Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

5. Añjanavaniyattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Añjanavaniyattheragāthāvaṇṇanā

ĀsandiṃP1.136 kuṭikaṃ katvāti āyasmato añjanavaniyattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
So kira padumuttarassa bhagavato kāle sudassano nāma mālākāro hutvā sumanapupphehi bhagavantaṃ pūjetvā aññampi tattha tattha bahuṃ puññaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto kassapassa bhagavato sāsane pabbajitvā samaṇadhammaṃ akāsi .
Atha imasmiṃ buddhuppāde vesāliyaṃ vajjirājakule nibbattitvā tassa vayappattakāle vajjiraṭṭhe avuṭṭhibhayaṃ byādhibhayaṃ amanussabhayanti tīṇi bhayāni uppajjiṃsuM1.160 .
Taṃ sabbaṃ ratanasuttavaṇṇanāyaṃ ( khu . pā . aṭṭha . ratanasuttavaṇṇanā ; su . ni . aṭṭha .1. ratanasuttavaṇṇanā ) vuttanayena veditabbaṃ .
Bhagavati pana vesāliṃ paviṭṭhe bhayesu ca vūpasantesu satthu dhammadesanāya sambahulānaṃ devamanussānaṃ dhammābhisamaye ca jāte ayaṃ rājakumāro buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbaji .
Yathā cāyaṃ evaṃ anantaraṃ vuccamānā cattāropi janā .
Tepi hi imassa sahāyabhūtā licchavirājakumārā evaṃ imināva nīhārena pabbajiṃsu .
Kassapasambuddhakālepi sahāyā hutvā iminā saheva pabbajitvā samaṇadhammaṃ akaṃsu , padumuttarassapi bhagavato pādamūle kusalabījaropanādiṃ akaṃsūti .
Tatthāyaṃ katapubbakicco sākete añjanavane susānaṭṭhāne vasanto upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya manussehi chaḍḍitaṃ jiṇṇakaṃ āsandiṃ labhitvā taṃ catūsu pāsāṇesu ṭhapetvā upari tiriyañca tiṇādīhi chādetvā dvāraṃ yojetvā vassaṃ upagato .
Paṭhamamāseyeva ghaṭento vāyamanto arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.11.24-28)–
‘‘ Sudassanoti nāmena , mālākāro ahaṃ tadā ;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ .
‘‘ JātipupphaṃV1.136 gahetvāna , pūjayiṃ padumuttaraṃ ;
Visuddhacakkhu sumano , dibbacakkhuṃ samajjhagaṃ .
‘‘ Etissā pupphapūjāya , cittassa paṇidhīhi ca ;
Kappānaṃ satasahassaṃ , duggatiṃ nupapajjahaṃ .
‘‘ Soḷasāsiṃsu rājāno , devuttarasanāmakā ;
Chattiṃsamhi ito kappe , cakkavattī mahabbalā .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedento samāpattito vuṭṭhāya yathāladdhaṃ sampattiṃ paccavekkhitvā pītivegena udānento ‘‘ āsandiṃ kuṭikaṃ katvā ’’ ti gāthaṃ abhāsiP1.137 .
55. Tattha āsandiṃ kuṭikaṃ katvāti āsandī nāma dīghapādakaṃ caturassapīṭhaṃ , āyataṃ caturassampi atthiyeva , yattha nisīditumeva sakkā , na nipajjituṃM1.161 taṃ āsandiṃ kuṭikaṃ katvā vāsatthāya heṭṭhā vuttanayena kuṭikaṃ katvā yathā tattha nisinnassa utuparissayābhāvena sukhena samaṇadhammaṃ kātuṃ sakkā , evaṃ kuṭikaṃ katvā .
Etena paramukkaṃsagataṃ senāsane attano appicchataṃ santuṭṭhiñca dasseti .
Vuttampi cetaṃ dhammasenāpatinā –
‘‘ Pallaṅkena nisinnassa , jaṇṇukenābhivassati ;
Alaṃ phāsuvihārāya , pahitattassa bhikkhuno ’’ ti .( theragā .985; mi . pa .6.1.1);
Apare ‘‘ āsandikuṭikan ’’ ti pāṭhaṃ vatvā ‘‘ āsandippamāṇaṃ kuṭikaṃ katvā ’’ ti atthaṃ vadanti .
Aññe pana ‘‘ āsananisajjādigate manusse uddissa mañcakassa upari katakuṭikā āsandī nāma , taṃ āsandiṃ kuṭikaṃ katvā ’’ ti atthaṃ vadanti .
Oggayhāti ogāhetvā anupavisitvā .
Añjanaṃ vanan ti evaṃnāmakaṃ vanaṃ , añjanavaṇṇapupphabhāvato hi añjanā vuccanti valliyo , tabbahulatāya taṃ vanaṃ ‘‘ añjanavanan ’’ ti nāmaṃ labhi .
Apare pana ‘‘ añjanā nāma mahāgacchā ’’ ti vadanti , taṃ añjanavanaṃ oggayha āsandikaṃ kuṭikaṃ katvā tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanan ti viharatā mayāti vacanaseseneva yojanā .
Idameva ca therassa aññābyākaraṇaṃ ahosīti .
Añjanavaniyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .