Vimānavatthupāḷi

1. Itthivimānaṃ

1. Pīṭhavaggo

1. Paṭhamapīṭhavimānavatthu

T0.1 ‘‘ PīṭhaṃM0.1V0.1P0.1 te sovaṇṇamayaṃ uḷāraṃ , manojavaṃ gacchati yenakāmaṃ ;

Alaṅkate malyadhare [ mālyadhare ( syā .)] suvatthe , obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṃ .

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

‘‘ PucchāmiV0.2 taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Sā devatā attamanā , moggallānena [ moggalānena ( ka .) evamuparipi ] pucchitā ;

PañhaṃT0.2 puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

‘‘ AhaṃM0.2 manussesu manussabhūtā , abbhāgatānāsanakaṃ adāsiṃ ;

Abhivādayiṃ añjalikaṃ akāsiṃ , yathānubhāvañca adāsi dānaṃ .

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Paṭhamapīṭhavimānaṃ paṭhamaṃ .

2. Dutiyapīṭhavimānavatthu

‘‘ PīṭhaṃP0.2 te veḷuriyamayaṃ uḷāraṃ , manojavaṃ gacchati yenakāmaṃ ;

Alaṅkate malyadhare suvatthe , obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṃ .

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

10.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

KenāsiT0.3 evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

11.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

12.

‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , abbhāgatānāsanakaṃ adāsiṃ ;

Abhivādayiṃ añjalikaṃ akāsiṃ , yathānubhāvañca adāsi dānaṃ .

13.

‘‘ TenaM0.3 metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

14.

‘‘ AkkhāmiV0.3 te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Dutiyapīṭhavimānaṃ dutiyaṃ .

3. Tatiyapīṭhavimānavatthu

15.

‘‘ PīṭhaṃP0.3 te sovaṇṇamayaṃ uḷāraṃ , manojavaṃ gacchati yenakāmaṃ ;

Alaṅkate malyadhare suvatthe , obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṃ .

16.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

UppajjantiT0.4 ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

17.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

18.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

19.

‘‘ Appassa kammassa phalaṃ mamedaṃ [ mametaṃ ( ka .)], yenamhi [ tenamhi ( ka .)] evaṃ jalitānubhāvā ;

Ahaṃ manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke .

20.

‘‘ AddasaṃM0.4 virajaṃ bhikkhuṃ , vippasannamanāvilaṃ ;

Tassa adāsahaṃ pīṭhaṃ , pasannā sehi pāṇibhi .

21.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

22.

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Tatiyapīṭhavimānaṃ tatiyaṃ .

4. Catutthapīṭhavimānavatthu

23.

‘‘ PīṭhaṃT0.5P0.4 te veḷuriyamayaṃ uḷāraṃ , manojavaṃ gacchati yenakāmaṃ ;

Alaṅkate malyadhare suvatthe , obhāsasi vijjurivabbhakūṭaṃ .

24.

‘‘ KenaV0.4 tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

UppajjantiT0.4 ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

25.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

26.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

27.

‘‘ Appassa kammassa phalaṃ mamedaṃ , yenamhi evaṃ jalitānubhāvā ;

Ahaṃ manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke .

28.

‘‘ AddasaṃM0.5 virajaṃ bhikkhuṃ , vippasannamanāvilaṃ ;

Tassa adāsahaṃ pīṭhaṃ , pasannā sehi pāṇibhi .

29.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

30.

‘‘ AkkhāmiT0.6 te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Catutthapīṭhavimānaṃ catutthaṃ .

5. Kuñjaravimānavatthu

31.

‘‘ KuñjaroP0.5 te varāroho , nānāratanakappano ;

Ruciro thāmavā javasampanno , ākāsamhi samīhati .

32.

‘‘ Padumi padma [ paduma …( sī . syā .) evamuparipi ] pattakkhi , padmuppalajutindharo ;

Padmacuṇṇābhikiṇṇaṅgo , soṇṇapokkharamāladhā [… mālavā ( sī . syā .)].

33.

‘‘ Padumānusaṭaṃ maggaṃ , padmapattavibhūsitaṃ .

Ṭhitaṃ vaggumanugghātī , mitaṃ gacchati vāraṇo .

34.

