29. Nāmapaññattikathā
1114.
Nāmavohārasaṅketakāraṇopanibandhanā ;
Yathāvuttatthasaddānaṃ , antarā cintanā gatā .
1115.
Nāmapaññatti nāmāyaṃ , atthasaddavinissaṭā ;
Taṃdvayābaddhasaṅketañeyyākāropalakkhitā .
1116.
Yā gayhati nāmaghosagocaruppannavīthiyā ;
Pavattānantaruppanna-manodvārikavīthiyā .
1117.
Mañcapīṭhādisaddaṃ hi , sotaviññāṇavīthiyā ;
Sutvā tameva cintetvā , manodvārikavīthiyā .
1118.
Tato saṅketanipphannaṃ , nāmaṃ cintāya gayhati ;
Nāmapaññattiatthā tu , tato gayhanti sambhavā .
1119.
Saddanāmatthapaññattiparamatthavasena hi ;
Catudhā tividhā vātha , cintanā tattha icchitā .
1120.
Itthamaṭṭhakathāmaggaṃ , vaṇṇentena hi dassito ;
Nayo ācariyeneti , vibhāgoyaṃ pakāsito .
1121.
Natthaññā
V0.109 kāci viññatti , vikārasahito pana ;Saddova nāmapaññatti , iccekaccehi vaṇṇitaṃ .
1122.
Tadetaṃ nāmapaññattibhāvenekavidhampi ca ;
Neruttikayādicchakavasā nāmaṃ dvidhā bhave .
1123.
Saññāsu dhāturūpāni , paccayañca tato paraṃ ;
Katvā vaṇṇāgamādiñca , saddalakkhaṇasādhitaṃ .
1124.
Neruttikamudīrenti
M0.99 , nāmaṃ yādicchakaṃ padaṃ ;Yadicchāya katamattaṃ , byañjanatthavivajjitaṃ .
1125.
Tividhampi tadanvatthakādimañcopacārimaṃ ;
Nibbacanatthasāpekkhaṃ , tatthānvatthamudīritaṃ .
1126.
Yadicchākatasaṅketaṃ , kādimañcopacārimaṃ ;
Atambhūtassa tabbhāvavohāroti pavuccati .
1127.
Tathā sāmaññanāmañca , guṇanāmañca kittimaṃ ;
Opapātikamiccevaṃ , nāmaṃ hoti catubbidhaṃ .
1128.
Mahājanasammatañca , anvatthañceva tādisaṃ ;
Tīṇi nāmāni candādināmaṃ tatthopapātikaṃ .
1129.
Yādicchakamāvatthikaṃ , nemittakamathāparaṃ ;
Liṅgikaṃ ruḷhikañceti , nāmaṃ pañcavidhaṃ bhave .
1130.
Yādicchakaṃ yathāvuḍḍhaṃ , vacchadammādikaṃ pana ;
Āvatthikaṃ nemittakaṃ , sīlavāpaññavādikaṃ .
1131.
Liṅgikaṃ diṭṭhaliṅgaṃ tu , daṇḍīchattītiādikaṃ ;
Ruḷhikaṃ lesamattena , ruḷhaṃ gomahiṃsādikaṃ .
1132.
Vijjamānāvijjamāna-paññattobhayamissitā ;
Vibhattā nāmapaññatti , chabbidhā hoti tattha hi .
1133.
Vijjamānapaññattīti
V0.110 , vijjamānatthadīpitā ;Vuccati khandhāyatana-dhātupañcindriyādikā .
1134.
Avijjamānapaññatti-nāmikā paramatthato ;
Avijjamānamañcādi , atthapaññattidīpitā .
1135.
Vijjamānena avijja-mānapaññattināmikā ;
Tevijjo chaḷabhiñño ca , sīlavā paññavāpi ca .
1136.
Avijjamānena vijja-mānapaññattināmikā ;
Itthirūpaṃ itthisaddo , itthicittantiādikā .
1137.
Vijjamānena
M0.100 tu vijja-mānapaññattināmikā ;Cakkhuviññāṇaṃ ca cakkhu-samphasso cevamādikā .
1138.
Avijjamānenāvijja-mānapaññattināmikā ;
Khattiyaputto brāhmaṇa-putto iccevamādikā .
1139.
Iti vuttānusārena , nāmapaññattiyā budho ;
Sarūpaṃ visayañceva , vibhāgañca vibhāvaye .
1140.
Iccevaṃ paramatthā ca , yathāvuttā catubbidhā ;
Paññatti duvidhā ceti , ñeyyatthā chabbidhā matāti .
Iti paññattivibhāge nāmapaññattikathā niṭṭhitā .
Ekūnatiṃsatimo paricchedo .
Niṭṭhito ca sabbathāpi paññattivibhāgo .