- Saṃkilesabhāgiyaṃ သံကိလေသအဘို့အစု၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။ 2.vāsanābhāgiyaṃ ပုညပွါးခြင်းအစု၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- nibbedhabhāgiyaṃ လောဘအစရှိသည်တို့ကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးသည်၏ အဘို့၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- asekkhabhāgiyaṃ ပြီးပြီးသောသိက္ခာရှိသောဓမ္မအဘို့၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- saṃkilesabhāgiyañca သံကိလေသဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ vāsanābhāgiyañca ဝါသနာဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- saṃkilesabhāgiyañca သံကိလေသဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ nibbedhabhāgiyañca နိဗ္ဗေဓဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- saṃkilesabhāgiyañca သံကိလေသဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ asekkhabhāgiyañca အသေက္ခဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- saṃkilesabhāgiyañca သံကိလေသဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ nibbedhabhāgiyañca နိဗ္ဗေဓဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ asekkhabhāgiyañca အသေက္ခဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- saṃkilesabhāgiyañca သံကိလေသဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ vāsanābhāgiyañca ဝါသနာဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ nibbedhabhāgiyañca နိဗ္ဗေဓဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- vāsanābhāgiyañca ဝါသနာဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ nibbedhabhāgiyañca နိဗ္ဗေဓဘာဂိယလည်းဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- taṇhāsaṃkilesabhāgiyaṃ တဏှာတည်းဟူသော သံကိလေသအဘို့၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- diṭṭhisaṃkilesabhāgiyaṃ ဒိဋ္ဌိတည်းဟူသော သံကိလေသအဘို့၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- duccaritasaṃkilesabhāgiyaṃ ဒုစရိုက်တည်းဟူသော သံကိလေသအဘို့၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- taṇhāvodānabhāgiyaṃ တဏှာသံကိလေသမှ စင်ကြယ်သောအဘို့၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- diṭṭhivodānabhāgiyaṃ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသမှ စင်ကြယ်သောအဘို့၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
- duccaritavodānabhāgiyaṃ ဒုစရိုက်သံကိလေသမှ စင်ကြယ်သောအဘို့၌ဖြစ်သော။ suttaṃ သုတ်။
Yo puggalo nindiyaṃ duccaraṃ dussīlaṃ puggalaṃ pasaṃsati, so pasaṃsako puggalo mukhena kaliṃ vicināti upacināti, tena kalinā sukhaṃ na vindati. Yo sucārī sīlavā puggalo pasaṃsiyo hoti, taṃ vā sucāriṃ vā sīlavantaṃ puggalaṃ yo puggalo nindati, so nindanto puggalo mukhena kaliṃ vicināti upacināti, tena kalinā sukhaṃ na vindati. (Vibhavini)
One who praises a person deserving blame, or (one deserving praise) blames a person deserving praise, gathers up demerit with his mouth, with that demerit he finds no happiness.
Sutta Nipata Commentary (Kokalikasuttavannana)
-
Evaṃ sugatesu manopadosassa mahattarakalibhāvaṃ sādhetvā idāni vāritavatthugāthā nāma cuddasa gāthā āha. Imā kira kokālikaṃ mīyamānameva ovadantenāyasmatā mahāmoggallānena vuttā,‘‘ mahābrahmunā’’ ti eke. Tāsaṃ iminā suttena saddhiṃ ekasaṅgahatthaṃ ayamuddeso‘ ‘ yo lobhaguṇe anuyutto ’ ’ tiādi. Tattha paṭhamagāthāya tāva‘‘ guṇo’’ ti niddiṭṭhattā anekakkhattuṃ pavattattā vā lobhoyeva lobhaguṇo , taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ. Avadaññūti avacanaññū buddhānampi ovādaṃ aggahaṇena. Maccharīti pañcavidhamacchariyena. Pesuṇiyaṃ anuyuttoti aggasāvakānaṃ bhedakāmatāya. Sesaṃ pākaṭameva. Idaṃ vuttaṃ hoti– yo, āvuso kokālika, tumhādiso anuyuttalobhataṇhāya lobhaguṇe anuyutto assaddho kadariyo avadaññū maccharī pesuṇiyaṃ anuyutto, so vacasā paribhāsati aññaṃ abhāsaneyyampi puggalaṃ. Tena taṃ vadāmi ‘‘ mukhaduggā’’ ti gāthāttayaṃ.
