Issues
Select Version
(SN)Khandhavaggo
(SN)Khandhavaggo

5-6. Ānandasuttādivaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

5-6. Ānandasuttādivaṇṇanā

37-38.
Pañcame ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti dharamānassa jīvamānassa jarā paññāyati . Ṭhitīti hi jīvitindriyasaṅkhātāya anupālanāya nāmaṃ . Aññathattan ti jarāya . Tenāhu porāṇā – ‘‘ Uppādo jāti akkhāto , bhaṅgo vutto vayoti ca ; Aññathattaṃ jarā vuttā , ṭhitī ca anupālanā ’’ ti . EvaṃV2.236 ekekassa khandhassa uppādajarābhaṅgasaṅkhātāni tīṇi lakkhaṇāni honti yāni sandhāya vuttaṃ ‘‘ tīṇimāni , bhikkhave , saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇānī ’’ ti ( a . ni .3.47). TatthaM2.246 saṅkhataṃ nāma paccayanibbatto yo koci saṅkhāro . Saṅkhāro ca na lakkhaṇaṃ , lakkhaṇaṃ na saṅkhāro , na ca saṅkhārena vinā lakkhaṇaṃ paññāpetuṃ sakkā , nāpi lakkhaṇaṃ vinā saṅkhāro , lakkhaṇena pana saṅkhāro pākaṭo hoti . Yathā hi na ca gāvīyeva lakkhaṇaṃ , lakkhaṇameva na gāvī , nāpi gāviṃ muñcitvā lakkhaṇaṃ paññāpetuṃ sakkā , nāpi lakkhaṇaṃ muñcitvā gāviṃ , lakkhaṇena pana gāvī pākaṭā hoti , evaṃsampadamidaṃ veditabbaṃ . Tattha saṅkhārānaṃ uppādakkhaṇe saṅkhāropi uppādalakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyati . ‘‘ Uppādopī ’’ tiP2.267 vutte saṅkhāropi jarālakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyati . Bhaṅgakkhaṇe saṅkhāropi taṃlakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyati . Apare pana vadanti ‘‘ arūpadhammānaṃ jarākhaṇo nāma na sakkā paññāpetuṃ , sammāsambuddho ca ‘ vedanāya uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitāya aññathattaṃ paññāyatī ’ ti vadanto arūpadhammānampi tīṇi lakkhaṇāni paññāpeti , tāni atthikkhaṇaṃ upādāya labbhantī ’’ ti vatvā – ‘‘ Atthitā sabbadhammānaṃ , ṭhiti nāma pavuccati ; Tasseva bhedo maraṇaṃ , sabbadā sabbapāṇinan ’’ ti . – Imāya ācariyagāthāya tamatthaṃ sādhenti . Atha vā santativasena ṭhānaṃ ṭhitīti veditabbanti ca vadanti . Yasmā pana sutte ayaṃ viseso natthi , tasmā ācariyamatiyā suttaṃ apaṭibāhetvā suttameva pamāṇaṃ kattabbaṃ .
Chaṭṭhaṃ uttānameva . Pañcamachaṭṭhāni .