4. Nibbānavibhāgo
23. Mūlavisuddhikathā
895.
Itthaṃ
M0.79V0.87 cittaṃ cetasikaṃ , rūpañcevāti saṅkhatā ;Vuttā asaṅkhataṃ dāni , nibbānanti pavuccati .
896.
Sīlavisuddhi ādimhi , tato cittavisuddhi ca ;
Diṭṭhivisuddhināmā ca , kaṅkhāvitaraṇāpi ca .
897.
Tato paraṃ maggāmagga-ñāṇadassananāmikā ;
Tathā paṭipadāñāṇa-dassanā ñāṇadassanaṃ .
898.
Iccānukkamato vuttā , satta honti visuddhiyo ;
Sattamānuttarā tattha , pubbabhāgā cha lokiyā .
899.
Saṃvaro pātimokkho ca , tathevindriyasaṃvaro ;
Ājīvapārisuddhi ca , sīlaṃ paccayanissitaṃ .
900.
Iti sīlavisuddhīti , suddhametaṃ pavuccati ;
Catupārisuddhisīlaṃ , dhutaṅgaparivāritaṃ .
901.
Kasiṇāni dasāsubhā , dasānussatiyo pana ;
Appamaññā ca saññā ca , vavatthāruppakāti ca .
902.
Samathakkammaṭṭhānāni , tālīsaṭṭhakathānaye ;
Pāḷiyaṃ tu vibhattāni , aṭṭhatiṃsāti vaṇṇitaṃ .
903.
Pathavāpo ca tejo ca ,
Vāyo nīlañca pītakaṃ ;
Lohitodātamākāsaṃ
V0.88 ,Ālokakasiṇanti ca .
904.
Kasiṇāni dase tāni , vuttānaṭṭhakathānaye ;
Aṭṭheva pāḷiyaṃ hitvā , ante tu kasiṇadvayaṃ .
905.
Uddhumātaṃ vinīlañca , vipubbakaṃ vikhāyitaṃ ;
Vicchiddakañca vikkhittaṃ , hatavikkhittalohitaṃ .
906.
Puḷavakaṃ
M0.80 aṭṭhikañceti , asubhā dasa desitā ;Rūpakāyavibhāgāya , dasakāyavipattiyā .
907.
Buddhe dhamme ca saṅghe ca , sīle cāge ca attanā ;
Devatopasamāyañca , sattānussatiyo kamā .
908.
Maraṇassati nāmekā , tathā kāyagatāsati ;
Ānāpānassaticcevaṃ , dasānussatiyo matā .
909.
Mettā karuṇā muditā , upekkhāti catubbidhā ;
Vuttā brahmavihārā ca , appamaññāti tādinā .
910.
Ekā hāre paṭikkūla-saññā nāmekameva tu ;
Catudhātuvavatthānaṃ , catudhātupariggaho .
911.
Ākāsānañcāyatanaṃ , viññāṇañcamathāparaṃ ;
Ākiñcaññaṃ tathā neva-saññānāsaññanāmakaṃ .
912.
Iccānukkamato vuttā , arūpajjhānikā pana ;
Arūpakammaṭṭhānāni , cattāropi pakittitā .
913.
Kasiṇāsubhakoṭṭhāse , ānāpāne ca sabbathā ;
Disvā sutvā phusitvā vā , parikammaṃ tu kubbato .
914.
Uggaho nāma sambhoti , nimittaṃ tattha yuñjato ;
Paṭibhāgo tamārabbha , tattha vattati appanā .
915.
Sādhu
V0.89 sattā sukhī hontu , dukkhā muccantu pāṇino ;Aho sattā sukhappattā , hontu yadicchakāti ca .
916.
Uddissa vā anodissa , yuñjato sattagocare ;
Appamaññā panappenti , anupubbena vattikā .
917.
Kasiṇugghāṭimākāse , paṭhamāruppamānase ;
Tasseva natthibhāve ca , tatiyāruppaketi ca .
918.
Yuñjantassa
M0.81 panetesu , gocaresu catūsupi ;Appenti anupubbena , āruppāpi catubbidhā .
919.
Ānāpānañca kasiṇaṃ , pañcakajjhānikaṃ tahiṃ ;
Paṭhamajjhānikā vuttā , koṭṭhāsāsubhabhāvanā .
920.
Sukhitajjhānikā tisso , appamaññā ca heṭṭhimā ;
Upekkhāruppakā pañca , upekkhājhānikāti ca .
921.
Ekā dasekā dasa ca , tayo pañceti sabbathā ;
Parikammavasā tiṃsa , cha koṭṭhāsā yathākkamaṃ .
922.
Pañcakādisukhopekkhā , jhānabhedā catubbidhā ;
Ekaccatupañcajhāna-vasena tividhā siyuṃ .
923.
Rūpārūpavasā dve ca , appanāto punekadhā ;
Iccevamappanā kamma-ṭṭhānabhedā samissitā .
924.
Dve ca saññāvavatthānā , aṭṭhānussatiyoti ca ;
Sesā dasa pavuccanti , upacārasamādhikā .
925.
Parikammopacārānulomagotrabhuto paraṃ ;
Pañcamaṃ vā catutthaṃ vā , javanaṃ hoti appanā .
926.
Appanājavanaṃ sabbaṃ , lokuttaramahaggataṃ ;
Tihetukaparittāni , purimāni yathārahaṃ .
927.
Āvajjanā
V0.90 ca vasitā , taṃsamāpajjanā tathā ;Adhiṭṭhānā ca vuṭṭhānā , paccavekkhaṇa pañcamā .
928.
Vasitāhi vasībhūtā , iti katvāna pañcahi ;
Bhāventassa panappenti , uparūpari appanā .
929.
Yuñjantassa tu vuṭṭhāya , kasiṇajjhānapañcamā ;
Pañcābhiññā hi appenti , rūpasaddādigocare .
930.
Lokuttarā panappenti , sabbe nibbānagocare ;
Aniccadukkhānattāti , bhūmidhamme vipassato .
931.
Tattha
M0.82 ca pādakajjhānaṃ , sammaṭṭhajjhānameva vā ;Ajjhāsayo ca vuṭṭhāna-gāminī ca vipassanā .
932.
Maggānaṃ jhānabhedāya , yathāyogaṃ niyāmatā ;
Yathāsakaṃ phalānaṃ tu , maggā honti niyāmatā .
933.
Maggānantaramevātha , bhūmidhamme vipassato ;
Phalasamāpattiyampi , appeti phalamānasaṃ .
934.
Anupubbasamāpattiṃ , samāpajjissa vuṭṭhito ;
Jhānadhamme vipassitvā , tattha tattheva paṇḍito .
935.
Catutthāruppamappetvā , ekadvijavanāparaṃ ;
Nirodhaṃ nāma phusati , samāpattimacittakaṃ .
936.
Arahā vā anāgāmī , pañcavokārabhūmiyaṃ ;
Yathāsakaṃ phaluppādo , vuṭṭhānanti tato mato .
937.
Appanāpariyosāne , siyā sabbattha sambhavā ;
Bhavaṅgapāto taṃ chetvā , jāyate paccavekkhaṇā .
938.
Iti vuttānusārena , appanānayasaṅgahaṃ ;
Yathāyogaṃ vibhāveyya , tattha tattha vicakkhaṇo .
939.
Cittavisuddhi
V0.91 nāmāyaṃ , cittasaṃklesasodhano ;Upacārappanābhedo , samatho pubbabhāgiyoti .
Iti nibbānavibhāge mūlavisuddhikathā niṭṭhitā .
Tevīsatimo paricchedo .