Pañcamo paricchedo
5. Bhūmipuggalakathā
180.
Ito paraṃ pavakkhāmi , bhūmipuggalabhedato ;
Cittānaṃ pana sabbesaṃ , kamato saṅgahaṃ kathaṃ .
181.
Nirayañca tiracchānayoni petāsurā tathā ;
Caturāpāyabhūmīti , kāme duggatiyo matā .
182.
Cātumahārājikā ca , tāvatiṃsā ca yāmakā ;
Tusitā ceva nimmānaratino vasavattino .
183.
Chaḷete devalokā ca , mānavāti ca sattadhā ;
Kāmasugatiyo cekādasadhā kāmabhūmiyo .
184.
Brahmānaṃ pārisajjā ca , tathā brahmapurohitā ;
Mahābrahmā ca tividhā , paṭhamajjhānabhūmiyo .
185.
Parittābhāppamāṇābhā , tathevābhassarāti ca ;
Dutiyajjhānabhūmi ca , tividhāva pakāsitā .
186.
Parittasubhāppamāṇāsubhā ca subhakiṇhakā ;
Tividhāpi pavuccanti , tatiyajjhānabhūmiyo .
187.
Vehapphalā
M0.17V0.19 asaññī ca , suddhāvāsā ca pañcadhā ;Iccetā pana sattāpi , catutthajjhānabhūmiyo .
188.
Avihā ca atappā ca , sudassā ca sudassino ;
Akaniṭṭhāti pañcete , suddhāvāsā pakāsitā .
189.
Iti soḷasadhā bhinnā , brahmalokā pavuccare ;
Rūpibrahmānamāvāsā , rūpāvacarabhūmiyo .
190.
Ākāsānañcāyatananāmādīhi pakāsitā ;
Arūpibrahmalokā ca , catudhā rūpabhūmiyo .
191.
Sotāpannādibhedena , catudhā nuttarā matā ;
Pañcatiṃsa paniccevaṃ , sabbathāpi ca bhūmiyo .
192.
Jāyanti caturāpāye , pāpapākāya sandhiyā ;
Kāmāvacaradevesu , mahāpākehi jāyare .
193.
Ahetukā puññapākāhetukena tu jāyare ;
Bhummadevamanussesu , mahāpākehi cetare .
194.
Vipākaṃ paṭhamajjhānaṃ , paṭhamajjhānabhūmiyaṃ ;
Dutiyaṃ tatiyañceva , dutiyajjhānabhūmiyaṃ .
195.
Tatiyamhi catutthaṃ tu , catutthamhi ca pañcamaṃ ;
Āruppā ca kameneva , āruppe honti sandhiyo .
196.
Kāyavācāmanodvāre , kammaṃ pāṇavadhādikaṃ ;
Katvā pāpakacittehi , jāyantāpāyabhūmiyaṃ .
197.
Kāyavācāmanodvāre , dānaṃ sīlañca bhāvanaṃ ;
Kāmapuññehi katvāna , kāmasugatiyaṃ siyuṃ .
198.
Parittaṃ majjhimaṃ jhānaṃ , paṇītañca yathākkamaṃ ;
Bhāvetvā tividhā honti , tīsu bhūmīsu yogino .
199.
Vehapphalesu
V0.20 jāyanti , bhāvetvā pañcamaṃ tathā ;Saññāvirāgatañceva , bhāvetvāsaññibhūmiyaṃ .
200.
Suddhāvāsesu
M0.18 jāyanti , anāgāmikapuggalā ;Āruppāni ca bhāvetvā , arūpesu yathākkamaṃ .
201.
Lokuttaraṃ tu bhāvetvā , yathāsakamanantaraṃ ;
Samāpattikkhaṇe ceva , appeti phalamānasaṃ .
202.
Apāyamhā cutā sattā , kāmadhātumhi jāyare ;
Sabbaṭṭhānesu jāyanti , kāmasugatito cutā .
203.
Cutā jāyanti rūpamhā , sabbatthāpāyavajjite ;
Kāmasugatiyaṃ honti , arūpāsaññato cutā .
204.
Tathārūpacutā honti , tatthevoparimeva ca ;
Vaṭṭamūlasamucchedā , nibbāyanti anāsavā .
205.
Suddhāvāsesvanāgāmi-puggalāvopapajjare ;
Kāmadhātumhi jāyanti , anāgāmivivajjitā .
206.
Heṭṭhupapattibrahmānaṃ , ariyānaṃ na katthaci ;
Asaññasattāpāyesu , natthevāriyapuggalā .
207.
Vehapphale akaniṭṭhe , bhavagge ca patiṭṭhitā ;
Na punāññattha jāyanti , sabbe ariyapuggalā .
208.
Chasu devesvanāgāmī , vītarāgā na tiṭṭhare ;
Na ciraṭṭhāyino tattha , lokiyāpi ca yogino .
209.
Gihiliṅge na tiṭṭhanti , manussesu anāsavā ;
Pabbajjāyañca bhumme ca , brahmattepi ca tiṭṭhare .
210.
Yāni paññāsa vassāni ,
Manussānaṃ sa piṇḍito ;
Eko
V0.21 rattidivo tena ,Māseko tiṃsa rattiyo .
211.
Dvādasamāsiyo vasso , tena pañcasataṃ bhave ;
Cātumahārājikānaṃ , pamāṇamidamāyuno .
212.
Taṃ
M0.19 navutivassasata-sahassaṃ pana piṇḍitaṃ ;Gaṇanāya manussānaṃ , catubhāgūparūpari .
213.
Yaṃ manussavassasataṃ , tadeko divaso kato ;
Tena vassasahassāyu , tāvatiṃsesu desito .
214.
Koṭittayaṃ saṭṭhisatasahassañcādhikaṃ bhave ;
Gaṇanāya manussānaṃ , tāvatiṃsesu piṇḍitaṃ .
215.
Āyuppamāṇamiccevaṃ , devānamuparūpari ;
Dvikkhattuṃ dviguṇaṃ katvā , catubhāgamudāhaṭaṃ .
216.
Gaṇanāya manussānaṃ , tattha cuddasa koṭiyo ;
Cattālīsasatasahassādhikā yāmabhūmiyaṃ .
217.
Tusitānaṃ pakāsenti , sattapaññāsa koṭiyo ;
Saṭṭhisatasahassāni , vassāni adhikāni ca .
218.
Nimmānarati devānaṃ , dvisataṃ tiṃsa koṭiyo ;
Cattālīsavassasatasahassāni ca sabbathā .
219.
Navakoṭisatañcekavīsativassakoṭiyo ;
Saṭṭhivassasatasahassādhikā vasavattisu .
220.
Kappassa tatiyo bhāgo , upaḍḍhañca yathākkamaṃ ;
Kappeko dve ca cattāro , aṭṭha kappā ca soḷasa .
221.
Dvattiṃsa catusaṭṭhī ca , navasu brahmabhūmisu ;
Vehapphalā asaññī ca , pañcakappasatāyukā .
222.
Kappasahassaṃ
V0.22 dve cattāri , aṭṭha soḷasa cakkamā ;Sahassāni ca kappānaṃ , suddhāvāsāna muddise .
223.
Vīsakappasahassāni , cattālīsañca saṭṭhi ca ;
Caturāsītisahassā , kappā cā ruppake kamā .
224.
Āyuppamāṇaniyamo , natthi bhumme ca mānave ;
Vassānaṃ gaṇanā natthi , caturāpāyabhūmiyaṃ .
225.
Puthujjanāriyā
M0.20 ceti , duvidhā honti puggalā ;Tihetukādibhedena , tividhā ca puthujjanā .
226.
Maggaṭṭhā ca phalaṭṭhā ca ,
Aṭṭhevāriyapuggalā ;
Ādito satta sekkhā ca ,
Asekkho cārahāparo .
227.
Ahetukāva labbhanti , sattā duggatiyaṃ pana ;
Tihetukāva labbhanti , rūpārūpe sacittakā .
228.
Kāmāvacaradevesu , ahetukavivajjitā ;
Vinipātāsure ceva , mānave ca tayopi ca .
229.
Ariyā nāma labbhanti , asaññāpāyavajjite ;
Puthujjanā tu labbhanti , suddhāvāsavivajjite .
230.
Suddhāvāsamapāyañca , hitvāsaññibhavaṃ tidhā ;
Sotāpannādayo dvepi , sesaṭṭhānesu labbhare .
231.
Iti sabbappabhedena , bhūmipuggalasaṅgahaṃ ;
Ñatvā viññū vibhāveyya , tattha cittāni sambhavāti .
Iti cittavibhāge bhūmipuggalakathā niṭṭhitā .
Pañcamo paricchedo .