‘‘ Tassa pakkamamānassa , soṇṇakaṃsā ratissarā ;

Tesaṃ suyyati nigghoso , turiye pañcaṅgike yathā .

35.

‘‘ Tassa nāgassa khandhamhi , sucivatthā alaṅkatā ;

Mahantaṃ accharāsaṅghaṃ , vaṇṇena atirocasi .

36.

‘‘ DānassaV0.5 te idaṃ phalaṃ , atho sīlassa vā pana ;

Atho añjalikammassa , taṃ me akkhāhi pucchitā ’’ ti ;

37.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

38.

‘‘ DisvānaT0.7M0.6 guṇasampannaṃ , jhāyiṃ jhānarataṃ sataṃ ;

Adāsiṃ pupphābhikiṇṇaṃ , āsanaṃ dussasanthataṃ .

39.

‘‘ Upaḍḍhaṃ padmamālāhaṃ , āsanassa samantato ;

Abbhokirissaṃ pattehi , pasannā sehi pāṇibhi .

40.

‘‘ Tassa kammakusalassa [ kammassa kusalassa ( sī . pī .)], idaṃ me īdisaṃ phalaṃ ;

Sakkāro garukāro ca , devānaṃ apacitā ahaṃ .

41.

‘‘ Yo ve sammāvimuttānaṃ , santānaṃ brahmacārinaṃ ;

Pasanno āsanaṃ dajjā , evaṃ nande yathā ahaṃ .

42.

‘‘ Tasmā hi attakāmena [ atthakāmena ( ka .)], mahattamabhikaṅkhatā ;

Āsanaṃ dātabbaṃ hoti , sarīrantimadhārinan ’’ ti .

Kuñjaravimānaṃ pañcamaṃ .

6. Paṭhamanāvāvimānavatthu

43.

‘‘ SuvaṇṇacchadanaṃP0.6 nāvaṃ , nāri āruyha tiṭṭhasi ;

Ogāhasi pokkharaṇiṃ , padmaṃ [ padumaṃ ( sī . syā .)] chindasi pāṇinā .

44.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

45.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

KenāsiT0.8 evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

46.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

47.

‘‘ AhaṃM0.7 manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke ;

Disvāna bhikkhū tasite kilante , uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ adāsiṃ .

48.

‘‘ YoV0.6 ve kilantāna pipāsitānaṃ , uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ dadāti ;

Sītodakā [ sītodikā ( sī .)] tassa bhavanti najjo , pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā .

49.

‘‘ Taṃ āpagā [ tamāpagā ( sī . ka .)] anupariyanti sabbadā , sītodakā vālukasanthatā nadī ;

Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo , uddālakā pāṭaliyo ca phullā .

50.

‘‘ Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ , vimānaseṭṭhaṃ bhusasobhamānaṃ ;

Tassīdha [ tasseva ( syā .)] kammassa ayaṃ vipāko , etādisaṃ puññakatā [ katapuññā ( sī .)] labhanti .

51.

‘‘ TenaT0.9 metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

52.

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Paṭhamanāvāvimānaṃ chaṭṭhaṃ .

7. Dutiyanāvāvimānavatthu

53.

‘‘ SuvaṇṇacchadanaṃP0.7 nāvaṃ , nāri āruyha tiṭṭhasi ;

Ogāhasi pokkharaṇiṃ , padmaṃ chindasi pāṇinā .

54.

‘‘ KenaM0.8 tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

55.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhutā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

56.

SāT0.10 devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

57.

‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke ;

Disvāna bhikkhuṃ tasitaṃ kilantaṃ , uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ adāsiṃ .

58.

‘‘ Yo ve kilantassa pipāsitassa , uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ dadāti ;

Sītodakā tassa bhavanti najjo , pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā .

59.

‘‘ Taṃ āpagā anupariyanti sabbadā , sītodakā vālukasanthatā nadī ;

Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo , uddālakā pāṭaliyo ca phullā .

60.

‘‘ TaṃV0.7 bhūmibhāgehi upetarūpaṃ , vimānaseṭṭhaṃ bhusasobhamānaṃ ;

Tassīdha kammassa ayaṃ vipāko , etādisaṃ puññakatā labhanti .

61.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

62.

‘‘ AkkhāmiT0.11M0.9 te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Dutiyanāvāvimānaṃ sattamaṃ .

8. Tatiyanāvāvimānavatthu

63.

‘‘ SuvaṇṇacchadanaṃP0.8 nāvaṃ , nāri āruyha tiṭṭhasi ;

Ogāhasi pokkharaṇiṃ , padmaṃ chindasi pāṇinā .

64.

‘‘ KūṭāgārāP0.9 nivesā te , vibhattā bhāgaso mitā ;

Daddallamānā [ daddaḷhamānā ( ka .)] ābhanti , samantā caturo disā .

65.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

66.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

67.

Sā devatā attamanā , sambuddheneva pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

68.

‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke ;

DisvānaT0.12 bhikkhū tasite kilante , uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ adāsiṃ .

69.

‘‘ Yo ve kilantāna pipāsitānaṃ , uṭṭhāya pātuṃ udakaṃ dadāti ;

Sītodakā tassa bhavanti najjo , pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā .

70.

‘‘ TaṃM0.10 āpagā anupariyanti sabbadā , sītodakā vālukasanthatā nadī ;

Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo , uddālakā pāṭaliyo ca phullā .

71.

‘‘ Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ , vimānaseṭṭhaṃ bhusasobhamānaṃ ;

Tassīdha kammassa ayaṃ vipāko , etādisaṃ puññakatā labhanti .

72.

‘‘ KūṭāgārāV0.8 nivesā me , vibhattā bhāgaso mitā ;

Daddallamānā ābhanti , samantā caturo disā .

73.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

74.

‘‘ Akkhāmi te buddha mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsati ;

EtassaT0.13 kammassa phalaṃ mamedaṃ , atthāya buddho udakaṃ apāyī ’’ ti [ apāsīti ( sī . syā . pī .)].

Tatiyanāvāvimānaṃ aṭṭhamaṃ .

9. Dīpavimānavatthu

75.

‘‘ AbhikkantenaP0.10 vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

76.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

77.

‘‘ Kena tvaṃ vimalobhāsā , atirocasi devatā [ devate ( bahūsu )83 vissajjanagāthāya saṃsandetabbaṃ ];

Kena te sabbagattehi , sabbā obhāsate disā .

78.

‘‘ PucchāmiM0.11 taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

79.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

80.

‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke ;

Tamandhakāramhi timīsikāyaṃ , padīpakālamhi adāsi dīpaṃ [ adaṃ padīpaṃ ( sī . syā . pī .)].

81.

‘‘ Yo andhakāramhi timīsikāyaṃ , padīpakālamhiT0.14 dadāti dīpaṃ ;

Uppajjati jotirasaṃ vimānaṃ , pahūtamalyaṃ bahupuṇḍarīkaṃ .

82.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

83.

‘‘ Tenāhaṃ vimalobhāsā , atirocāmi devatā ;

Tena me sabbagattehi , sabbā obhāsate disā .

84.

‘‘ AkkhāmiV0.9 te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Dīpavimānaṃ navamaṃ .

10. Tiladakkhiṇavimānavatthu

85.

‘‘ AbhikkantenaP0.11 vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

86.

‘‘ KenaM0.12 tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

87.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

88.

SāT0.15 devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

89.

‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , purimāya jātiyā manussaloke .

90.

‘‘ Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , vippasannamanāvilaṃ ;

Āsajja dānaṃ adāsiṃ , akāmā tiladakkhiṇaṃ ;

Dakkhiṇeyyassa buddhassa , pasannā sehi pāṇibhi .

91.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

92.

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Tiladakkhiṇavimānaṃ dasamaṃ .

11. Paṭhamapatibbatāvimānavatthu

93.

‘‘ KoñcāP0.12 mayūrā diviyā ca haṃsā , vaggussarā kokilā sampatanti ;

Pupphābhikiṇṇaṃ rammamidaṃ vimānaṃ , anekacittaṃ naranārisevitaṃ [ naranārībhi sevitaṃ ( ka .)].

94.

‘‘ TatthacchasiM0.13V0.10 devi mahānubhāve , iddhī vikubbanti anekarūpā ;

ImāT0.16 ca te accharāyo samantato , naccanti gāyanti pamodayanti ca .

95.

‘‘ Deviddhipattāsi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

96.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

97.

‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , patibbatānaññamanā ahosiṃ ;

Mātāva puttaṃ anurakkhamānā , kuddhāpihaṃ [ kuddhāpahaṃ ( sī .)] nappharusaṃ avocaṃ .

98.

‘‘ Sacce ṭhitā mosavajjaṃ pahāya , dāne ratā saṅgahitattabhāvā ;

Annañca pānañca pasannacittā , sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ .

99.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

100.

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

TenamhiT0.17 evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Paṭhamapatibbatāvimānaṃ ekādasamaṃ .

12. Dutiyapatibbatāvimānavatthu

101.

‘‘ VeḷuriyathambhaṃM0.14P0.13 ruciraṃ pabhassaraṃ , vimānamāruyha anekacittaṃ ;

Tatthacchasi devi mahānubhāve , uccāvacā iddhi vikubbamānā ;

Imā ca te accharāyo samantato , naccanti gāyanti pamodayanti ca .

102.

‘‘ Deviddhipattāsi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

103.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

104.

‘‘ Ahaṃ manussesu manussabhūtā , upāsikā cakkhumato ahosiṃ ;

Pāṇātipātā viratā ahosiṃ , loke adinnaṃ parivajjayissaṃ .

105.

‘‘ Amajjapā no ca [ nāpi ( syā .)] musā abhāṇiṃ [ abhāsiṃ ( ka .)], sakenaT0.18 sāminā [ sāmināva ( sī .)] ahosiṃ tuṭṭhā ;

Annañca pānañca pasannacittā , sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ .

106.

‘‘ TenaV0.11 metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

107.

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Dutiyapatibbatāvimānaṃ dvādasamaṃ .

13. Paṭhamasuṇisāvimānavatthu

108.

‘‘ AbhikkantenaM0.15P0.14 vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

109.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

110.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

111.

Sā devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

112.

‘‘ AhaṃT0.19 manussesu manussabhūtā , suṇisā ahosiṃ sasurassa gehe [ ghare ( syā . ka .)].

113.

‘‘ Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ , vippasannamanāvilaṃ ;

Tassa adāsahaṃ pūvaṃ , pasannā sehi pāṇibhi ;

Bhāgaḍḍhabhāgaṃ datvāna , modāmi nandane vane .

114.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

115.

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Paṭhamasuṇisāvimānaṃ terasamaṃ .

14. Dutiyasuṇisāvimānavatthu

116.

‘‘ AbhikkantenaV0.12 vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

117.

‘‘ KenaM0.16P0.15 tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

118.

‘‘ Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

119.

SāP0.16 devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

120.

‘‘ AhaṃT0.20 manussesu manussabhūtā , suṇisā ahosiṃ sasurassa gehe .

121.

‘‘ Addasaṃ virajaṃ bhikkhuṃ , vippasannamanāvilaṃ ;

Tassa adāsahaṃ bhāgaṃ , pasannā sehi pāṇibhi ;

Kummāsapiṇḍaṃ datvāna , modāmi nandane vane .

122.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

123.

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamakāsi puññaṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

Dutiyasuṇisāvimānaṃ cuddasamaṃ .

15. Uttarāvimānavatthu

124.

‘‘ Abhikkantena vaṇṇena , yā tvaṃ tiṭṭhasi devate ;

Obhāsentī disā sabbā , osadhī viya tārakā .

125.

‘‘ Kena tetādiso vaṇṇo , kena te idha mijjhati ;

Uppajjanti ca te bhogā , ye keci manaso piyā .

126.

‘‘ PucchāmiM0.17 taṃ devi mahānubhāve , manussabhūtā kimakāsi puññaṃ ;

Kenāsi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī ’’ ti .

127.

SāV0.13 devatā attamanā , moggallānena pucchitā ;

Pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi , yassa kammassidaṃ phalaṃ .

128.

‘‘ IssāT0.21 ca maccheramatho [ macchariyamatho ca ( ka .)] paḷāso , nāhosi mayhaṃ gharamāvasantiyā ;

Akkodhanā bhattuvasānuvattinī , uposathe niccahamappamattā .

129.

‘‘ Cātuddasiṃ pañcadasiṃ , yā ca [ yāva ( sī . aṭṭha ., ka . aṭṭha .) therīgāthāaṭṭhakathā passitabbā ] pakkhassa aṭṭhamī ;

Pāṭihāriyapakkhañca , aṭṭhaṅgasusamāgataṃ .

130.

‘‘ Uposathaṃ upavasissaṃ , sadā sīlesu saṃvutā ;

Saññamā saṃvibhāgā ca , vimānaṃ āvasāmahaṃ [ āvasāmimaṃ ( sī . aṭṭha ., ka .) parato pana sabbatthapi ‘‘ āvasāmahaṃ ’’ icceva dissati ].

131.

‘‘ Pāṇātipātā viratā , musāvādā ca saññatā ;

Theyyā ca aticārā ca , majjapānā ca ārakā [ āratā (?)].

132.

‘‘ Pañcasikkhāpade ratā , ariyasaccāna kovidā ;

Upāsikā cakkhumato , gotamassa yasassino .

133.

‘‘ Sāhaṃ sakena sīlena , yasasā ca yasassinī ;

Anubhomi sakaṃ puññaṃ , sukhitā camhināmayā .

134.

‘‘ Tena metādiso vaṇṇo , tena me idha mijjhati ;

Uppajjanti ca me bhogā , ye keci manaso piyā .

135.

‘‘ Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva , manussabhūtā yamahaṃ akāsiṃ ;

Tenamhi evaṃ jalitānubhāvā , vaṇṇoT0.22 ca me sabbadisā pabhāsatīti .

136.‘‘ MamaM0.18 ca , bhante , vacanena bhagavato pāde sirasā vandeyyāsi –

‘ uttarā nāma , bhante , upāsikā bhagavato pāde sirasā vandatī ’ ti .

Anacchariyaṃ kho panetaṃ , bhante , yaṃ maṃ bhagavā aññatarasmiṃ sāmaññaphale byākareyya [ byākareyyāti (?)], taṃ bhagavā sakadāgāmiphale byākāsī ’’ ti .

Uttarāvimānaṃ pannarasamaṃ .

16. Sirimāvimānavatthu

137.

‘‘ YuttāP0.17 ca te paramaalaṅkatā hayā , adhomukhā aghasigamā balī javā ;

Abhinimmitā pañcarathāsatā ca te , anventi taṃ sārathicoditā hayā .

138.

‘‘ Sā tiṭṭhasi rathavare alaṅkatā , obhāsayaṃ jalamiva joti pāvako ;

Pucchāmi taṃ varatanu [ varacāru ( katthaci )] anomadassane , kasmā nu kāyā anadhivaraṃ upāgami .

139.

‘‘ KāmaggapattānaṃV0.14 yamāhunuttaraṃ [… nuttarā ( ka .), anuttarā ( syā .)], nimmāya nimmāya ramanti devatā ;

Tasmā kāyā accharā kāmavaṇṇinī , idhāgatā anadhivaraṃ namassituṃ .

140.

‘‘ Kiṃ tvaṃ pure sucaritamācarīdha [ sucaritaṃ acāridha ( pī .)],

KenacchasiT0.23 tvaṃ amitayasā sukhedhitā ;

Iddhī ca te anadhivarā vihaṅgamā ,

Vaṇṇo ca te dasa disā virocati .

141.

‘‘ Devehi tvaṃ parivutā sakkatā casi ,

Kuto cutā sugatigatāsi devate ;

Kassa vā tvaṃ vacanakarānusāsaniṃ ,

Ācikkha me tvaṃ yadi buddhasāvikā ’’ ti .

142.

‘‘ NagantareM0.19 nagaravare sumāpite , paricārikā rājavarassa sirimato ;

Nacce gīte paramasusikkhitā ahuṃ , sirimāti maṃ rājagahe avediṃsu [ avedisuṃ (?)].

143.

‘‘ Buddho ca me isinisabho vināyako , adesayī samudayadukkhaniccataṃ ;

Asaṅkhataṃ dukkhanirodhasassataṃ , maggañcimaṃ akuṭilamañjasaṃ sivaṃ .

144.

‘‘ Sutvānahaṃ amatapadaṃ asaṅkhataṃ , tathāgatassanadhivarassa sāsanaṃ ;

Sīlesvahaṃ paramasusaṃvutā ahuṃ , dhamme ṭhitā naravarabuddhadesite [ bhāsite ( sī .)].

145.

‘‘ Ñatvānahaṃ virajapadaṃ asaṅkhataṃ , tathāgatenanadhivarenaT0.24 desitaṃ ;

Tatthevahaṃ samathasamādhimāphusiṃ , sāyeva me paramaniyāmatā ahu .

146.

‘‘ LaddhānahaṃP0.18 amatavaraṃ visesanaṃ , ekaṃsikā abhisamaye visesiya ;

Asaṃsayā bahujanapūjitā ahaṃ , khiḍḍāratiṃ [ khiḍḍaṃ ratiṃ ( syā . pī .)] paccanubhomanappakaṃ .

147.

‘‘ Evaṃ ahaṃ amatadasamhi [ amatarasamhi ( ka .)] devatā , tathāgatassanadhivarassa sāvikā ;

Dhammaddasā paṭhamaphale patiṭṭhitā , sotāpannā na ca pana matthi duggati .

148.

‘‘ Sā vandituṃ anadhivaraṃ upāgamiṃ , pāsādike kusalarate ca bhikkhavo ;

Namassituṃ samaṇasamāgamaṃ sivaṃ , sagāravā sirimato dhammarājino .

149.

‘‘ DisvāM0.20 muniṃ muditamanamhi pīṇitā , tathāgataṃ naravaradammasārathiṃ ;

Taṇhacchidaṃ kusalarataṃ vināyakaṃ , vandāmahaṃ paramahitānukampakan ’’ ti .

Sirimāvimānaṃ soḷasamaṃ .

17. Kesakārīvimānavatthu

150.

‘‘ IdaṃT0.25V0.15P0.19 vimānaṃ ruciraṃ pabhassaraṃ , veḷuriyathambhaṃ satataṃ sunimmitaṃ ;

Suvaṇṇarukkhehi samantamotthataṃ , ṭhānaṃ mamaṃ kammavipākasambhavaṃ .

151.

‘‘ Tatrūpapannā purimaccharā imā , sataṃ sahassāni sakena kammunā ;

Tuvaṃsi ajjhupagatā yasassinī , obhāsayaṃ tiṭṭhasi pubbadevatā .

152.

‘‘ Sasī adhiggayha yathā virocati , nakkhattarājāriva tārakāgaṇaṃ ;

Tatheva tvaṃ accharāsaṅgaṇaṃ [ accharāsaṅgamaṃ ( sī .)] imaṃ , daddallamānā yasasā virocasi .

153.

‘‘ Kuto nu āgamma anomadassane , upapannā tvaṃ bhavanaṃ mamaṃ idaṃ ;

Brahmaṃva devā tidasā sahindakā , sabbe na tappāmase dassanena tan ’’ ti .

154.

‘‘ Yametaṃ sakka anupucchase mamaṃ ,‘ kuto cutā tvaṃ idha āgatā ’ ti [ kuto cutā idha āgatā tuvaṃ ( syā .), kuto cutāya āgati tava ( pī .)];

Bārāṇasī nāma puratthi kāsinaṃ , tattha ahosiṃ pure kesakārikā .

155.

‘‘ BuddheT0.26M0.21 ca dhamme ca pasannamānasā , saṅghe ca ekantagatā asaṃsayā ;

Akhaṇḍasikkhāpadā āgatapphalā , sambodhidhamme niyatā anāmayā ’’ ti .

156.

‘‘ Tantyābhinandāmase svāgatañca [ sāgatañca ( sī .)] te , dhammena ca tvaṃ yasasā virocasi ;

Buddhe ca dhamme ca pasannamānase , saṅghe ca ekantagate asaṃsaye ;

Akhaṇḍasikkhāpade āgatapphale , sambodhidhamme niyate anāmaye ’’ ti .

Kesakārīvimānaṃ sattarasamaṃ .

Pīṭhavaggo paṭhamo niṭṭhito .

Tassuddānaṃ –

Pañca pīṭhā tayo nāvā , dīpatiladakkhiṇā dve ;

Pati dve suṇisā uttarā , sirimā kesakārikā ;

Vaggo tena pavuccatīti .

Issues

Select Version

Vimānavatthupāḷi

Vimānavatthupāḷi