-
Tassāyaṃ anuttānapadattho– mukhadugga mukhavisama, vibhūta vigatabhūta, alikavādi, anariya asappurisa, bhūnahu bhūtihanaka, vuḍḍhināsaka, purisanta antimapurisa, kali alakkhipurisa, avajāta buddhassa avajātaputta.
-
Rajamākirasīti kilesarajaṃ attani pakkhipasi. Papatan ti sobbhaṃ.‘‘ Papātan’’ tipi pāṭho, so evattho.‘‘ Papadan’’ tipi pāṭho, mahānirayanti attho.
(These stanzas were said by Venerable Mahamoggallana to the dying Kokalika, some said that they are said by Mahabrahma.)
When a man is devoted to service of greed
He is one who gives vent to the slander of others.
He is faithless, ignoble,
and cannot judge speech,
Avaricious as well and devoted to malice.
0 foul-mouth, 0 trickster, 0 ignoble fellow,
Destroyer and renegade, doer of evil,
0 miscreant, sinner, and son of the gutter,
Say little here now, you belong to the hells.
You have scattered pollution for [others'] misfortune
You have censured the true and done hideous things;
Through all of the many misdeeds you have' done,
You are going for long to remain in the pit> (Sn. 663-5).
This is the type of Thread dealing with corruption. (Ven. Nanamoli- The Guide, p180-181)
- Cārikaṃ pakkamissatīti janapadacārikaṃ gamissati. Kasmā pana bhagavā janapadacārikaṃ caratīti? Sattahi kāraṇehi buddhā bhagavanto janapadacārikaṃ caranti– desantaragatānaṃ veneyyānaṃ vinayanattaṃ, tatra ṭhitānaṃ ussukkasamuppādanaṃ, bhāvakānaṃ ekasmiṃ ṭhāne nibaddhavāsapariharaṇaṃ attano ca tattha anāsaṅgadassanaṃ, sambuddhavasitaṭṭhānatāya desānaṃ cetiyabhāvasampādanaṃ, bahūnaṃ sattānaṃ dassanūpasaṅkamanādīhi puññoghappasavanaṃ, avuṭṭhiādiupaddavūpasamanañcāti imehi sattahi kāraṇehi buddhā bhagavanto janapadacārikaṃ carantīti veditabbaṃ. (အဋ္ဌကထ)
(Nissaya p350)
Nibbijjhanaṃ lobhakkhandhādīnaṃ padālanaṃ nibbedho. Nibbedhabhāge pavattaṃ, nibbedhaṃ bhajāpetīti vā nibbedhabhāgiyaṃ. Yattha sekkhā sīlakkhandhādayo vibhattā, idaṃ nibbedhabhāgiyaṃ. (အဋ္ဌကထာ) Yā pana āpattivicchedanī sāvasesaṃ, anavasesañca, sā nibbedhabhāgiyā , asekkhabhāgiyā ca. (ဋီကာ)
Tipiṭaka Pāḷi-Myanmar
bhajāpeti：ဘဇာပေတိ（ကာ၊ကြိ） [ဘဇ+ဏာပေ+တိ] （က） ဆည်းကပ်-မှီဝဲ-စေ၏။ （ခ） သက်ဝင်စေ၏၊ သွင်းယူ၏။
nibbijjhana：နိဗ္ဗိဇ္ဈန（န） [နိ+ဝိဓ+ယ+ယု] （၁） ဖောက်ခွဲခြင်း။ （၂） ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း။ （တိ） （၃） ဖောက်ခွဲ-ဖောက်ထွင်း-တတ်သော။ （၄） ထိုးထွင်း၍ သိတတ်သော။
U Hau Sein’s Pāḷi-Myanmar
padālana：ပ-ဒါလန （န） ဖေါက်ခွဲခြင်း။ပဒါလေတိ
Aññātuñchena yāpentanti kulesu aññāto niccanavoyeva hutvā uñchena piṇḍacariyāya yāpentaṃ. Atha vā abhilakkhitesu issarajanagehesu kaṭukabhaṇḍasambhāraṃ sugandhabhojanaṃ pariyesantassa uñchanaṃ ñātuñchanaṃ nāma, gharapaṭipāṭiyā pana dvāre ṭhitena laddhamissakabhojanaṃ aññātuñchanaṃ nāma. Idaṃ idha adhippetaṃ. Tena yāpentaṃ. (အဋ္ဌကထာ)
When I could see Nanda, who is a forest dweller, a rag wearer, supporting one's life by going for alms just as a new comer unknown to the donorျ, being free from the longing for sensualities?
