Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

8. Gavampatittheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Gavampatittheragāthāvaṇṇanā

YoM1.129 iddhiyā sarabhun ti āyasmato gavampatittherassa gāthā .
Kā uppatti ?
So kira purimabuddhesu katādhikāro ito ekatiṃse kappe sikhiṃ bhagavantaṃ passitvā pasannamānaso pupphehi pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devaloke uppanno aparāparaṃ puññāni karonto koṇāgamanassa bhagavato cetiye chattañca vedikañca kāresi .
Kassapassa pana bhagavato kāle aññatarasmiṃ kulagehe nibbatto .
Tasmiñca kule bahuṃ gomaṇḍalaṃ ahosi .
Taṃ gopālakā rakkhanti .
Ayaṃ tattha antarantarā yuttappayuttaṃ vicārento vicarati .
So ekaṃ khīṇāsavattheraṃ gāme piṇḍāya caritvā bahigāme devasikaṃ ekasmiṃ padese bhattakiccaṃ karontaṃ disvā ‘‘ ayyo sūriyātapena kilamissatī ’’ ti cintetvā cattāro sirīsadaṇḍe ussāpetvā tesaṃ upari sirīsasākhāyo ṭhapetvā sākhāmaṇḍapaṃ katvā adāsi .
‘‘ Maṇḍapassa samīpe sirīsarukkhaṃ ropesī ’’ ti ca vadanti .
Tassa anukampāya devasikaṃ thero tattha nisīdi .
So tena puññakammena tato cavitvā cātumahārājikesu nibbatti .
Tassa purimakammasaṃsūcakaṃ vimānadvāre mahantaṃ sirīsavanaṃ nibbatti vaṇṇagandhasampannehi aññehi pupphehi sabbakāle upasobhayamānaṃ , tena taṃ vimānaṃ ‘‘ serīsakan ’’ ti paññāyittha .
So devaputto ekaṃ buddhantaraṃ devesu ca manussesu ca saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde yasattherassa catūsuP1.110 gihisahāyesu gavampati nāma hutvā āyasmato yasassa pabbajitabhāvaṃ sutvā attano sahāyehi saddhiṃ bhagavato santikaṃ agamāsiV1.109 .
Satthā tassa dhammaṃ desesi .
So desanāvasāne sahāyehi saddhiṃ arahatte patiṭṭhāsi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.53.42-47)–
‘‘ Migaluddo pure āsiṃ , vipine vicaraṃ ahaṃ ;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , sabbadhammāna pāraguṃ .
‘‘ Tasmiṃ mahākāruṇike , sabbasattahite rate ;
Pasannacitto sumano , nelapupphaṃ apūjayiṃ .
‘‘ EkatiṃseM1.130 ito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā thero vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedento sākete viharati añjanavane .
Tena ca samayena bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ sāketaṃ gantvā añjanavane vihāsi .
Senāsanaṃ nappahosi .
Sambahulā bhikkhū vihārasāmantā sarabhuyā nadiyā vālikāpuḷine sayiṃsu .
Atha aḍḍharattasamaye nadiyā udakoghe āgacchante sāmaṇerādayo uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ .
Bhagavā taṃ ñatvā āyasmantaṃ gavampatiṃ āṇāpesi –
‘‘ gaccha , gavampati , jaloghaṃ vikkhambhetvā bhikkhūnaṃ phāsuvihāraṃ karohī ’’ ti .
Thero ‘‘ sādhu , bhante ’’ ti iddhibalena nadīsotaṃ vikkhambhi , taṃ dūratova pabbatakūṭaṃ viya aṭṭhāsi .
Tato paṭṭhāya therassa ānubhāvo loke pākaṭo ahosi .
Athekadivasaṃ satthā mahatiyā devaparisāya majjhe nisīditvā dhammaṃ desentaṃ theraṃ disvā lokānukampāya tassa guṇānaṃ vibhāvanatthaṃ taṃ pasaṃsanto ‘‘ yo iddhiyā sarabhun ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
38. Tattha iddhiyāti adhiṭṭhāniddhiyā .
Sarabhun ti evaṃnāmikaṃ nadiṃ , yaṃ loke ‘‘ sarabhun ’’ ti vadanti .
Aṭṭhapesīti sandituṃ adento sotaṃ nivattetvā pabbatakūṭaṃ viya mahantaṃ jalarāsiṃ katvā ṭhapesi .
Asitoti nasito , taṇhādiṭṭhinissayarahito , bandhanasaṅkhātānaṃ vā sabbasaṃyojanānaṃ samucchinnattā kenacipi bandhanena abaddho , tato eva ejānaṃ kilesānaṃ abhāvato anejo so , gavampati , taṃ sabbasaṅgātigataṃ tādisaṃ sabbepi rāgadosamohamānadiṭṭhisaṅge atikkamitvāP1.111 ṭhitattā sabbasaṅgātigataṃ , asekkhamunibhāvato mahāmuniṃ , tato eva kāmakammabhavādibhedassa sakalassapi bhavassa pāraṃ nibbānaṃ gatattā bhavassa pāraguṃ .
Devā namassantīti devāpi imassanti , pageva itarā pajāti .
GāthāpariyosāneM1.131V1.110 mahato janakāyassa dhammābhisamayo ahosi .
Thero aññaṃ byākaronto ‘‘ satthāraṃ pūjessāmī ’’ ti imameva gāthaṃ abhāsīti .
Gavampatittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .