KoṇāgamanassaM0.307V0.302P0.263 pana bhagavato aparabhāge tassa sāsane ca antarahite tiṃsavassasahassāyukā sattā anupubbena parihāyitvā dasavassāyukā hutvā puna vaḍḍhitvā aparimitāyukā hutvā puna anupubbena parihāyitvā vīsativassasahassāyukesu sattesu jātesu anekamanussapo kassapo nāma satthā loke udapādi ( su . ni . aṭṭha . āmakagandhasuttavaṇṇanā ).
So pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā tato cavitvā bārāṇasīnagare brahmadattassa nāma brāhmaṇassa vipulaguṇavatiyā dhanavatiyā nāma brāhmaṇiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gahetvā dasannaṃ māsānaṃ accayena isipatane migadāye mātukucchito nikkhami .
Gottavasena panassa ‘‘ kassapakumāro ’’ ti nāmamakaṃsu .
So dve vassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi .
Haṃsavā yasavā sirinandoti tassa tayo pāsādā ahesuṃ .
Sunandā nāma brāhmaṇippamukhāni aṭṭhacattālīsa itthisahassāni paccupaṭṭhitāni ahesuṃ .
So cattāri nimittāni disvā sunandāya brāhmaṇiyā vijitasene nāma putte uppanne uppannasaṃvego ‘‘ mahābhinikkhamanaṃ nikkhamissāmī ’’ ti cintesi .
Athassa parivitakkasamanantarameva pāsādo kulālacakkamiva bhamitvā gaganatalamabbhuggantvā paramarucirakaranikaro saradasamayarajanikaro viya tārāgaṇaparivuto anekanarasataparivuto gaganatalamalaṅkaronto viya puññānubhāvaṃ pakāsento viya jananayanahadayāni ākaḍḍhento viya rukkhaggāni paraṃ sobhayamāno viya ca gantvā nigrodhabodhiṃ majjhekatvā bhūmiyaṃ patiṭṭhahi .
Atha bodhisatto mahāsatto pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā devadattaṃ arahattaddhajamādāya pabbaji .
Tassa nāṭakitthiyo pāsādā otaritvā aḍḍhagāvutaṃ maggaṃ gantvā saparivārā senāsannivesaṃ katvā nisīdiṃsu .
Tato itthiparicārike ṭhapetvā sahāgatā sabbe pabbajiṃsu .
Mahāpuriso kira sattāhaṃ tehi parivuto padhānacariyaṃ caritvā visākhapuṇṇamāya sunandāya nāma brāhmaṇiyā dinnaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā khadiravane divāvihāraṃ katvā sāyanhasamaye somena nāma yavapālakena upanītā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā nigrodhabodhiṃ upagantvāV0.303 pañcadasahatthāyāmavitthataṃM0.308 tiṇasantharaṃ santharitvā tattha nisīditvā abhisambodhiṃ pāpuṇitvā –
‘‘ anekajātisaṃsāraṃ … pe … taṇhānaṃ khayamajjhagā ’’ ti udānaṃ udānetvā sattasattāhaṃ vītināmetvā attanā saha pabbajitānaṃ bhikkhūnaṃ koṭiyā upanissayasampattiṃ disvā gaganatalena gantvā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye otaritvā tehi parivuto tattha dhammacakkaṃ pavattesiP0.264 .
Tadā vīsatiyā koṭisahassānaṃ paṭhamo dhammābhisamayo ahosi .
Tena vuttaṃ –
M0.307V0.302P0.263 pana bhagavato aparabhāge tassa sāsane ca antarahite tiṃsavassasahassāyukā sattā anupubbena parihāyitvā dasavassāyukā hutvā puna vaḍḍhitvā aparimitāyukā hutvā puna anupubbena parihāyitvā vīsativassasahassāyukesu sattesu jātesu anekamanussapo kassapo nāma satthā loke udapādi ( su . ni . aṭṭha . āmakagandhasuttavaṇṇanā ).
So pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā tato cavitvā bārāṇasīnagare brahmadattassa nāma brāhmaṇassa vipulaguṇavatiyā dhanavatiyā nāma brāhmaṇiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gahetvā dasannaṃ māsānaṃ accayena isipatane migadāye mātukucchito nikkhami .
Gottavasena panassa ‘‘ kassapakumāro ’’ ti nāmamakaṃsu .
So dve vassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi .
Haṃsavā yasavā sirinandoti tassa tayo pāsādā ahesuṃ .
Sunandā nāma brāhmaṇippamukhāni aṭṭhacattālīsa itthisahassāni paccupaṭṭhitāni ahesuṃ .
So cattāri nimittāni disvā sunandāya brāhmaṇiyā vijitasene nāma putte uppanne uppannasaṃvego ‘‘ mahābhinikkhamanaṃ nikkhamissāmī ’’ ti cintesi .
Athassa parivitakkasamanantarameva pāsādo kulālacakkamiva bhamitvā gaganatalamabbhuggantvā paramarucirakaranikaro saradasamayarajanikaro viya tārāgaṇaparivuto anekanarasataparivuto gaganatalamalaṅkaronto viya puññānubhāvaṃ pakāsento viya jananayanahadayāni ākaḍḍhento viya rukkhaggāni paraṃ sobhayamāno viya ca gantvā nigrodhabodhiṃ majjhekatvā bhūmiyaṃ patiṭṭhahi .
Atha bodhisatto mahāsatto pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā devadattaṃ arahattaddhajamādāya pabbaji .
Tassa nāṭakitthiyo pāsādā otaritvā aḍḍhagāvutaṃ maggaṃ gantvā saparivārā senāsannivesaṃ katvā nisīdiṃsu .
Tato itthiparicārike ṭhapetvā sahāgatā sabbe pabbajiṃsu .
Mahāpuriso kira sattāhaṃ tehi parivuto padhānacariyaṃ caritvā visākhapuṇṇamāya sunandāya nāma brāhmaṇiyā dinnaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā khadiravane divāvihāraṃ katvā sāyanhasamaye somena nāma yavapālakena upanītā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā nigrodhabodhiṃ upagantvāV0.303 pañcadasahatthāyāmavitthataṃM0.308 tiṇasantharaṃ santharitvā tattha nisīditvā abhisambodhiṃ pāpuṇitvā –
‘‘ anekajātisaṃsāraṃ … pe … taṇhānaṃ khayamajjhagā ’’ ti udānaṃ udānetvā sattasattāhaṃ vītināmetvā attanā saha pabbajitānaṃ bhikkhūnaṃ koṭiyā upanissayasampattiṃ disvā gaganatalena gantvā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye otaritvā tehi parivuto tattha dhammacakkaṃ pavattesiP0.264 .
Tadā vīsatiyā koṭisahassānaṃ paṭhamo dhammābhisamayo ahosi .
Tena vuttaṃ – 3.
‘‘ Tassāpi atulā iddhi , atulaṃ sīlaṃ samādhi ca ;
Sabbattha pāramiṃ gantvā , dhammacakkaṃ pavattayi .
3.
‘‘ Dhammacakkaṃ
M0.274V0.267 pavattente , phusse nakkhattamaṅgale ;
Koṭisatasahassānaṃ , paṭhamābhisamayo ahū ’’ ti .Tena vuttaṃ –
4.
‘‘ Aparampi dhammaṃ desente , gaṇaseṭṭhe naruttame ;
Navuttikoṭisahassānaṃ , dutiyābhisamayo ahū ’’ ti .
Yadā pana sūriyavatīnagaradvāre campakarukkhamūle titthiyamadamānabhañjanatthaṃ sabbajanabandhanamokkhatthañca yamakapāṭihāriyaṃ karonto bhagavā dhammaṃ desesi
M0.287 , tadā asītikoṭisahassānaṃ tatiyo abhisamayo ahosi . 6.
‘‘ Saṭṭhisatasahassānaṃ
P0.234 , paṭhamo āsi samāgamo ;
Paññāsasatasahassānaṃ , dutiyo āsi samāgamo .‘‘ Ahaṃ tena samayena , khemo nāmāsi khattiyo ;
Tathāgate jinaputte , dānaṃ datvā anappakaṃ .
8.
‘‘ Sopi maṃ buddho byākāsi , phusso lokagganāyako ;
Dvenavute ito kappe , ayaṃ buddho bhavissati .
9.
‘‘ Asītibhikkhusahassānaṃ , tatiyo āsi samāgamo ;
Tattha bhikkhugaṇamajjhe , sambuddho atirocatī ’’ ti .
‘‘ Ahaṃ tena samayena , nāgarājā mahiddhiko ;
Atulo nāma nāmena , puññavanto jutindharo .
Suvaṇṇapādukañceva , adāsiṃ satthusāvake .
11.
‘‘ Lakkhaṇe
M0.311V0.306 itihāse ca , sadhamme pāramiṃ gato ;Bhūmantalikkhakusalo , katavijjo anavayo .
12.
‘‘ Upasaṅkamitvā sambuddhaṃ , vipassiṃ lokanāyakaṃ ;
Maṇimuttaratanakhacitaṃ , sabbābharaṇabhūsitaṃ ;
Nimantetvā dhammarājassa , suvaṇṇapīṭhamadāsahaṃ .
13.
‘‘ Ahu kapilavhayā rammā … pe … hessāma sammukhā imaṃ .
13.
‘‘ Ādāya maṃ ghaṭīkāro , upagañchi kassapaṃ jinaṃ ;
Tassa dhammaṃ suṇitvāna , pabbajiṃ tassa santike .
13.
‘‘ Ādāya maṃ ghaṭīkāro , upagañchi kassapaṃ jinaṃ ;
Tassa dhammaṃ suṇitvāna , pabbajiṃ tassa santike .
13.
‘‘ Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā , bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ ;
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ , dasapāramipūriyā ’’ ti .
Tattha nimminitvāti tassa hatthino pamāṇena tulayitvā .
Kappiyan ti kappiyabhaṇḍaṃ , bhikkhūnaṃ yaṃ bhaṇḍaṃ kappati gahetuṃ , taṃ kappiyabhaṇḍaṃ nāma .
Pūrayiṃ mānasaṃ mayhan ti mama cittaṃ dānapītiyā pūrayiṃ , mayhaṃ hāsuppādanasamatthaṃ akāsinti attho .
Niccaṃ daḷhamupaṭṭhitan ti niccakālaṃ dānaṃ dassāmī ’’ ti dānavasena daḷhaṃ upaṭṭhitaṃ cittanti attho .
Tassa pana bhagavato nagaraṃ aruṇavatī nāma ahosi .
Aruṇavā nāma rājā pitā , pabhāvatī nāma mātā , abhibhū ca sambhavo ca dve aggasāvakā , khemaṅkaro nāmupaṭṭhāko , sakhilā ca madumā ca dve aggasāvikā , puṇḍarīkarukkho bodhi , sarīrañcassa sattatihatthubbedhaṃ ahosi
M0.289 .
Sarīrappabhā niccakālaṃ yojanattayaṃ pharitvāP0.246 aṭṭhāsi .
Sattativassasahassāni āyu , sabbakāmā nāmassa aggamahesī , atulo nāmassa putto , hatthiyānena nikkhami .
Tena vuttaṃ – 16.
‘‘ Nagaraṃ sobhavatī nāma , sobho nāmāsi khattiyo ;
Vasate tattha nagare , sambuddhassa mahākulaṃ .