dadaṃ dadanto ပေးကမ်းသောသူသည်။ mittāni အဆွေခင်ပွန်းတို့ကို။ ganthati sampadeti ပြည့်စုံစေ၏။ (ဥပလက္ခဏနည်း သင်္ဂဟဝတ္ထုလေးပါးလုံးဖြင့်လည်း မိတ်ဆွေဖွဲ့နိုင်၏။ သံ-ဋ္ဌ။)
Dadanti paresaṃ yaṃ kiñci icchitaṃ patthitaṃ dento mittāni ganthati sampādeti karotīti attho. Duddadaṃ vā dadanto ganthati, dānamukhena cattāripi saṅgahavatthūni gahitānīti veditabbāni. Tehi mittāni karonti. (နေတ္တိ-အဋ္ဌကထာ)
Sagāthāvagga>《Sagāthāvaggo》>(SN)Sagāthāvaggo>10. Yakkhasaṃyuttaṃ>2. Sakkanāmasuttaṃ>para. 3022.
Gotama , sabbaganthappahīno tīhi bhavehi vippamutto sato satisampanno tvaṃ, samaṇo, aññaṃ devamanussādikaṃ yaṃ anusāsasi yaṃ anusāsanaṃ karosi, taṃ anusāsanaṃ sabbaganthappahīnassa tīhi bhavehi vippamuttassa samaṇassa te tava na sādhūti sakkanāmako mārapakkhiko yakkho gāthāya ajjhabhāsi.
‘ ‘ Sakka sakkanāmaka yakkha anukampitena purisena saddhiṃ yena kenaci vaṇṇena kāraṇena saṃvāso ekasmiṃ ṭhāne sahavāso jāyati, taṃ anukampitabbaṃ sahavāsagataṃ purisaṃ sappañño manasā anukampituṃ na arahati anukampituṃyeva arahati. Yā anukampā karuṇā, yā anuddayā mettā, muditā ca uppannā, tāya anukampāya karuṇāya, tāya anuddayāya mettāya muditāya ca samussāhitena pasannena manasā yo sappañño sappuriso aññaṃ devamanussādikaṃ yaṃ anusāsati yaṃ anusāsanaṃ karoti, so sappañño sappuriso tena anusāsanena saṃyutto kāmacchandādīnaṃ saṃyojanānaṃ vasena ananulomasaṃyogena saṃyutto na hotīti bhagavā avocāti yojanā. (N-Vibhavini)
《Udānapāḷi》>Udānapāḷi>1. Bodhivaggo>8. Saṅgāmajisuttaṃ>para. 64
Yo bhikkhu āyantiṃ āgacchantiṃ purāṇadutiyikaṃ bhariyaṃ vā, aññaṃ āgacchantiṃ itthiṃ vā cittena na abhinandati, pakkamantiṃ purāṇadutiyikaṃ bhariyaṃ vā, aññaṃ pakkamantiṃ itthiṃ vā cittena na socati, saṅgā pañcavidhatopi saṅgato muttaṃ saṅgāmajiṃ taṃ bhikkhuṃ‘‘ brāhmaṇan’’ ti ahaṃ vadāmīti avocāti yojanā. (ဝိဘဝီနိ)
ခင်ပွန်း= husband or wife, consort (spouse), a friend (U Hou Sein)
Nissaya p370
Nidānavaggo1. Nidānasaṃyuttaṃ4. Kaḷārakhattiyavaggo8. Cetanāsuttaṃ
Udānapāḷi 3. Nandavaggo10. Lokasuttaṃ
"အယံ လောကေ သန္တာပဇာတော (လ) ဥပစ္စဂါ သဗ္ဗဘဝါနိ တာဒီ"တိ= တာဒီ-ဟူသော။ အယံလောကော= ဤသတ္တလောကကြီး တစ်ခုလုံးသည်။ သန္တာပဇာတော= ဖြစ်သော ကိုယ်ပင်ပန်း စိတ်ပင်ပန်းမှုဟူသော ဆင်းရဲခြင်းတို့ နှိပ်စက်ခြင်း ရှိသည်။
ဖဿပရေတော= ဒုက္ခအတွေ့အထိတို့သည် နှိပ်စက်အပ်သည်။ ဟုတွာ= ၍။ ရောဂံ= ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာဟူသော ဆင်းရဲကို။ ဝါ= ခန္ဓာ ငါးပါးတည်းဟူသော ဆင်းရဲကို။ အတ္ထတော= ငါကောင်ဟူ၍၊ငါချမ်းသာသည် ငါဆင်းရဲသည်ဟူ၍။ ဝဒတိ= ဒိဋ္ဌိစွဲအားဖြင့် ပြောကြား၏။ လောကော= ရောဂါတည်းဟူသော ခန္ဓာငါးပါးကို ငါတည်းဟူသော အတ္တကောင်ဟု ပြောကြားသော သတ္တလောကသည်(ထည့်)။
*ဓမ္မရသကိုပေါ်လွင်စေရန်အဋ္ဌကထာဆရာရှင်းပြချက်...
"ယေန ယေန ဟိ မညတိ၊တတေ,တံ ဟောတိ အညထာ" အထက်ပါ ပြဆိုအပ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဤရောဂါတည်းဟူသော ခန္ဓာငါးပါးကို "အတ္တ"ဟူ၍။ဝါ၊ငါကောင်ဟူ၍။သို့မဟုတ်ငါ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခဟု ပြောဆိုနေသော သတ္တဝါအပေါင်းသည် လူသားဟူသရွေ့သည် ရုပ်ဝဒနာသညာ စသော အကြောင်းကြောင့် ခန္ဓာငါးပါးကိုပင် ငါမဟုတ်ပါဘဲလျက် ငါဟု ထင်သော အတ္တဒိဋ္ဌိမညနာ,ငါမှငါဟု ထောင်လွှားခြင်း မာနမညနာ,ငါ့ဟာ ငါ့ဥစ္စာ မဟုတ်ပါပဲလျက် ငါ့ဟာ ငါ့ဥစ္စာဟုထင်သော တဏှာမညနာ။ဤသုံးမျိုးတို့ဖြင့် အထင်လွဲ အမြင်လွဲ ထင်မှတ်မှား၏။မိမိကြံဆသော အခြင်းအရာ ထင်မြင်ချက်သုံးမျိုး၏ တည်ရာဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးသည် ထင်မြင်သည်မှ တာခြားသာ။အနတ္တ အနတ္တိယ=ငါတည်းဟူသော အတ္တလည်းမဟုတ်,ငါတည်းဟူသော အတ္တပိုင်လည်း မဟုတ်ပါ။တစ်နည်းအားဖြင့် မညနာသုံးမျိုးဖြင့် ထင်မြင်စေကာမူ ထင်မြင်ကာမျှသာဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထိုခန္ခာငါးပါးသည် ထင်သလို နိစ္စလည်း မဟုတ်၊သုခလည်း မဟုတ်၊သုဘလည်းမဟုတ်၊အတ္တလည်းမဟုတ်၊ထိုထိုထင်မြင်ချက်မှပြောင်းပြန် တစ်မျိုးတစ်ခြားဖြစ်သော အနိစ္စဒုက္ခအသုဘ အနတ္တသာတည်း။
