Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

2. Vajjiputtattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Vajjiputtattheragāthāvaṇṇanā

EkakāM1.178V1.151P1.152 mayaṃ araññeti āyasmato vajjiputtattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito ekanavute kappe vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ vipassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso nāgapupphakesarehi pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde amaccakule nibbatti , vajjiputto tissa nāmaṃ ahosi .
So bhagavato vesāligamane buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā katapubbakicco kammaṭṭhānaṃ gahetvā vesāliyā avidūre aññatarasmiṃ vanasaṇḍe viharati .
Tena ca samayena vesāliyaṃ ussavo ahosi .
Tattha tattha naccagītavāditaṃ pavattati , mahājano haṭṭhatuṭṭho ussavasampattiṃ paccanubhoti , taṃ sutvā so bhikkhu ayoniso ummujjanto vivekaṃ vajjamāno kammaṭṭhānaṃ vissajjetvā attano anabhiratiṃ pakāsento –
‘‘ Ekakā mayaṃ araññe viharāma , apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ ;
Etādisikāya rattiyā , ko su nāma amhehi pāpiyo ’’ ti .
– gāthamāha ;
Taṃ sutvā vanasaṇḍe adhivatthā devatā taṃ bhikkhuṃ anukampamānā ‘‘ yadipi , tvaṃ bhikkhu , araññavāsaṃ hīḷento vadasi , vivekakāmā pana viddasuno taṃ bahu maññantiyevā ’’ ti imamatthaṃ dassentī –
‘‘ Ekako tvaṃ araññe viharasi , apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ ;
Tassa te bahukā pihayanti , nerayikā viya saggagāminan ’’ ti .
–
Gāthaṃ vatvā ,‘‘ kathañhi nāma tvaṃ , bhikkhu , niyyānike sammāsambuddhassa sāsane pabbajitvā aniyyānikaṃ vitakkaṃ vitakkessasī ’’ ti santajjentī saṃvejesiM1.179 .
Evaṃ so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito kasābhihato viya bhadro assājānīyo vipassanāvīthiṃP1.153 otaritvā nacirasseva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.11.62-66)–
‘‘ Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ , sataraṃsiṃva bhāṇumaṃ ;
Obhāsentaṃ disā sabbā , uḷurājaṃva pūritaṃ .
‘‘ PurakkhataṃV1.152 sāvakehi , sāgareheva medaniṃ ;
Nāgaṃ paggayha reṇūhi , vipassissābhiropayiṃ .
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ reṇumabhiropayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Paṇṇatālīsito kappe , reṇu nāmāsi khattiyo ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā ‘‘ ayaṃ me arahattappattiyā aṅkuso jāto ’’ ti attano devatāya ca vuttanayaṃ saṃkaḍḍhitvā –
62.
‘‘ Ekakā mayaṃ araññe viharāma , apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ ;
Tassa me bahukā pihayanti , nerayikā viya saggagāminan ’’ ti .
–
Gāthaṃ abhāsi .
Tassattho – anapekkhabhāvena vane chaḍḍitadārukkhaṇḍaṃ viya yadipi mayaṃ ekakā ekākino asahāyā imasmiṃ araññe viharāma , evaṃ viharato pana tassa me bahukā pihayanti maṃ bahū atthakāmarūpā kulaputtā abhipatthenti ,‘‘ aho vatassa mayampi vajjiputtatthero viya gharabandhanaṃ pahāya araññe vihareyyāmā ’’ ti .
Yathā kiṃ ?
Nerayikā viya saggagāminaṃ , yathā nāma nerayikā attano pāpakammena niraye nibbattasattā saggagāmīnaṃ saggūpagāmīnaṃ pihayanti –
‘‘ aho vata mayampi nirayadukkhaṃ pahāya saggasukhaṃ paccanubhaveyyāmā ’’ ti evaṃsampadamidanti attho .
EtthaM1.180 ca attani garubahuvacanappayogassa icchitabbattā ‘‘ ekakā mayaṃ viharāmā ’’ ti puna tassa atthassa ekattaṃ sandhāya ‘‘ tassa me ’’ ti ekavacanappayogo kato .
‘‘ Tassa me ’’,‘‘ saggagāminan ’’ ti ca ubhayampi ‘ pihayantī ’ ti padaṃ apekkhitvā upayogatthe sampadānaniddeso daṭṭhabbo .
Taṃ abhipatthentīti ca tādise araññavāsādiguṇe abhipatthentā nāma hontīti katvā vuttaṃ .
Tassa meti vā tassa mama santike guṇeti adhippāyo .
Vajjiputtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .