Issues
Select Version
(SN)Khandhavaggo
(SN)Khandhavaggo

Dutiyagaddulabaddhasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

8. Dutiyagaddulabaddhasuttavaṇṇanā

100. Aṭṭhame tasmāti yasmā diṭṭhigaddulanissitāya taṇhārajjuyā sakkāyathambhe upanibaddho vaṭṭanissito bālaputhujjano sabbiriyāpathesu khandhapañcakaṃ nissāyeva pavattati , yasmā vā dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohena , tasmā .
100. Aṭṭhame tasmāti yasmā diṭṭhigaddulanissitāya taṇhārajjuyā sakkāyathambhe upanibaddho vaṭṭanissito bālaputhujjano sabbiriyāpathesu khandhapañcakaṃ nissāyeva pavattati , yasmā vā dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohena , tasmā .
Cittasaṃkilesāti sunhātāpi hi sattā cittasaṃkileseneva saṃkilissanti , malaggahitasarīrāpi cittassa vodānattā visujjhanti . Tenāhu porāṇā – ‘‘ Rūpamhi saṃkiliṭṭhamhi , saṃkilissanti māṇavā ; Rūpe suddhe visujjhanti , anakkhātaṃ mahesinā . ‘‘ Cittamhi saṃkiliṭṭhamhi , saṃkilissanti māṇavā ; Citte suddhe visujjhanti , iti vuttaṃ mahesinā ’’ ti .
Caraṇaṃ nāma cittan ti vicaraṇacittaṃ . Saṅkhā nāma brāhmaṇapāsaṇḍikā honti , te paṭakoṭṭhakaṃV2.288 katvā tattha nānappakārā sugatiduggativasena sampattivipattiyo lekhāpetvā ,‘‘ imaṃ kammaṃ katvā idaṃ paṭilabhati , idaṃ katvā idan ’’ ti dassentā taṃ cittaṃ gahetvā vicaranti .
Citteneva cittitan ti cittakārena cintetvā katattā cittena cintitaṃ nāma .
Cittaññeva cittataran ti tassa cittassa upāyapariyesanacittaṃ tatopi cittataraṃ .
Tiracchānagatā pāṇā citteneva cittitāti kammacitteneva cittitā . Taṃ pana kammacittaṃ ime vaṭṭakatittirādayo ‘‘ evaṃ cittā bhavissāmā ’’ ti āyūhantā nāma natthi . Kammaṃ pana yoniṃ upaneti , yonimūlako tesaṃ cittabhāvo . YoniupagatāP2.328 hi sattā taṃtaṃyonikehi sadisacittāva honti . Iti yonisiddho cittabhāvo , kammasiddhā yonīti veditabbā . ApicaM2.300 cittaṃ nāmetaṃ sahajātaṃ sahajātadhammacittatāya bhūmicittatāya vatthucittatāya dvāracittatāya ārammaṇacittatāya kammanānattamūlakānaṃ liṅganānattasaññānānattavohāranānattādīnaṃ anekavidhānaṃ cittānaṃ nipphādanatāyapi tiracchānagatacittato cittatarameva veditabbaṃ .
Rajakoti vatthesu raṅgena rūpasamuṭṭhāpanako . So pana acheko amanāpaṃ rūpaṃ karoti , cheko manāpaṃ dassanīyaṃ , evameva puthujjano akusalacittena vā ñāṇavippayuttakusalena vā cakkhusampadādivirahitaṃ virūpaṃ samuṭṭhāpeti , ñāṇasampayuttakusalena cakkhusampadādisampannaṃ abhirūpaṃ .
Aṭṭhamaṃ .