteti cābravīti ‘‘ api , bhante , bhikkhā laddhā ’’ ti vissāsajananatthaṃ kathesi .
Uccaṃ paggayhāti uccataraṃ katvā pattaṃ ukkhipitvā .
757. Thaṇḍile pattaṃ bhinditvāti kharakaṭhine bhūmippadese khipanto pattaṃ bhinditvā .
Apakkamīti thokaṃ apasakki .
Apasakkanto ca ‘‘ akāraṇeneva andhabālo mahantaṃ anatthaṃ attano akāsī ’’ ti karuṇāyanavasena olokentaṃ paccekabuddhaṃ rājaputto āha ‘‘ rañño kitavassāhaṃ putto , kiṃ maṃ bhikkhu karissasī ’’ ti .
758. PharusassātiV0.231 dāruṇassa .
Kaṭukoti aniṭṭho .
Yan ti yaṃ vipākaṃ .
Samappitoti allīno .
759. Chaḷeva caturāsīti , vassāni nahutāni cāti uttāno nipanno caturāsītivassasahassāni , nikujjo , vāmapassena , dakkhiṇapassena , uddhaṃpādo , olambiko , yathāṭhito cāti evaṃ cha caturāsītisahassāni vassāni honti .
Tenāha –
760.
‘‘ Uttānopi ca paccittha , nikujjo vāmadakkhiṇo ;
Uddhaṃpādo ṭhito ceva , ciraṃ bālo apaccathā ’’ ti .
TāniP0.266 pana vassāni yasmā anekāni nahutāni honti , tasmā vuttaṃ ‘‘ nahutānī ’’ ti .
Bhusaṃ dukkhaṃ nigacchitthoti ativiya dukkhaṃ pāpuṇi .
761. Pūgānīti vassasamūhe , idha purimagāthāya ca accantasaṃyoge upayogavacanaṃ daṭṭhabbaṃ .
762. Etādisan ti evarūpaṃ .
Kaṭukan ti atidukkhaṃ , bhāvanapaṃsakaniddesoyaṃ ‘‘ ekamantaṃ nisīdī ’’ tiādīsu viya .
Appaduṭṭhappadosinaṃ isiṃ subbataṃ āsajja āsādetvā pāpakammantā puggalā evarūpaṃ kaṭukaṃ ativiya dukkhaṃ paccantīti yojanā .
763. SotiM0.249 so rājaputtapeto .
Tatthāti niraye .
Vedayitvāti anubhavitvā .
Nāmāti byattapākaṭabhāvena .
Tato cutoti nirayato cuto .
Sesaṃ vuttanayameva .
Evaṃ bhagavā rājaputtapetakathāya tattha sannipatitaṃ mahājanaṃ saṃvejetvā upari saccāni pakāsesi .
Saccapariyosāne bahū sotāpattiphalādīni sampāpuṇiṃsūti .
Rājaputtapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .