Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

1. Paripuṇṇakattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Paripuṇṇakattheragāthāvaṇṇanā

NaV1.206 tathā mataṃ satarasan ti āyasmato paripuṇṇakattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro dhammadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto satthari parinibbute satthu cetiye pupphādīhi uḷāraṃ pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devesu nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ sakyarājakule nibbattitvā viññutaṃ patto paripuṇṇavibhavatāya paripuṇṇakoti paññāyittha .
So vibhavasampannatāya sabbakālaṃ satarasaṃ nāma āhāraṃ paribhuñjanto satthu missakāhāraparibhogaṃ sutvā ‘‘ tāva sukhumālopi bhagavā nibbānasukhaṃ apekkhitvā yathā tathā yāpeti , kasmā mayaṃ āhāragiddhā hutvā āhārasuddhikā bhavissāma , nibbānasukhameva pana amhehi pariyesitabban ’’ ti saṃsāre jātasaṃvego gharāvāsaṃ pahāya satthu santike pabbajitvā bhagavatā kāyagatāsatikammaṭṭhāne niyojito tattha patiṭṭhāya paṭiladdhajhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanāya kammaṃ karonto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.15.5-9)–
‘‘ Nibbute lokanāthamhi , dhammadassīnarāsabhe ;
Āropesiṃ dhajatthambhaṃ , buddhaseṭṭhassa cetiye .
‘‘ Nisseṇiṃ māpayitvāna , thūpaseṭṭhaṃ samāruhiṃ ;
Jātipupphaṃ gahetvāna , thūpamhi abhiropayiṃ .
‘‘ AhoM1.241 buddho aho dhammo , aho no satthu sampadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , thūpapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Catunnavutito kappe , thūpasīkhasanāmakā ;
Soḷasāsiṃsu rājāno , cakkavattī mahabbalā .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
ArahattaṃV1.207 pana patvā dhamme gāravabahumānena pītivegavissaṭṭhaṃP1.201 udānaṃ udānento ‘‘ na tathā mataṃ satarasan ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
91. Tattha na tathā mataṃ satarasaṃ , sudhannaṃ yaṃ mayajja paribhuttan ti tathāti tena pakārena .
Matan ti abhimataṃ .
Satarasan ti satarasabhojanaṃ ‘‘ satarasabhojanaṃ nāma satapākasappiādīhi abhisaṅkhataṃ bhojanan ’’ ti vadanti .
Atha vā anekattho satasaddo ‘‘ sataso sahassaso ’’ tiādīsu viya .
Tasmā yaṃ bhojanaṃ anekasūpaṃ anekabyañjanaṃ , taṃ anekarasatāya ‘‘ satarasan ’’ ti vuccati , nānārasabhojananti attho .
Sudhā eva annaṃ sudhābhojanaṃ devānaṃ āhāro .
Yaṃ mayajja paribhuttan ti yaṃ mayā ajja anubhuttaṃ .
‘‘ Yaṃ mayā paribhuttan ’’ ti ca idaṃ ‘‘ satarasaṃ sudhannan ’’ ti etthāpi yojetabbaṃ .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yaṃ mayā ajja etarahi nirodhasamāpattisamāpajjanavasena phalasamāpattisamāpajjanavasena ca accantameva santaṃ paṇītaṃ nibbānasukhaṃ paribhuñjiyamānaṃ , taṃ yathā mataṃ abhimataṃ sambhāvitaṃ tathā rājakāle mayā paribhuttaṃ satarasabhojanaṃ devattabhāve paribhuttaṃ sudhannañca na mataṃ nābhimataṃ .
Kasmā ?
Idañhi ariyanisevitaṃ nirāmisaṃ kilesānaṃ avatthubhūtaṃ , taṃ pana puthujjanasevitaṃ sāmisaṃ kilesānaṃ vatthubhūtaṃ , taṃ imassa saṅkhampi kalampi kalabhāgampi na upetīti .
Idāni ‘‘ yaṃ mayajja paribhuttan ’’ ti vuttadhammaṃ desento aparimitadassinā gotamena , buddhena sudesito dhammo ’’ ti āha .
Tassattho – aparimitaṃ aparicchinnaṃ uppādavayābhāvato santaṃ asaṅkhatadhātuṃ sayambhūñāṇena passī , aparimitassa anantāparimeyyassa ñeyyassa dassāvīti tena aparimitadassinā gotamagottena sammāsambuddhenaM1.242 ‘‘ khayaṃ virāgaṃ amataṃ paṇītan ’’ ti ( khu . pā .6.4; su . ni .227) ca ‘‘ madanimmadano pipāsavinayo ’’( a . ni .4.34; itivu .90)‘‘ sabbasaṅkhārasamatho ’’ ti ( a . ni .5.140;10.6) ca ādinā suṭṭhu desito dhammo , nibbānaṃ mayā ajja paribhuttanti yojanā .
Paripuṇṇakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .