Issues
Paramatthavinicchayo
Paramatthavinicchayo

Paṭhamo paricchedo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Paṭhamo paricchedo

1. Cittavibhāgo

1. Sarūpasaṅgahakathā

2.
CittaṃV0.2 cetasikaṃ rūpaṃ , nibbānanti niruttaro ;
Catudhā desayī dhamme , catusaccappakāsano .
3.
Cittamekūnanavutividhaṃ tattha vibhāvaye ;
Ekanavutividhaṃ vā , ekavīsasatampi vā .
4.
Dvepaññāsa sarūpena , dhammā cetasikā matā ;
Cittuppādavasā bhinnā , sampayogānusārato .
5.
Aṭṭhavīsavidhaṃ rūpaṃ , bhūtopādāyabhedato ;
Duvidhaṃ rūparūpaṃ tu , aṭṭhārasavidhaṃ bhave .
6.
Nibbānaṃ pana dīpenti , asaṅkhatamanuttaraṃ ;
Atthanāmavasā dvedhā , paññattīti pavuccati .
7.
Tesaṃ dāni pavakkhāmi , vibhāgaṃ tu yathākkamaṃ ;
Catudhā paramatthānaṃ , dvidhā paññattiyā kathaṃ .
8.
KusalādivibhāgenaM0.2 , tattha cittaṃ catubbidhaṃ ;
Tathā bhūmivibhāgena , kāmabhūmādito kathaṃ .
9.
Somanassasahagataṃ , upekkhāsahitaṃ tathā ;
Ñāṇena sampayuttañca , vippayuttanti bheditaṃ .
10.
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ punaṭṭhadhā ;
Kāmāvacarakusalaṃ , kāme sugatisādhakaṃ .
11.
Takkacārapītisukha-cittassekaggatāyutaṃV0.3 ;
Paṭhamajjhānakusalaṃ , pañcaṅgikamudāhaṭaṃ .
12.
Vitakkahīnaṃ dutiyaṃ , jhānaṃ tu caturaṅgikaṃ ;
Vicārahīnaṃ tatiyaṃ , jhānaṃ pana tivaṅgikaṃ .
13.
Pītihīnaṃ catutthañca , upekkhekaggatāyutaṃ ;
Pañcamañca pakāsenti , ubhayampi duvaṅgikaṃ .
14.
Evaṃ jhānaṅgabhedena , cittaṃ pañcavidhaṃ bhave ;
Rūpāvacarakusalaṃ , rūpabhūmipavattakaṃ .
15.
Ākāsānañcāyatanaṃ , kusalaṃ paṭhamaṃ bhave ;
Viññāṇañcāyatananti , dutiyaṃ tatiyaṃ tathā .
16.
Ākiñcaññāyatanaṃ tu , catutthaṃ pana mānasaṃ ;
Nevasaññānāsaññāya-tanañceti catubbidhaṃ .
17.
Āruppakusalaṃ nāma , upekkhekaggatāyutaṃ ;
Duvaṅgikamidaṃ sabbaṃ , āruppabhavasādhakaṃ .
18.
Sotāpattimaggacittaṃ , paṭhamānuttaraṃ tathā ;
Sakadāgāmi anāgāmi , arahattanti sabbathā .
19.
Catudhā maggabhedena , jhānabhedena pañcadhā ;
Vīsatā pariyāpannakusalaṃ dvayamissitaṃ .
20.
Itthaṃ bhūmivibhāgena , kusalaṃ tu catubbidhaṃ ;
Ekavīsāpi bāvīsaṃ , sattatiṃsavidhampi vā .
21.
SomanassasahagataṃM0.3 , upekkhāsahitaṃ tathā ;
Diṭṭhigatasampayuttaṃ , vippayuttanti bheditaṃ .
22.
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ punaṭṭhadhā ;
Lobhamūlaṃ pakāsenti , lobhamohadvihetukaṃ .
23.
DomanassasahagataṃV0.4 , paṭighena samāyutaṃ ;
Asaṅkhāraṃ sasaṅkhāramiti bhinnaṃ dvidhā pana .
24.
Dosamūlaṃ pakāsenti , dosamohadvihetukaṃ ;
Vicikicchāsahagataṃ , uddhaccasahitanti ca .
25.
Upekkhāvedanāyuttaṃ , momūhaṃ duvidhaṃ pana ;
Mohamūlaṃ pakāsenti , mohenevekahetukaṃ .
26.
Dvādasākusalā nāma , caturāpāyasādhakā ;
Ete sugatiyañcāpi , vipattiphaladāyakā .
27.
Cakkhusotaghānajivhā-kāyaviññāṇanāmakā ;
Pañcaviññāṇayugaḷā , yugaḷaṃ sampaṭicchanaṃ .
28.
Santīraṇadvayañceva , upekkhāsahitaṃ tathā ;
Puññāpuññavaseneva , vipākā duvidhā ṭhitā .
29.
Upekkhāsahitā tattha , mānasā dvādaseritā ;
Kāyaviññāṇayugaḷaṃ , sukhadukkhayutaṃ kamā .
30.
Somanassasahagataṃ , yaṃ santīraṇamānasaṃ ;
Taṃ puññapāka mevāhu , pāpapākaṃ na vijjati .
31.
Pañcadvāramanodvāra-vasena duvidhaṃ pana ;
Upekkhāvedanāyuttaṃ , kriyāvajjananāmakaṃ .
32.
Somanassasahagataṃ , hasituppādamānasaṃ ;
Kriyājavanamiccevaṃ , tividhā hetukakriyā .
33.
Aṭṭheva puññapākāni , pāpapākāni sattadhā ;
Kriyacittāni tīṇīti , aṭṭhārasa ahetukā .
34.
SapuññehiM0.4 samānā ca , mahāpākamahākriyā ;
Mahaggatakriyā pākā , phalacittāni ca kamā .
35.
Itthamekūnanavuti-vidhaṃV0.5 cittaṃ bhave tathā ;
Ekanavutividhaṃ vā , ekavīsasatampi vā .
36.
Takkacārapītisukhacittassekaggatāyutaṃ ;
Sotāpattimaggacittaṃ , paṭhamajjhānikaṃ mataṃ .
37.
Dutiyaṃ takkato hīnaṃ , tatiyaṃ tu vicārato ;
Catutthaṃ pītito hīnaṃ , upekkhekaggatāyutaṃ .
38.
Pañcamanti ca pañcete , paṭhamānuttarā matā ;
Diṭṭhikaṅkhāsīlabbataparāmāsappahāyino .
39.
Tatheva sakadāgāmimaggacittañca pañcadhā ;
Rāgadosamohattayatanuttakaramīritaṃ .
40.
Kāmadosasamugghātakaraṃ niravasesato ;
Tatiyānuttarañcāpi , kusalaṃ pañcadhā tathā .
41.
Rūparāgārūparāgamānuddhaccāpi cāparā ;
Avijjā ceti pañcuddhaṃbhāgiyānamasesato .
42.
Saṃyojanānaṃ sesānaṃ , samugghātakaraṃ paraṃ ;
Catutthānuttaraṃ maggacittaṃ pañcavidhanti ca .
43.
Cattāri pañcakāneva , maggesu ca phalesu ca ;
Sesāni cekāsītīti , ekavīsasataṃ bhave .
44.
Lokuttarānaṃ aṭṭhannaṃ , iccevaṃ pañcadhā puna ;
Jhānaṅgamaggabojjhaṅga-vibhāgāya yathārahaṃ .
45.
Pādakajjhānamāmaṭṭhajhānaṃ ajjhāsayo tathā ;
Vuṭṭhānagāminī ceva , niyāmeti vipassanāti .
Iti cittavibhāge sarūpasaṅgahakathā niṭṭhitā .
Paṭhamo paricchedo .