တတော= ထိုသို့ မိမိထင်မှတ်အပ်သော အခြင်းအရာမှ။ တံ= ထိုရောဂါတည်း ဟူသော ခန္ဓာငါးပါးသည်။ အညထာ ဟောတိ= မိမိအထင်အမြင်မှ တစ်ပါး အနတ္တ,အနတ္တနိယသာ ဖြစ်၏။ဘဝသတ္တော= ကြီးပွားမှု စီးပွားချမ်းသာ၌ တွယ်တာကပ်ငြိသော။ လောကေ= သတ္တလောကသည်။ တတော= ထိုစီးပွားချမ်းသာခြင်းဟူသော တိုးတက်ကြီးပွားမှုမှ(ထည့်)။ အညထာဘာဝီ= တစ်ပါးတစ်ခြားသာ ဖြစ်၏။ ဝါ= တစ်ပါးသော အဟိတ ဒုက္ခသာဖြစ်၏။ အညထာဘာဝီ= ငါ၏အတ္တသည်မြဲ၏၊ ချမ်းသာ၏-ဟူသော ထင်မြင်ချက်တစ်ပါး အနိစ္စဒုက္ခစသော အခြားတစ်မျိုးတစား ဖြစ်၏။ ဘဝသတ္တော= ကာမဘဝစသည်၌ ဘဝတဏှာဖြင့် ကပ်ငိုတွယ်တာသော သတ္တဝါသည်။ တမေဝ= အနိစ္စစသော သဘောရှိသောဘဝကိုပင်။
ဧဝံ သန္တေပိ= အထင်နှင့်အမြင်တခြားစီဖြစ်သော်လည်း(ထည့်)။ တမေဝ= ထင်ရှားမရှိသောထိုကြီးပွားချမ်းသာကိုပင်။ အဘိနန္ဒတိ ဧဝ-အဘိကင်္ခတိ ဧဝ= လိုလားတောင့်တ၍ နေသည်သာ။ အထဝါ= ရှေ့နည်းမှတစ်ပါး အခြားနည်းတစ်မျိုးကို ဆိုဦးအံ့။
အဘိနန္ဒတိ= မငြီးငွေ့(ထည့်)။ ယံ= အကြင်ကြီးပွားတိုးတက်ခြင်း-ဟူသော ဘဝ။ ဝါ= ကာမဘဝစသောဘဝကို။ အဘိနန္ဒတိ= နှစ်သက်သာယာ၏။ တံ= ထိုဘဝသည်။ ဘယံ= လွန်စွာ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဘေးသာတည်း။
*"ယဂဘိနန္ဒတိ တံ ဘယံ" အကြင်ကြီးပွားခြင်း ဝုဍ္ဎအနက်ဟောဘဝ၊ဝါ၊ ကာမာဒိဘဝကို နှစ်သက်၏။ထိုနှစ်သက်အပ်သောဘဝသည် အနိစ္စ ဒုက္ခစသော ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောရှိသောကြောင့်လည်းကောင်း,ရောဂဗျသန ဘောဂဗျသနစသည်ကို လိုက်ပါတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း,ကာမဘဝ ရူပဘဝစသည်လည်း အကြောင်းဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ကြောက်စရာကောင်း၏။ ကြောက်မက်ဖွယ်ဘေးသာဖြစ်၏။
ယဿ-ယတော ဇရာမရဏာ ဒိတော= အကြင်အိုခြင်း,သေခြင်း,စသည်မှ။ ဘာယတိ= ကြောက်၏။ တံ= ထိုအိုခြင်း,သေခြင်းစသည်လည်း။ ဒုက္ခံ= ဒုက္ခ၏ တည်ရာ, ဒုက္ခဒုက္ခပင်ဖြစ်ကြောင်း ဆင်းရဲဒုက္ခပင်တည်း။ တစ်နည်း။ယဿ ဝိဘဝဿ= အကြင်ဘဝပြတ်ခြင်းမှ။ ဘာယတိ= ကြောက်၏။ သော ဝိဘဝေါ= ဘဝပြတ်ခြင်းမှ ကြောက်ခြင်းသည်။ ဒုက္ခံ= ဒုက္ခ၏ တည်ရာ,ဇာတိစသော ဒုက္ခကို မလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခသာတည်း။ ဝါ= ဒုက္ခသဘောရှိသည်သာတည်း။ တစ်နည်း-ယဿ အနိစ္ဏာဒိကဿ= အကြင်အနိစ္စစသည်မှ။ ဘာယတိ= ကြောက်၏။ တံ ဘယံ= ထိုကြောက်ခြင်းသည်။ ဒုက္ခံ= ဆင်းရဲဒုက္ခပင်တည်း။ ဝါ= ဒုက္ခကို ဆောင်ယူလာတတ်၏။
*"ယဿ ဘာယတိ တံ ဒုက္ခံ" အကြင် အိုခြင်းနာခြင်းသေခြင်းမှ ကြောက်၏။ထိုအိုခြင်း,နာခြင်း,သေခြင်းသည် ဒုက္ခ၏တည်ရာ, ဒုက္ခဒုက္ခပင်ဖြစ်သောကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခဟုဆိုအပ်၏။တစ်နည်းအားဖြင့် အကြင် မမြဲခြင်းဆင်းရဲခြင်း မတင့်တယ်ခြင်း စိတ်တိုင်းကျ မဖြစ်ခြင်း အစိုးမရခြင်းမှကြောက်၏။ထိုကြောက်စရာ ဆင်းရဲခြင်း မမြဲခြင်းစသည်မှ လွတ်မြောက်ကြောင်း ထွက်ပေါက်ကို မသိသည်ဖြစ်၍ ဒုက္ခဟုပင်ဆိုအပ်၏။
