Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

10. Kappaṭakurattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Kappaṭakurattheragāthāvaṇṇanā

AyamitiV1.349P2.66 kappaṭoti āyasmato kappaṭakurattherassa gāthā .
Kā uppatti .
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ vinatāya nāma nadiyā tīre aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ disvā pasannamānaso ketakapupphehi pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppādeM1.410 sāvatthiyaṃ duggatakule nibbattitvā yāva vayappatti , tāva aññaṃ upāyaṃ ajānanto kappaṭakhaṇḍanivāsano sarāvahattho tattha tattha kuraṃ pariyesanto vicari , tena kappaṭakuro tveva paññāyittha .
So vayappatto tiṇaṃ vikkiṇitvā jīvikaṃ kappento ekadivasaṃ tiṇalāvanatthaṃ araññaṃ gato tattha aññataraṃ khīṇāsavattheraṃ disvā taṃ upasaṅkamitvā vanditvā nisīdi .
Tassa thero dhammaṃ kathesi .
So dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho ‘‘ kiṃ me imāya kicchajīvikāyā ’’ ti pabbajitvā attano nivatthakappaṭacoḷaṃ ekasmiṃ ṭhāne nikkhipi .
Yadā cassa anabhirati uppajjati , tadā taṃ kappaṭaṃ olokentassa anabhirati vigacchati , saṃvegaṃ paṭilabhi .
Evaṃ karonto sattakkhattuṃ uppabbaji .
Tassa taṃ kāraṇaṃ bhikkhū bhagavato ārocesuṃ .
Athekadivasaṃ kappaṭakuro bhikkhu dhammasabhāyaṃ parisapariyante nisinno niddāyati , taṃ bhagavā codento –
199.
‘‘ Ayamiti kappaṭo kappaṭakuro , acchāya atibharitāya ;
Amataghaṭikāyaṃ dhammakaṭamatto , katapadaṃ jhānāni ocetuṃ .
200.
‘‘ Mā kho tvaṃ kappaṭa pacālesi , mā tvaṃ upakaṇṇamhi tāḷessaṃ ;
Na hi tvaṃ kappaṭa mattamaññāsi , saṅghamajjhamhi pacalāyamāno ’’ ti .
–
Gāthādvayaṃ abhāsi .
Tattha ayamiti kappaṭo kappaṭakuroti kappaṭakuro bhikkhu ‘‘ ayaṃ mama kappaṭo , imaṃ paridahitvā yathā tathā jīvāmī ’’ ti evaṃ uppannamicchāvitakko acchāya atibharitāya amataghaṭikāyaṃ mama amataghaṭe tahaṃ tahaṃ vassante ‘‘ amatamadhigataṃ ahamanusāsāmi , ahaṃP2.67 dhammaṃ desemi ’’( mahāva .12; ma . ni .1.286;2.342).
‘‘ Andhībhūtasmiṃ lokasmiṃ , āhañchaṃ amatadundubhin ’’ tiādinā ( mahāva .11; ma . ni .1.285;2.341) ghosetvāM1.411 mayā dhammāmate pavassiyamāne katapadaṃ jhānāni ocetuṃ lokiyalokuttarajjhānāni upacetuṃ bhāvetuṃ katapadaṃ kaṭamaggavihitabhāvanāmaggaṃ idaṃ mama sāsanaṃ , tathāpi dhammakaṭamatto mama sāsanadhammatoV1.350 ukkaṇṭhacitto apagatamānaso kappaṭakuroti taṃ codetvā punapissa sahoḍḍhaṃ coraṃ gaṇhanto viya pamādavihāraṃ dassento ‘‘ mā kho tvaṃ , kappaṭa , pacālesī ’’ ti gāthamāha .
Tattha mā kho tvaṃ , kappaṭa , pacālesīti tvaṃ , kappaṭakura ,‘‘ mama dhammaṃ suṇissāmī ’’ ti nisīditvā mā kho pacālesi mā pacalāhi mā niddaṃ upagacchi .
Mā tvaṃ upakaṇṇamhi tāḷessan ti taṃ niddāyamānaṃ upakaṇṇamhi kaṇṇasamīpe desanāhatthena ahaṃ mā patāḷessaṃ .
Yathā ito paraṃ kilesappahānāya ahaṃ taṃ na ovadeyyaṃ , tathā paṭipajjāhīti attho .
Na hi tvaṃ , kappaṭa , mattamaññāsīti tvaṃ , kappaṭa , saṅghamajjhamhi pacalāyamāno mattaṃ pamāṇaṃ na vā maññasi ,‘‘ ayamatidullabho khaṇo paṭiladdho , so mā upajjhagā ’’ ti ettakampi na jānāsi , passa yāva ca te aparaddhanti codesi .
Evaṃ bhagavatā dvīhi gāthāhi gāḷhaṃ taṃ niggayha codanāya katāya aṭṭhivedhaviddho viya caṇḍagajo maggaṃ otaranto viya ca sañjātasaṃvego vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.52.17-22)–
‘‘ Vinatānadiyā tīre , vihāsi purisuttamo ;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , ekaggaṃ susamāhitaṃ .
‘‘ Madhugandhassa pupphena , ketakassa ahaṃ tadā ;
Pasannacitto sumano , buddhaseṭṭhamapūjayiṃ .
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
ArahattaṃM1.412 pana patvā satthārā vuttagāthādvayameva attano arahattādhigamanassa aṅkusabhūtanti paccudāhāsi .
Tenassa tadeva aññābyākaraṇaṃ ahosīti .
Kappaṭakurattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Catutthavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .