Tisso kira bhagavā sunandavatīnagare sunandārāme parinibbāyi .
Sesamettha gāthāsu pākaṭamevāti .
Tissabuddhavaṃsavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito sattarasamo buddhavaṃso .
20. Phussabuddhavaṃsavaṇṇanā
TassaM0.273V0.266P0.232 tissassa bhagavato aparabhāge anukkamena parihāyitvā puna vaḍḍhitvā aparimitāyukā hutvā anupubbena hāyitvā navutivassasahassāyukesu jātesu tasmiṃyeva kappe phusso nāma satthā loke uppajji .
M0.273V0.266P0.232 tissassa bhagavato aparabhāge anukkamena parihāyitvā puna vaḍḍhitvā aparimitāyukā hutvā anupubbena hāyitvā navutivassasahassāyukesu jātesu tasmiṃyeva kappe phusso nāma satthā loke uppajji . 3.
‘‘ Tassāpi lokanāthassa , ahesuṃ abhisamayā tayo ;
Koṭisatasahassānaṃ , paṭhamābhisamayo ahu .
Tena vuttaṃ –
4.
‘‘ Punāparaṃ bhīmarathe , yadā āhani dundubhiṃ ;
Tadā navutikoṭīnaṃ , dutiyābhisamayo ahū ’’ ti .
Yadā pana vebhāranagare ñātisamāgame buddhavaṃsaṃ desento navutikoṭīnaṃ dhammacakkhuṃ uppādesi , so tatiyo abhisamayo ahosi .
Sumaṅgalanagare pālito nāma rājaputto ca purohitaputto sabbadassikumāro cāti dve sahāyakā ahesuṃ .
Te piyadassimhi sammāsambuddhe cārikaṃ carante ‘‘ attano nagaraṃ sampatto ’’ ti sutvā koṭisatasahassaparivārā paccuggamanaṃ katvā tassa dhammaṃ sutvā sattāhaṃ
P0.213 mahādānaṃ datvā sattame divase bhagavato bhattānumodanāvasāne koṭisatasahassehi saddhiṃ pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇiṃsu .
Tesaṃ pana majjhe bhagavā pātimokkhaṃ uddisi , so paṭhamo sannipāto ahosi .
Athāparena samayena sudassanadevarājassa samāgame navutikoṭiyo arahattaṃ pāpuṇiṃsu .
Tehi parivuto satthā pātimokkhaṃ uddisi , ayaṃ dutiyoM0.252 sannipāto ahosi .
Puna doṇamukhavinayane asītikoṭiyo pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇiṃsu .
Tesaṃ majjhe bhagavā pātimokkhaṃ uddisi , ayaṃ tatiyo sannipāto ahosi .
Tena vuttaṃ – 6.
‘‘ Sannipātā tayo āsuṃ , tassāpi ca mahesino ;
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ , santacittāna tādinaṃ .
‘‘ Asītisatasahassānaṃ , tatiyo āsi samāgamo ;
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ , pupphitānaṃ vimuttiyā ’’ ti .
Tadā amhākaṃ bodhisatto yasavatīnagare sujāto nāma rājā hutvā iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ anekakoṭidhanasannicayaṃ anurāgamupagatahadayañca parijanaṃ tiṇanaḷamiva pariccajitvā jātiādīsu saṃviggahadayo nikkhamitvā tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā mahiddhiko mahānubhāvo hutvā ‘‘ buddho loke uppanno ’’ ti sutvā pañcavaṇṇāya pītiyā phuṭasarīro hutvā sapatisso tissaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā vanditvā cintesi –
‘‘ handāhaṃ mandāravapāricchattakādīhi dibbakusumehi bhagavantaṃ pūjessāmī ’’ ti .
Atha so evaṃ cintetvā iddhiyā saggalokaṃ gantvā cittalatāvanaṃ pavisitvā padumapāricchattakamandāravādīhi dibbakusumehi ratanamayaṃ caṅkoṭakaṃ gāvutappamāṇaṃ pūretvā gahetvā gaganatalena āgantvā dibbehi surabhikusumehi bhagavantaṃ pūjesi .
Ekañca maṇidaṇḍakaṃ suvaṇṇamayakaṇṇikaṃ padumarāgamaṇimayapaṇṇaṃ sugandhakesaracchattaṃ viya padumacchattaṃ bhagavato sirasi dhārayanto catuparisamajjhe aṭṭhāsi .
Atha bhagavā naṃ –
‘‘ ito dvenavute kappe gotamo nāma buddho bhavissatī ’’ ti byākāsi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ Ahaṃ tena samayena , jaṭilo uggatāpano ;
Susīmo nāma nāmena , mahiyā seṭṭhasammato .
9.
‘‘ Sopi
V0.254 maṃ tadā byākāsi , devamajjhe nisīdiya ;
Aṭṭhārase kappasate , ayaṃ buddho bhavissati . 10.
‘‘ Nekānaṃ nāgakoṭīnaṃ , parivāretvānahaṃ tadā ;
Vajjanto dibbaturiyehi , lokajeṭṭhaṃ upāgamiṃ .
11.
‘‘ Hatthiyānaṃ nimminitvā , kappiyaṃ upanāmayiṃ ;
12.
‘‘ Tassāpi
M0.262 vacanaṃ sutvā , bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ ;
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ , dasapāramipūriyā ’’ ti .
TassaP0.222 pana bhagavato saraṇaṃ nāma nagaraṃ ahosi .
Saraṇo nāma rājā pitā , sunandā nāma mātā , padumo ca phussadevo ca dve aggasāvakā , sunetto nāma upaṭṭhāko , khemā ca sabbanāmā ca dve aggasāvikā , bimbijālarukkho bodhi , sarīraṃ panassa asītihatthubbedhaṃ ahosi , āyu vassasatasahassaṃ , vicikoḷidevī nāmassa aggamahesī , puññavaḍḍhano nāmassa putto , pāsādena nikkhami .
Tena vuttaṃ – 13.
‘‘ Vebhāraṃ nāma nagaraṃ , udeno nāma khattiyo ;
Suphassā nāma janikā , siddhitthassa mahesino .
13.
‘‘ Sopi maṃ buddho byākāsi , janamajjhe nisīdiya ;
Dvenavute ito kappe , ayaṃ buddho bhavissati .
13.
‘‘ Tatthappamatto viharanto , brahmaṃ bhāvetva bhāvanaṃ ;
Abhiññāpāramiṃ gantvā , brahmalokamagañchahan ’’ ti .
Tassa pana bhagavato kāsikaṃ nāma nagaraṃ ahosi .
Jayaseno nāma rājā pitā , sirimā nāma mātā , surakkhito ca dhammaseno ca dve aggasāvakā , sabhiyo nāmupaṭṭhāko , cālā ca upacālā
V0.269 ca dve aggasāvikā , āmalakarukkho bodhi , sarīraṃ aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ ahosiM0.276 , āyu navutivassasahassāni , kisāgotamī nāma aggamahesī , anupamo nāmassa putto , hatthiyānena nikkhami .
Tena vuttaṃ – 13.
‘‘ Sopi maṃ buddho byākāsi , janamajjhe nisīdiya ;
Dvenavute ito kappe , ayaṃ buddho bhavissati .
13.
‘‘ Tatthappamatto viharanto , brahmaṃ bhāvetva bhāvanaṃ ;
Abhiññāpāramiṃ gantvā , brahmalokamagañchahan ’’ ti .
Tassa pana bhagavato kāsikaṃ nāma nagaraṃ ahosi .
Jayaseno nāma rājā pitā , sirimā nāma mātā , surakkhito ca dhammaseno ca dve aggasāvakā , sabhiyo nāmupaṭṭhāko , cālā ca upacālā
V0.269 ca dve aggasāvikā , āmalakarukkho bodhi , sarīraṃ aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ ahosiM0.276 , āyu navutivassasahassāni , kisāgotamī nāma aggamahesī , anupamo nāmassa putto , hatthiyānena nikkhami .
Tena vuttaṃ –‘‘ Sobhanaṃ nāma nagaraṃ , sāgaro nāma khattiyo ;
Sudassanā nāma janikā , atthadassissa satthuno .
17.
‘‘ Brāhmaṇo yaññadatto ca , āsi buddhassa so pitā ;
Uttarā nāma janikā , koṇāgamanassa satthuno ;
17.
23.
‘‘ Soṇo ca uttaro ceva , ahesuṃ aggasāvakā ;
Upasanto nāmupaṭṭhāko , vessabhussa mahesino .
23.
‘‘ Cattālīsaratanāni , accuggato mahāmuni ;
Kanakappabhā niccharati , samantā dasayojanaṃ .
23.
‘‘ Samuddā
M0.306 uttarā ceva , ahesuṃ aggasāvikā ;
Bodhi tassa bhagavato , udumbaroti pavuccati . 25.
‘‘ Sotthiko
M0.295 ceva rammo ca , ahesuṃ aggupaṭṭhakā ;
Gotamī sirimā ceva , ahesuṃ aggupaṭṭhikā .