ဘဝဝိပ္ပဟာနာယ= ကာမစသောဘဝကို ပယ်ခြင်းငှာ။ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ= ဤမဂ္ဂဗြဟ္မစရိယကို။ ဝုဿတိ= ကျင့်သုံးအပ်၏။ ("ဤပြဆိုအပ်သော မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယသည်သာ သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိကဓမ္မဖြစ်သည်။အညမဂ္ဂတို့သည် နိယျာ နိကဓမ္မမဟုတ်"ဟုသိစေလို၍ ယေဟိ ကေစိ စသည်ကို ဟောတော်မူသည်။)
*"ဘဝဝိပ္ပဟာနာယ ခေါ ပနိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ" ကာမဘဝ ရူပဘဝ အရူပဘဝဟူသော ဘဝဖြစ်ကြောင်း တဏှာသမုဒယကို အကြွင်းမရှိ ပယ်ရှားရန်အလို့ငှာ လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း ကာလပတ်လုံး ပါရမီဆယ်ပါး စရိယတရားတို့ကို ဖြည့်ဆည်းပူးသဖြင့် ဗောဓိမဏိုင်ဝယ် မာရ်မင်း၏ ထိပ်ထက်ကို နင်း၍ ရရှိအပ်သော သီလသမာဓိ ပညာာသိက္ခာ သုံးရပ်ဖြင့် ရေတွက်အပ်သော အင်္ဂါ ၈-ပါးရှိသော မွန်မြတ်သောအကျင့်မြတ် ဗြဟ္မစရိယကို ငါဘုရား ကျင့်ကြံပွားများအပ်ပြီဟု ဥဒါန်းကျုးရင့်တော်မူပြီ။ ဥပဓိံ ဟိ ပဋိစ္စ ဒုက္ခမိဒံ သမ္ဘောတိ စသည်ဖြင့် ဆက်လက် ဥဒါန်းကျူးရင့်သေးသည်။ထိုဥဒါန်းစကား အဓိပ္ပါယ်တို့ကား လွယ်၏။ထို့ကြောင့် ရှင်းမပြတော့ပြီ။
တဏှာနံ= ၁၀၈-ပါးသောတဏှာ။ ဝါ= အဝတ္ထအားဖြင့် များသောအပြားရှိသော တဏှာတို့ကို။ သဗ္ဗသော-သဗ္ဗပ္ပကာရေန= အလုံးစုံ အကြွင်းမရှိသောအားဖြင့်။ ခယာ-ပဟာနာ= ပယ်ခြင်းကြောင့်(တဏှာနံ ခယာ-ဟု တဏှာကိုသာ တိုက်ရိုက်ဟောသော်လည်း တဒေကဋ္ဌ ဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာစသည်ကိုလည်း ပယ်၏ မှတ်၊ဋ္ဌ)။
ယောအသေသဝိရာဂနိရောဓော= အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အကြွင်းအကျန်မရှိ အကြင်ချုပ်ခြင်းသည်။ အတ္ထိ= ၏။ တံ= ထိုအရဟတ္တမဂ်ဖြင့် တဏှာ၏ အကြွင်းမရှိ ချုပ်ခြင်းသည်။ နိဗ္ဗာနံ= နိဗ္ဗာန်တည်း။ ဝါ= ဒုက္ခခပ်သိမ်းအေးငြိမ်းခြင်းပင်တည်း။(ယော အသေသဝိရာဂ နိရောဓေါနှင်ံ့ နိဗ္ဗာနံသည် ဝါကျတည်း။ဝါကျဖြစ်ခြင်းကြောင့် "သမာသ၌တရှေ့လိုက်ရ ဝါကျနောက်လိုက်မြဲ"ဟူသည်နှင့်အညီ ရှေ့ဝါကျ၌ "ယော" ဟု ပုံလိန်ဖြင့် အနိယတ်မရှိသော်လည်း နောက်ဝါကျရှိ "နိဗ္ဗာနံ"ကို ငဲ့၍ 'တံ"ဟု နိယတ်ရှိရသည်။ဤစည်းကမ်းအတိုင်း ဋ္ဌ-၌ ဖွင့်၏)။
(DN) Mahāvaggapāḷi3. Mahāparinibbānasuttaṃ Ariyasaccakathā (Bhasatika)
ဘိက္ခဝေ= ဘိက္ခုတို့။ စတုန္နံ= လေးပါးကုန်သော။ အရိယသစ္စာနံ = အရိယသစ္စာတို့ကို။ ( အရိယာ၏အဖြစ်ကို ပြုတတ်သော သစ္စာတို့ကို။) အနနုဗောဓာ= လျော်စွာ မသိခြင်းကြောင့်။ [ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သောဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်လျော်စွာမသိခြင်းကြောင့် – ဟူလို။] အပ္ပဋိဝေဓာ= ထိုးထွင်း၍မသိခြင်းကြောင့်။ [ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ မသိခြင်းကြောင့်– ဟူလို။] မမဉ္စေဝ= ငါဘုရားသည်လည်းကောင်း။ တုမှာကဉ္စ= သင်တို့သည်လည်းကောင်း။ ဧဝံ= ဤသို့။ ( သို့ကလောက်။) ဒီဃံ= ရှည်လျားလှစွာသော။ ဣမံ အဒ္ဓါနံ= ဤသံသရာခရီးကို။ သန္ဓာဝိတံ = အဆက်မပြတ်ပြေးသွားအပ်ခဲ့လှလေပြီ။ သံသရိတံ= တစ်ပြောင်းပြန်ပြန် ကျင်လည်အပ်ခဲ့လှလေပြီ။ ( တနည်း။) မမဉ္စေဝ= ၏လည်းကောင်း။ တုမှကဉ္စ= တို့၏လည်းကောင်း။ .. ဘိက္ခဝေ။ ဒုက္ခံ= သော။ တယိဒံ ( တံ+ ဣဒံ) အရိယသစ္စံ= ကို။ အနုဗုဒ္ဓံ= လျော်စွာသိတော်မူအပ်ပြီ။ ပဋိဝိဒ္ဓံ= ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူအပ်ပြီ။ ပ။
Olīyanataṇhābhinivesavasenāti bhavataṇhābhavadiṭṭhivasena. Tā hi bhavesu satte allīyāpenti. Atidhāvanābhinivesavasenāti ucchedadiṭṭhivasena. Sā hi avaṭṭupacchedameva vaṭṭupacchedaṃ katvā abhinivisanato atidhāvanābhiniveso nāma. Olīyantīti sammāpaṭipattito saṅkocaṃ āpajjanti. Abhidhāvantīti sammāpaṭipattiṃ atikkamanti.
U Hau Sein’s Pāḷi-Myanmar saṅkoca：သင်္ကောစ （ပ） （သံ√ကုစ်+ဏ） တွန့်ခြင်း။ တွန့်ဆုတ်ခြင်း။
Taṃ kissa hetu? Appiyo appiyassa anatthāya yaṃ duccaritaṃ kareyya, taṃ duccaritaṃ te duccaritaṃ carantā sattā attanāva . sayameva. Attano anatthāya hi yasmā karonti, tasmā tesaṃ duccaritaṃ carantānaṃ sattānaṃ attā appiyovāti etaṃ parivitakkanaṃ ahosi. (Netti vibhavini)
What is the reason for that? There is people who would do bad deed for the undesirable result. Those bad deeds are doneby the beings themselves. Since they are doing oneself for the undesirable result, therefore, the being who are doing bad deeds do not love themselves.